Šta je Krimska platforma koja se okuplja u Zagrebu?
Prvi parlamentarni samit Međunarodne krimske platforme u Zagrebu, 24. oktobar 2022.
Krimska platforma je međunarodna diplomatska inicijativa za konsultacije i koordinaciju formirana na poziv Ukrajine.
Glavni grad Hrvatske, Zagreb, domaćin je prvog parlamentarnog samita Međunarodne krimske platforme 24. i 25. oktobra na koji dolaze delegacije iz 50 država i institucija.
Na samitu Krimske platforme sastaju se zvaničnici ukrajinske vlade i međunarodni stručnjaci koji će se fokusirati na "kriterije za reintegraciju Krima" nakon što je Moskva izvršila aneksiju ovog ukrajinskog poluostrva 2014.
Platforma je uspostavljena kako bi se povećao međunarodni pritisak na Rusku Federaciju, zajednički koordinisale akcije za suprotstavljanje posljedicama ruske anekcije Krima, spriječilo dalje narušavanje ljudskih prava i zaštitile žrtve režima na okupiranim teritorijama, dok je osnovni cilj povratak Krima pod suvernitet Ukrajine.
Pozivi za učešće su upućeni svim državama članicama Evropske unije (EU) i NATO saveza, državama u Savjetu Evrope kao i Organizaciji za sigurnost i saradnju u Evropi (OSCE).
Srbija koja je jedina država u Evropi, pored Bjelorusije, koja nije uvela sankcije Rusiji zbog invazije na Ukrajinu, takođe je pozvana.
Među zvanicama će biti predsjedavajuća Zastupničkog doma američkog Kongresa, Nancy Pelosi, a skupu će se putem video-veze obratiti predsjednik Ukrajine, Volodimir Zelenski, 25. oktobra.
Krimska platforma je inicijativa koja ima za cilj da podrži nezavisnost Ukrajine i povrati poluostrvo Krim pod njenu kontrolu, saopšteno je iz kabineta Pelosi u nedelju, 23. oktobra.
"Razgovori će biti usredotočeni na napore međunarodne zajednice da podrži ukrajinski narod dok Rusiju pozivaju na odgovornost za dokumentovane ratne zločine i pokušaje aneksije", rečeno je iz kancelarije Pelosi u saopštenju.
Pelosi, koja je ranije ove godine posjetila ratom razorenu Ukrajinu, snažno je podržavala pružanje humaniratne i vojne pomoći Ukrajini otkako je Rusija pokrenula invaziju 24. februara. Pelosi će održati govor na forumu "gdje će dati izjavu o američkoj neupitnoj predanosti Ukrajini", stoji u saopštenju koje prenosi agencija Reuters.
Međunarodna krimska platforma je zvanično pokrenuta na inauguralnom samitu u Kijevu 23. avgusta 2021. kada je usvojena zajednička deklaracija po pitanju poluostrva Krim i ruske anekcije. Deklaraciju je tada usvojilo 47 predstavnika država visokog nivoa.
Prema riječima organizatora, svrha događaja u Zagrebu je "pokriti važna pitanja vezana uz okupirano Krimsko poluostrvo". Zapravo se radi o "izgledima za privođenje pravdi Rusije i ruskih dužnosnika zbog međunarodnih zločina počinjenih na okupiranom Krimu, pitanjima buduće reintegracije Krima nakon deokupacije". Jedna od tema se tiče "hrvatskog iskustva reintegracije teritorije i mogućnost njegove primjene u realnosti Ukrajine u budućnosti".
Kako bi se poboljšala efikasnost međunarodnog odgovora na privremenu okupaciju Krima, kreiran je poseban mehanizam, stoji na web-stranici Hrvatskog sabora koji je organizator samita.
Parlamentarna dimenzija, u zajedničkoj organizaciji Hrvatskog sabora i Verhovne Rade (ukrajinskog parlamenta), uspostavlja se nakon dva samita lidera država i vlada Međunarodne krimske platforme, od kojih je drugi, nakon inauguralnog iz 2021., održan virtualno u avgustu 2022. godine. Na njemu je učestvovalo 59 zemalja i međunarodnih organizacija.
Predstavnica predsjednika Ukrajine u Autonomnoj Republici Krim, Tamila Taševa, objasnila je za Krim.realiti, web-stranicu Radija Slobodna Evropa (RSE), koji je značaj održavanja Prvog parlamentarnog samita Međunarodne krimske platforme navodeći da ona djeluje na nekoliko nivoa.
