Dostupni linkovi

Ko osporava da su Albanke srpske sestre


Film "Albanke su naše sestre" govori o odnosima Srba i Albanaca i nedavno je bio prikazan na festivalu u Beogradu "Mirdita, dobar dan"

U Srbiji desničari sprečavaju tribine na kojima se drugačijim, nehuškačkim jezikom govori o srpsko-albanskim odnosima, kao i o drugim osetljivim pitanjima vezanim za region, često uz učešće članova vladajuće Srpske napredne stranke (SNS) predsednika države Aleksandra Vučića ili njima bliskih ekstremnih desničara.

Najnoviji incident se dogodio sinoć u Nišu ukada je sprečeno prikazivanje dokumentarnog filma "Albanke su naše sestre". Sa druge strane, državne ustanove, poput centralne beogradske opštine Savski Venac otvaraju vrata za promociju stavova osuđenog ratnog zločinca Veselina Šljivančanina pod nazivom "Knjigama i delom za istinu”.

Sociolog Božidar Jakšić smatra da je to slika dela fašizacije srpskog društva u kome se odvija još opasniji proces – rehabilitacija Milana Nedića (predsednika vlade u vreme fašističkie okupacije Srbije) ili okončana sudska rehabilitacija četničkog komandanta Nikole Kalabiće.

Projekcija dokumentarnog filma "Albanke su naše sestre" koja je trebalo da bude održana u Medija centru u Nišu, odložena je zbog brojnih pretnji grupe desničara. Naime, ispred zgrade Medija centra okupilo se oko 50 desničara koji su vređali organizatore i pevali nacionalističke pesme o Kosovu.

U sali je bio i dopisnik Radija Slobodna Evropa Predrag Blagojević.

"Sat vremena uoči projekcije, ispred Medija centra koji se nalazi u pešačkoj zoni u centru Niša, počeli su da se okupljaju ekstremisti. Jake policijske snage su bile tu. Ona je, iz meni nepoznatog razloga, u Medija centar pustila nekoliko ekstremista. Među njima i, kako se pokazalo, četničkog vojvodu Branislava Vakića koji je bio u nekoliko mandata poslanik Srpske radikalne stranke. Bio je u maskiranoj uniformi, imao je na sebi crnu majicu sa desničarskim ekstremističkim obeležjima. Kako je ušao u zgradu, počeo je da preti da će dovesti 50 maskiranih ljudi, profesionalnih koljača", opisuje Blagojević.

On kaže da je skup bio najavljen policiji iz napomenu da postoji rizik od incidenata.

"Po meni, oni su mogli da spreče da dođe do incidenta", kaže Blagojević podsećajući da su se pre samo nekoliko meseci u Nišu sreli nekadašnji premijer Srbije Vučić i premijer Albanije Edi Rama, da nije bilo nikakvih incidenata, ni jedan jedini, da nije viđena ni jedna jedina osoba sa desničarskim obeležjima, pa zaključuje: "To znači da država može to da spreči. Juče to nije uradila".

Film "Albanke su naše sestre" govori o odnosima Srba i Albanaca i nedavno je bio prikazan na festivalu u Beogradu "Mirdita, dobar dan".

To je jedan od pet filmova u okviru projekta "Stvarni ljudi – stvarna rešenja" o odnosima Kosova i Srbije, koji su zajednički realizovali Nezavisno društvo novinara Vojvodine, BIRN Kosovo i forum ZFD, uz podršku Delegacije Evropske unije u Srbiji.

Film "Albanke su naše sestre" govori o bombardovanju 1999. i ljudima u Srbiji koji postaju svesni sa početkom mobilizacije stanovništva da ih sustiže još jedan rat i opiru se tome, dezertiraju, a antiratne aktivistkinje demonstriraju. Oni koji u ovom filmu govore o tome, opet bi učinili isto.

[Trailer, "Albanke su naše sestre", YouTube]

Koliko je poznato, vlast se nije oglasila, nije osudila incident u Nišu niti je, na primer, ponudila neki svoj prostor u kome bi se prikazao film, kako bi pokazala da osuđuje sprečavanje razgovora koji vode albansko-srpskom pomirenju.

Incidenti te vrste – pokušaji sprečavanja događaja čiji je cilj dijalog o društveno-osetljivim temama, pogotovo onim koji nisu po meri i ukusu nacionalista – nije retkost u današnjoj Srbiji a čiji su vinovnici ili članovi vladajućeg SNS-a ili njoj bliski desničari.

