Evropska komesarka za proširenje Marta Kos poručila je da izmene zakona o Specijalizovanim većima Kosova, sa sedištem u Hagu, krše obaveze Kosova prema Evropskoj uniji (EU). Upozorila je da takvi potezi mogu da ugroze približavanje Kosova evropskim strukturama.
"Želela bih da budem jasna i u vezi sa tim da izmena zakona o Specijalizovanim većima na Kosovu ide protiv osnovnih obaveza Kosova prema EU. I to je neprihvatljivo. Menjanje pravila dok je sudski postupak u toku prkosi svim međunarodno utvrđenim standardima vladavine prava", poručila je Kos.
"Moja poruka je vrlo jednostavna. Evropsko proširenje ide napred. Ali ako kandidati idu unazad, oni nisu na dobrom putu i zaista neće moći da postanu članice EU", dodala je ona.
Ove izjave evropska komesarka iznela je uoči sastanka ministara inostranih poslova EU, koji se održava u Luksemburgu.
Skupština Kosova usvojila je 6. oktobra izmene Zakona o Specijalizovanim većima i Kancelariji specijalizovanog tužioca, nakon što su 16. septembra četvorica bivših čelnika Oslobodilačke vojske Kosova osuđena na ukupno 81 godinu zatvora zbog ratnih zločina.
Zakon, sa izmjenama usvojenim u Skupštini, između ostalog predviđa ograničavanje mandata Suda u Hagu, prenošenje predmeta koji nisu u njegovoj nadležnosti na pravosudne institucije Kosova, kao i ograničavanje maksimalne kazne na 15 godina zatvora.
Zakon takođe predviđa mogućnost izdržavanja kazne na Kosovu, kao i mogućnost predsjedničkog pomilovanja.
Čitajte:
Zakon o Specijalnom sudu na Kosovu: Šta slijedi dalje?Evropska unija je neposredno nakon glasanja izrazila "duboku zabrinutost" zbog ovih izmena i istakla podršku radu Specijalizovanih veća.
Pravni osnov za osnivanje Specijalizovanih veća jeste razmena pisama iz 2014. godine između tadašnje predsednice Kosova Atifete Jahjage i tadašnje visoke predstavnice EU Ketrin Ešton.
Veća su smeštena u Hagu, ali su deo pravosudnog sistema Kosova. Evropska unija je njihov glavni finansijer, s gotovo 400 miliona evra od osnivanja.
Čitajte:
Šta predviđa prijedlog zakona o Specijalizovanim vijećima Kosova?Kos je ponovo podvukla važnost vladavine prava kao suštinskog uslova za napredak svake zemlje ka evropskim strukturama.
Ona je izrazila punu podršku radu Međunarodnog krivičnog suda (MKS), nekoliko dana nakon što su Sjedinjene Američke Države 9. oktobra prvi put uvele sankcije protiv suda kao institucije, a ne samo protiv njegovih sudija i tužilaca. EU je te sankcije ocenila kao „duboko žalosne”. Kos je ocenila da je međunarodno pravo ključno, posebno u kontekstu prilika u regionu.
"Međunarodno pravo je takođe ključno za mir i bezbednost, a to je od posebne važnosti na Zapadnom Balkanu, kao što smo videli nakon smrti ratnog zločinca [Ratka Mladića], kada se nacionalističke tendencije ponovo bude. A videli smo u prošlosti šta može da se dogodi ako to prevlada", poručila je Kos.
Ratko Mladić, osuđen na doživotni zatvor za genocid u Srebrenici, preminuo je 27. avgusta u pritvorskoj jedinici u Hagu. Sahranjen je uz počasnu salvu i oproštajne govore članova njegove porodice i bivših suradnika, u kojima je veličana njegova ratna prošlost.
U prisustvu političkog vrha entiteta RS i zvaničnika Srbije, te pripadnika Srpske pravoslavne crkve i Vojske Srbije, okupljeni su uzvikivali Mladićevo ime, ispraćajući kovčeg aplauzom i pjesmom.
Komemoraciju, opijelo i sahranu u Beogradu pratila su upozorenja iz Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država o neprihvatljivosti veličanja osuđenih ratnih zločinaca.