Prvi nivo aktivnosti tiče se šefova vlada i država. Drugi se odnosi na parlamentarni nivo, a treći se tiče stručne razine.
"Prošle godine smo održali ekspertnu razinu, gdje su bile panel diskusije u okviru Krimske platforme, uključujući i na razini šefova vlada i država. Ove godine, zahvaljujući hrvatskoj strani, prvi put održavamo parlamentarnu razinu Krimske platforme", rekla je Taševa.
Prema njenim riječima, održavanje samita Krimske platforme na razini parlamenata zemalja omogućiće provođenje odluka koje su razvili učesnici Krimske platforme.
"Razina parlamenata je već implementacija. One odluke koje se donose na političkoj razini, od strane vlada i šefova država, zatim u svakom slučaju provode parlamenti kroz zakonodavne inicijative. Vrlo su važne međuparlamentarne veze, kada predstavnici različitih parlamenata mogu na istoj platformi raspravljati o pitanjima vezanim uz Krim", rekla je Taševa.
Značaj Međunarodne krimske platforme u geopolitičkom kontekstu leži u činjenici da države učesnice insistiraju da se, uprkos aneksiji, nastavlja proces iznalaženja rješenja za povratak Krima u okvir Ukrajine, što je neupitno iz perspektive međunarodnog prava.
Rusija je izvršila aneksiju poluostrva Krim 2014. godine koje je sastavni dio Ukrajine. Secesionistički referendum na Krimu, održan 16. marta 2014. godine, odbačen je iste godine kao nezakonit, glasovima 100 država članica Generalne skupštine Ujedinjenih nacija. To međunarodno tijelo je 2016. godine rezolucijom osudilo i kršenja ljudskih prava na Krimu, "privremeno okupiranom" od strane Rusije.
Krim je 1996. napravio amandmane na ustav u kojem stoji da je regija sa visokom autonomijom u sastavu Ukrajine. Moskva je priznala Krim kao dio Ukrajine potpisivanjem Povelje o prijateljstvu 1997. između Ukrajine i Rusije.
Put Ukrajine ka nezavisnosti 1991.
1/23Građani sa ukrajinskim nacionalnim obeležjima demonstriraju ispred sedišta Komunističke partije u Kijevu u avgustu 1991. Tokom sovjetske ere, izrazi ukrajinskog jezičkog, kulturnog i verskog identiteta bili su potisnuti. Ukrajinci su ponekad ubijani, zatvarani ili prognani iz prostog razloga što se smatralo da se zalažu za nezavisnost Ukrajine.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
2/23Disidenti su platili posebno visoku cenu, poput Vasilija Stusa, Jurija Litvina i Olekse Tihija, koji su ponovo sahranjeni (na slici) u Kijevu 19. novembra 1989, sa ponosno istaknutom tada zabranjenom ukrajinskom zastavom. Njih trojica su umrli dok su služili kaznu za različite zločine, uključujući "antisovjetsku aktivnost" i "antisovjetsku agitaciju i propagandu".
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
3/23Tri miliona Ukrajinaca udružilo se 21. januara 1990. u ljudski lanac, "Ukrajinski talas", od Lviva do glavnog grada Kijeva (na slici), u znak sećanja na 71. godišnjicu kratkotrajne ukrajinske republike osnovane 1919. godine. Bile su to najveće demonstracije u kasnosovjetskoj Ukrajini.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
4/23Izbori u martu 1990. prekinuli su monopol Komunističke partije na vlast u Ukrajini. Nekoliko meseci kasnije, dok je sovjetski predsednik Mihail Gorbačov pokušavao da spreči raspad SSSR-a, stotine hiljada ljudi učestvovalo je u protestima i štrajkovima širom Ukrajine pozivajući na nezavisnost. "Revolucija na granitu" (na slici) je bio studentski protest održan te godine u oktobru, sa središtem na Majdanu Nezaležnosti (Trg nezavisnosti) u Kijevu.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
5/23Predsednik SAD Džordž Buš je 1. avgusta 1991. održao govor, u kojem je upozorio Ukrajince na opasnosti "samoubilačkog nacionalizma", frazu koju je upotrebio Gorbačov. Dalje ih je pozvao da se sete da "sloboda nije isto što i nezavisnost". Četiri meseca kasnije, Buš je promenio kurs kada je bio primoran da prizna nezavisnu Ukrajinu.