Tako su nedavnio članovi desničarske organizacije Alternativa prekinuli tribinu "Ženski sud: feministički pristup pravdi" u organizaciji "Žena u crnom" i pokušali su da spreče i održavanje festivala "Mirdita, dobar dan", koji promoviše kulturno-društvenu scenu Kosova. Sve to nije smetalo ministru za kulturu Vladanu Vukosavljeviću da ih nedavno primi i razgovara sa njima o zaštiti ćirilice.

[RSE/Video, 2. juni 2017.]

U isto vreme kad se zbio incident u Nišu, objavljeno je pismo Inicijative mladih predsednici beogradske opštine Savski venac Ireni Vujović da otkaže tribinu "Knjigama i delom za istinu" osuđenog ratnog zločinca Veselina Šljivančanina zakazanu za 26. jun u opštinskoj sali.

"Ne pristajemo na ratnohuškačku politiku i ratne zločince u javnom prostoru. Insistiramo na poštovanju utvrđenih činjenica, kao i pravnoj, ali i moralnoj osudi odgovornih", navodi se u saopštenju.

Direktorka Inicijative mladih za ljudska prava Srbije Anita Mitić kaže da je problem što su za promociju ideja čoveka koji je počinio ratni zločin a na domaćem terenu se tretira kao nacionalni heroj, otvorena državna vrata.

"Problem je u tome što se jedna javna institucija, državna institucija koristi za promociju jedne takve knjige. Meni je žao što je izabrano da će desničarska organizacija Altenrativa tamo naći sigurnu kuću za osuđenog ratnog zločinca. Istovremeno je Dom omladine pretpreo strašne pritiske zbog nedavnog festivala 'Mirdita, dobar dan' ", kaže Anita Mitić, podsećajući da su desničari želeli da spreče održavanje tog festivala.

Mitić kaže da Inicijativa ima problema da u ovom gradu (Beogradu) nađu mesto koje bi im bilo ustupljeno za njihovu aktivnost.

Pokušali smo da čujemo tim povodom i predsednicu opštine Savski Venac Irenu Vujović ali nije nam se javila do zaključenja ovog teksta.

Radi se o manifestacijama opasnog nacionalizma, koji se ne izlivaju samo iz ekstremnih organizacija, već iz institucija, kaže u razgovoru za Radio Slobodna Evropa sociolog Božidar Jakšić koji u tom kontekstu vidi najnovije rehabilitacije saradnika fašista u Drugom svetskom ratu.

"Radi se o jednoj opštoj atmosferi u društvu koja je i šizoidna i na drugi način suluda", kaže Jakšić.

Za njega je manje važno da li će biti sprečena promocija Šljivančaninove knjige, već je mnogo relevantnije ono što se događa a to su rehabilitacija četničkog komandanta Nikole Kalabića ili namera da se rehabilituje predsednik vlade u vreme fašističke okupacije Milan Nedić. I to sve prolazi uz glasnu ćutnju.

"Oni koji misle da pripadnice nekog drugog naroda nisu naše sestre, su ispod svakog civilizacijskog nivoa. O tome uopšte ne treba razgovarati. Te elemente imate i u Skupštini Srbije, od predsednice pa nadalje. Prema tome, to što se skupi nekoliko frustriranih ljudi da onemoguće prikazivanje tog filma, to je nešto što izlazi iz narodne skupštine. Nemojmo tek tako osuđivati te fašistoidne incidente po Srbiji, u Nišu, Novom Sadu, u Beogradu ili drugim manjim sredinama. Ali to je današnje državno uređenje Srbije, kao i Hrvatske, Bosne, Makedonije…To je rezultat ratova i jednog zaista bolesnog nacionalizma", zaključuje Jakšić o incidentu u Nišu.

Sa tom dijagnozom stanja u srpskom i ne samo srpskom društvu, slaže se deo javnosti, dok drugi smatra da je preuveličana opasnost od ekstremne desnice i fašizacije društva, da se rehabilitacijama ispravlja istorijska nepravda a da je krivica haških osuđenika u tome što su branili srpski narod.

  • 16x9 Image

    Branka Mihajlović

    Novinarstvom se bavi od 1972. godine. Od 1995. do 2006. radi u Radiju Slobodna Evropa u Pragu kao novinar, od 2006. je dopisnik RSE u beogradskom birou.

  • 16x9 Image

    Miloš Teodorović

    Glavni i odgovorni urednik u beogradskom dopisništvu RSE od decembra 2014. Višestruko nagrađivan za rezultate postignute u istraživačkom novinskom, radio i TV novinarstvu.

Facebook Forum

XS
SM
MD
LG