Dostupni linkovi

Vanredna vijest

Facebook uklonio sporne naloge sa Kosova i Severne Makedonije


Facebook uklonio 2.632 stranice, grupe i naloge iz Rusije, Irana, Severne Makedonije i Kosova (ilustrativna fotografija )

Tekst: Amra Zejneli Loxha i Emil Zlatkov

Društvena mreža Facebook saopštila je da je uklonila 2.632 stranice, grupe i naloge iz Rusije, Irana, Severne Makedonije i Kosova zbog "koordiniranog neautentičnog ponašanja".

Pod takvim ponašanjem Facebook podrazumeva situaciju kada ljudi ili grupe stranica sarađuju kako bi zavarali druge o tome ko su i šta rade. Kako se navodi, 212 takvih naloga je bilo kreirano u Severnoj Makedoniji i na Kosovu.

Pojedinci su upravljali lažnim nalozima kako bi administrirali stranice koje dele sadržaje koji nisu specifični za zemlju, a tiču se astrologije, slavnih osoba i lepote. Oni su takođe rukovodili malim brojem stranica koje su navodno predstavljale političke zajednice u Australiji, Velikoj Britaniji i Sjedinjenim Državama, i objavljivali sadržaje vezane za verske i političke teme, uključujući nacionalizam, islam i političke ličnosti.

U svom objašnjenju, Facebook navodi da neki takvi nalozi izgledaju da operišu iz jedne države, a da zapravo rade iz sasvim neke druge zemlje, te da se to radi zbog ideoloških ili finansijskih ciljeva.

"Iako su pokušali da sebe pogrešno predstave, otkrili smo da su te stranice, grupe i nalozi povezani sa mrežom pojedinaca koji operišu u Makedoniji i na Kosovu", rekao je Nathaniel Glacer, šef sektora za cyber sigurnost na Facebooku.

Primera radi, otkrivene su, a potom ugašene, četiri stranice namenjene australijskoj publici koje su bile administrirane na Kosovu i u Severnoj Makedoniji.

Facebook je, međutim, saopštio da operacije koje su otkrivene nisu bile povezane između ove četiri države i da nije bilo nikakvih veza u aktivnostima ovih grupa, ali da su one koristile slične taktike tako što su otvarale mrežu naloga kako bi zavarali druge o tome ko su i šta rade.

Lažne stranice i profile tzv. spamera i prevaranata iz Makedonije i Kosova, koji su imali 40 Instagram i 172 Facebook profila, pratilo je 685.000 Facebook korisnika i Instagram korisnika. Uglavnom su radili sa sadržajem vezanim za komercijalne savete, a manji deo sa političkim temama.

Otkrivene su a potom ugašene četiri stranice namenjene australijskoj publici koje su bile administrirane na Kosovu i u Severnoj Makedoniji
Otkrivene su a potom ugašene četiri stranice namenjene australijskoj publici koje su bile administrirane na Kosovu i u Severnoj Makedoniji

Iz Policije Kosova Radio Slobodna Evropa (RSE) nije mogao da dobije odgovor o tome kako se Kosovo bori protiv ove pojave, dok kosovski IT stručnjak Driart Eljšani navodi da ovakva pojava nije ništa novo, budući da su Kosovo i region još od ranije uključeni u "fake news", odnosno lažne vesti i manipulaciju javnim mnjenjem. On navodi da je Facebook ovog puta izbrisao poprilično veliki broj stranica, te dodaje da je ova pojava, koju Facebook naziva "neautentnično ponašanje" dosta zabrinjavajuća.

"Lažni sadržaji, odnosno lažne vesti, su veoma rizične kada je u pitanju manipulacija javnim mnjenjem. Kosovske vlasti moraju da poduzmu agresivne mere u vezi lažnih sadržaja. Unutar policije postoje jedinice koje aktivno rade na tom polju i koje sarađuju sa Facebookom, ali mislim da je potrebna jedna veća saradnja i koordinacija između kosovskih vlasti i te kompanije. I ne samo to, već mislim da svaki korisnik koji uoči jedan lažan sadržaj, to treba da prijavi", kaže Eljšani.

Goran Boškovski, savetnik za internet marketing iz Skoplja, kaže da je svrha ove manipulacije da se što više posetilaca usmeri ka jednom cilju, ka jednom, recimo, web sajtu, bez obzira da li su motivi novac ili ideologija.

