Kako i ko u Skupštini Kosova može da zameni srpske poslanike u ostavci?
Lideri Srpske liste na protestu 6. novembra u Severnoj Mitrovici
Deset poslanika Srpske liste, vodeće stranke kosovskih Srba, podnelo je ostavke na mandate u Skupštini Kosova, kao što su učinili i drugi srpski funkcioneri u institucijama na severu zemlje.
Ostavke su podneli prošlog vikenda, nezadovoljni odlukom Vlade Kosova da sprovede plan u tri faze za preregistraciju automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka.
Srpskoj zajednici, kao najbrojnijoj među manjinskim zajednicama na Kosovu, Ustavom je zagarantovano deset mesta u Skupštini Kosova, koja ima ukupno 120.
Šta će sada biti sa upražnjenim mandatima, za Radio Slobodna Evropa (RSE) pojasnili su poznavaoci Izbornog zakona i Ustava Kosova.
Na poslednjim parlamentarnim izborima, održanim 14. februara 2021. godine, Srpska lista osvojila je najviše glasova partija srpske zajednice na Kosovu.
Prema rezultatima ovih izbora, mandate su osvojili narodni poslanici Slavko Simić, Igor Simić, Milana Nikolić, Zoran Mojsilović, Ivan Todosijević, Veriša Ćeranić, Branislav Nikolić, Miloš Perović, Lubinko Karadžić i Jasmina Dečić.
Međutim, Todosijević nije dobio poslanički mandat, zbog presude Suda u Prištini kojom je osuđen na godinu dana zatvora zbog "širenja mržnje i netrpeljivosti" kroz negiranja masakra albanskih civila u Račku na Kosovu. Njegovo mesto je zauzela Dragana Antonijević.
U skladu sa zakonom predviđenim procedurama, Centralna izborna komisija (CIK) je 8. novembra primila zahtev predsednice Kosova Vjose Osmani da preporuči imena koja će zameniti poslanike Srpske liste koji su podneli ostavke. Sada CIK ima pet radnih dana da odgovori na zahtev predsednika.
Izborna komisija Kosova do 13. novembra treba da odgovori na zahtev Vjose Osmani za imenima koja mogu da zamene poslanike Srpske liste
Moguće zamene
Zakon o opštim izborima na Kosovu predviđa da u slučaju da poslanik ostane bez mandata, iz bilo kog razloga, uključujući i ostavku, njegovu zamenu vrši "sledeći legalni kandidat istog pola, koji je osvojio najviše glasova" od kandidata sa liste sa kojom se takmičio.
Na prošlim izborima Srpska lista je konkurisala sa 20 kandidata, što znači da CIK može da predloži i preostalih devet kandidata da polože zakletvu kao poslanici. To su Milan Kostić, Zoran Maksimović, Svetislav Gjokić, Ksenija Božović, Radoš Mihajlović, Bilana Makšić, Milan Joksimović, Nenad Radenković, Olivera Zdravković.