Na slici su Buš (levo) i predsednik ukrajinskog parlamenta Leonid Kravčuk tokom razgovora 5. avgusta 1991.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
6/23Pokušaj puča pokrenuli su između 19. i 22. avgusta tvrdolinijaški komunisti koji su nastojali da svrgnu Gorbačova i ponište njegove reforme. Njihovi napori naišli su na otpor naroda i brzo su propali. U haotičnim danima koji su usledili, 24. avgusta, ukrajinski parlament je proglasio nezavisnost zemlje. Deklaracija je podvrgnuta ratifikaciji naroda na referendumu 1. decembra 1991. godine.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
7/23Ukrajinci su proslavili proglas 24. avgusta bacajući u vis bivšeg političkog zatvorenika Levka Lukjanenka. Lukjanenko je bio jedan od osnivača Ukrajinske Helsinške grupe 1976. Bio je i koautor deklaracije o nezavisnosti iz 1991. godine.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
8/23Prvi direktni predsednički izbori u istoriji Ukrajine trebalo je da budu održani 1. decembra 1991. godine, istog dana kada i referendum o nezavisnosti Ukrajine. Pristalica predsedničkog kandidata Kravčuka drži svoj predizborni poster u Kijevu 30. novembra.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
9/23Aktivista kampanje drži novine na kojima piše "Za slobodnu Ukrajinu" u Kijevu.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
10/23Jedan od pristalica nosi predizborni poster bivšeg disidenta Lukjanenka, sada predsedničkog kandidata, u Kijevu.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
11/23I ukrajinske i evropske zastave vijore se tokom mitinga za nezavisnost u Kijevu.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
12/23Istorijski glasački listić sadrži pitanje: "Da li potvrđujete Akt o proglašenju nezavisnosti Ukrajine?" sa dva moguća odgovora: "Da, potvrđujem" ili "Ne, ne potvrđujem".
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
13/23Ukrajinci su glasali u Kijevu 1. decembra 1991. godine.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
14/23Vjačeslav Čornovil je bio okružen novinarima u Lavovu dok je narod glasao. Čornovil je bio istaknuti ukrajinski političar i sovjetski disident koji je osnovao Narodni pokret Ukrajine, koji se zalagao za reforme i veći suverenitet. Posle godina političkog progona i višestrukih hapšenja, uspeo je da se kandiduje za predsednika.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
15/23Birači strpljivo čekaju da glasaju u rudniku Kalinjin u Donjecku, u istočnoj Ukrajini.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
16/23Birači u Odesi se prijavljuju da bi dobili svoje glasačke listiće.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
17/23Lukjanenko se prijavljuje da bi dao svoj glas.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
18/23Kadeti na biračkom mestu u Kijevu.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
19/23Serhii Hodorovskii (desno) posmatra kako njegova baka, Rosa Hordorovskaja (80), glasa u svom domu u Kijevu. Roza je bila prestara da bi prošetala do biračkog mesta, pa su joj doneli glasačku kutiju.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
20/23Pod budnim pogledom Tarasa Ševčenka, glasači su glasali. Ševčenkovo književno nasleđe se naširoko smatra temeljom moderne ukrajinske književnosti i, u velikoj meri, modernog ukrajinskog jezika.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
21/23Kravčuk daje svoj glas u Kijevu. Kravčuk bi dobio 61,6 odsto glasova i postao prvi predsednik Ukrajine. Pratio ga je Čornovil sa 23,3 odsto.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
22/23Izlaznost na izborima bila je 84 odsto i glasovi su većinom bili za nezavisnost. Više od 90 odsto glasalo je za. Na Krimu je glasalo za nezavisnost 55 odsto.
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
23/23Ukrajinski predsednik Kravčuk (drugi s leva), predsednik beloruskog Vrhovnog sovjeta Stanislav Šuškevič (treći s leva) i ruski predsednik Boris Jeljcin (drugi s desna) potpisali su 8. decembra 1991. deklaraciju da je "Sovjetski Savez kao geopolitička realnost i subjekt međunarodnog prava prestao da postoji".
Odabranim fotografijama Radio Slobodna Evropa se osvrće na istorijski trenutak kada se Ukrajina oduprela političkom pritisku Moskve i postala nezavisna država.