"Nije prvi put da se sa Facebooka uklone nalozi kreirani iz Makedonije, a i ova vrsta manipulacije na društvenim mrežama nije nova. I ne radi se samo o Facebooku, već i o drugim mrežama. Svi se sećamo afere u makedonskom gradu Veles povezane sa lažnim vestima povezanih za američke predsedničke izbore. U ovom slućaju sada radi se o koordiniranom udruživanju više entiteta sa jednim ciljem koji može biti ideološki ili finansijski motivisan. Udruženje subjekata je da obmane okruženje o svom identitetu i komentarima, razgovorima, postovima... Da usmere što veći broj posetilaca na željeni cilj kao što je obično specifičan sadržaj, određeni proizvod, web stranica, post ... ", kaže Boškovski.

On dodaje da se lažni profili poput ovih najčešće koriste za razmenu sadržaja u velikim grupama gde ima više potencijalnih članova koji će se uloviti "na postiranom sadržaju".

„Kreirate lažni Facebook profil i kroz njega u velikim grupama postirate sadržaj koji vodi ka vašem web sajtu, a pri tom članovi tih grupa ne znaju da se iza lažnog profila skriva vlasnik tog web sajta ili netko ko radi za tu web stranicu. Ovo je samo jedan primer “, objašnjava Boškovski.

A na osnovu istraživanja australijskog javnog servisa ABC (Australian Broacasting Corporation), mrežama popularnih australijskih Facebook stranica upravljalo se upravo sa Kosova, iz Severne Makedonije i Albanije. ABC navodi da te stranice uglavnom objavljuju sadržaje koji podstiču na netoleranciju i rasno ponižavanje, te da koristeći se sadržajem drugih izdavača, ostvaruju prihod od Facebookove marketinške mreže.

ABC je identifikovao najmanje četiri takve stranice sa preko 130.000 fanova, a one su otkrivene nakon što je Facebook uveo Australiji nove mere kada je u pitanju marketinška transparentnost koja je u SAD-u od sredine 2018.

ABC prenosi da sve četiri stranice imaju mešavinu patriotskih i agitacionih sadržaja i vesti koje dolaze sa jedne web stranice koja se bavi prenosom sadržaja ukradenog iz glavnih i nezavisnih novinskih agencija, uključujući i neke iz Australije. Ksenofobičan sadržaj se fokusira, dodaje se, na teme kao što su izbeglice, imigracija, muslimani i islam, i sloboda govora.

Najstarija i najpopularnija stranica je "Australians against Sharia" (Australijanci protiv Šerijata), te "Aussie infidels" (Australijski nevernici), "Stop the Mosque in Melbourne" (Stop džamiji u Melburnu) i "Stop all Mosque in Narre Warren" (Stop svim džamijama u Naren Varenu – naselje u Melburnu). Facebook je sada uklonio sve ove stranice.

Pojedinci su upravljali lažnim nalozima
Pojedinci su upravljali lažnim nalozima

Kako ABC objašnjava, Facebook stranice su kanali, a centar je web stranica na adresi HealthyNewsFree.tech. "Facebook grupe koje nisu htele znati da su povezane s tim web stranicama nazvane su 'Worldwide', 'Worldwide Press' i 'Healthy Lifestyle'. Vlasnik web stranice je skriven od javnosti. Ali činjenica da su priče sa tih stranica jedino promovisane na Facebook stranicama ukazuju da postoji bliska veza između sajta i grupa društvenih mreža. Takođe, neki od tekstova na sajtu su napisani na albanskom jeziku i pominju se događaji na Kosovu, gde je 90 odsto stanovništva albanske nacionalnosti", stoji na ABC stranici.

Podsetimo, u makedonskom Velesu je 2016. otkrivena grupa mladih ljudi koji su vodili više stotine internet stranica koje su često objavljivale lažne priče kojima se podržavala kandidatura Donalda Trumpa za predsednika SAD.

Nakon analize postova na društvenim mrežama, vladinim istragama, informacijama o registraciji domena, kao i arhiviranim stranicama sa lažnim vijestima, te razgovora sa glavnim igračima, OCCRP, BuzzFeed News i Laboratorij za istraživačko novinarstvo Makedonije utvrdili su da industrija vijesti iz Velesa nije nešto što je spontano krenulo od apolitičnih tinejdžera.

Iza pokretanja cele priče bio je poznati advokat Trajče Arsov, koji je blisko sarađivao sa dvoje američkih partnera, najmanje šest meseci i to do samog dana američkih izbora.

Facebook Forum

XS
SM
MD
LG