Sever Kosova ostao bez Srba u institucijama
1/17U policijskoj stanici u Severnoj Mitrovici srpski policajci, koji su podneli ostavke, predali su oružje, 7. novembar.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
2/17Pored policije, ostavke su podneli i tužioci Osnovnog tužilaštva u Mitrovici, koje pokriva teritoriju Južne Mitrovice, Severne Mitrovice, Srbice i Vučitrna.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
3/17Politički predstavnici Srba na Kosovu najavili su 5. novembra povlačenje srpskih zvaničnika iz institucija Kosova na severu, uključujući policiju, tužilaštvo, sud, skupštinu i centralnu vlast.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
4/17Reč je o vozilima Policije Kosova parkiranim ispred policijske stanice u Zvečanu – jednoj od četiri opštine na severu, naseljenoj većinom Srbima. Regionalni direktor Policije na severu Nenad Đurić izjavio je 3. novembra da policajci na severu neće poštovati odluku Vlade Kosova o registarskim tablicama. Dan kasnije, Đurić je suspendovan sa te funkcije.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
5/17Srbi se protive sprovođenju plana o tri faze Vlade Kosova. U prvoj fazi biće upozoravani vozači sa srpskim tablicama (kao što su KM, PZ, PR i sl.), u drugoj će biti kažnjeni novčanom kaznom od 150 evra, dok će se u trećoj fazi koristiti probne tablice. Posle 21. aprila, izvršna vlast u Prištini saopštila je da će na teritoriji Kosova moći da saobraćaju samo automobili sa RKS registarskim oznakama.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
6/17Srpski zvaničnici na Kosovu opisali su odluku o registarskim tablicama kao odluku usmerenu protiv "Srba na Kosovu". Srpski policajci, tužioci i sudije integrisani su u kosovske strukture 2013. godine, nakon sporazuma između Kosova i Srbije, u okviru dijaloga za normalizaciju odnosa.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
7/17Vlasti su saopštile da su do sada prihvatile ostavke blizu 600 policijskih zvaničnika na severu iz redova srpske zajednice.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
8/17Sudije i tužioci koji su podneli ostavke 7. novembra rekli su da je to bio "emotivni" odlazak. Rekli su da su dobro sarađivali sa albanskim kolegama na severu.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
9/17Predstavnici Srpske liste - glavne stranke Srba na Kosovu - poručili su da će se Srbi vratiti u institucije kada Vlada Kosova odustane od plana o preregistraciji automobila i uspostavi Zajednicu opština sa srpskom većinom.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
10/17Ovde je stacionirana saobraćajna jedinica Policije Kosova naselja Grabovac u opštini Zvečan. Prema rečima kosovskog ministra unutrašnjih poslova Dželjalja Svečlje (Xhelal Svecla), Kosovo je do 7. novembra prihvatilo ostavke 461 srpskog službenika za sprovođenje zakona, 107 graničnih policajaca i deset policijskih istražitelja.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
11/17Srbija insistira da Kosovo odustane od plana da se srpske registarske tablice preregistruju u RKS. Beograd je ranije predlagao upotrebu registarskih oznaka KS (statusno neutralne), ali je Kosovo to odbilo.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
12/17Osnovni sud u Severnoj Mitrovici.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
13/17"Nema predaje. KM ostaje", poruka je na zidu u Severnoj Mitrovici. Kosovo KM tablice smatra nelegalnim, ali ih je do sada tolerisalo na severu Kosova.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
14/17Automobil parkiran ispred Osnovnog tužilaštva u Mitrovici. Prema podacima, u ovom tužilaštvu radilo je deset srpskih tužilaca, 22 administrativna radnika i pomoćno osoblje.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
15/17Mesto koje je policija koristila u Zvečanu. Srbija je zatražila da EULEX i KFOR preuzmu policijske odgovornosti na severu. EULEX je rekao da tu odgovornost neće preuzeti.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
16/17Veruje se da u četiri opštine na severu Kosova ima blizu 10.000 automobila sa registarskim tablicama koje izdaje Srbija.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
17/17Misija NATO na Kosovu (KFOR) ranije je saopštila da bi mogla da interveniše ako stabilnost na severu zemlje bude ugrožena. Na severu su 7. novembra primećene patrole italijanske žandarmerije.
U četiri opštine na severu Kosova koje su naseljene većinom Srbima (Severna Mitrovica, Zvečan, Leposavić i Zubin Potok), srpski zvaničnici su podneli ostavke u institucijama Kosova. Nezadovoljni su odlukom Prištine o sprovođenju plana u tri faze o preregistraciji automobila nelegalnih srpskih registarskih oznaka na RKS – Republika Kosovo.
Prethodni slajd
Naredni slajd
Šta ako ovi kandidati ne pristanu da budu poslanici?
Centralna izborna komisija do objavljivanja ovog teksta nije odgovorila na ovo pitanje Radija Slobodna Evropa.
Međutim, bivša predsednica CIK-a i sudija Valdete Daka kaže da za poslanike mogu biti predloženi i Srbi koji su se takmičili na izborima iz drugih političkih subjekata.
Bivša predsednica CIK-a i sudija Valdete Daka kaže da za poslanike mogu biti predloženi i Srbi koji su se takmičili na izborima iz drugih političkih subjekata.
"Ukoliko oni (kandidati Srpske liste) odbiju da preuzmu mandat, primenjuje se ista procedura dok ne bude kandidata iz tog entiteta. Ako ih nema iz tog entiteta, onda se traže od entiteta koji su se na prošlim opštim izborima takmičili za mesta rezervisana za srpsku nacionalnost", kaže Daka za RSE.
Prema podacima CIK-a, na proteklim parlamentarnim izborima su se takmičila još dva subjekta iz srpske zajednice: Srpski demokratski savez i Građanska inicijativa za slobodu, pravdu i opstanak.
Iz prvog su kandidati bili Slaviša Petković, Mihajlo Šćepanović, Jasmina Zdravković, Srbolub Andrejević i Esada Redžepi, a iz drugog Milan Dabić, Cvetko Velković i Rada Trajković, inače predsednica Evropskog pokreta sa Kosova.
Rada Trajković, jedna je od opozicionih srpskih političara sa Kosova koji su za RSE već govorili da je sasvim jasno da Srpska lista, koja ima podršku zvaničnog Beograda, sprovodi politiku Srbije na teritoriji Kosova.
Da li parlament funkcioniše bez deset poslanika srpske manjine?
Skupština Kosova će nastaviti da radi skoro u potpunosti i ako poslanička mesta ne budu popunjena, kaže profesor ustavnog prava na Univerzitetu u Prištini Visar Morina.
"Nije da postoji bilo kakva ustavna prepreka da Skupština Kosova ne može da funkcioniše", kaže on za RSE.
Prema Morinovim rečima, glasovi poslanika iz manjinskih zajednica neophodni su tek kada se o ustavnim amandmanima stave na glasanje u Skupštini.
Predsednik Skupštine Kosova Glauk Konjufca rekao je 7. novembra, kada su srpski poslanici podneli ostavke, da rad ove institucije nije ugrožen.
Može li se predmet uputiti Ustavnom sudu?
Ustavni sud Kosova
Eugen Cakoli iz Demokratskog instituta Kosova kaže za RSE da popuna poslaničkih mesta u Skupštini ostaje sporna, ukoliko drugi predstavnici Srpske liste ne dobiju poslaničke mandate. Naime, ostale stranke srpske zajednice zajedno imaju samo osam kandidata za poslanike.
Cakoli kaže da će u ovoj situaciji predsednica Kosova Vjosa Osmani morati da se obrati Ustavnom sudu da vidi kako dalje.
Međutim, profesor Morina izražava sumnju da li Ustavni sud može dati mišljenje o ovoj situaciji.
"Ustavni sud poslednjih godina ispoljava tendencije sudske suzdržanosti. [Za] ovakve slučajeve davanja mišljenja, ili saveta, ili ustavnih tumačenja ovakve prirode, sudeći po praksi poslednjih godina, nije dala znake da je spremna da da", kaže Morina.
Pored deset srpskih poslanika, srpski zvaničnici u pravosuđu, policiji i opštinskim sistemima na severu Kosova, kao i ministar za povratak i zajednice u Vladi Kosova Goran Rakić, koji takođe dolazi iz srpske zajednice, imaju takođe podneli ostavke na svoje funkcije.
Oni se protive planu Vlade Kosova za preregistraciju automobila sa registarskim oznakama RKS, odnosno Republike Kosovo. Zvanični Beograd, koji nad njima vrši kontrolu, insistira na neutralnim registarskim tablicama za status Kosova, ali zvanična Priština ne odustaje od svoje odluke.
