Dostupni linkovi

Vanredna vijest

Srpski etnički prostor i država Srbija


Milorad Dodik, Andrija Mandić i Aleksandar Vučić

Nakon razgovora u Patrijaršiji Srpske pravoslavne crkve o Kosovu i drugim vrućim političkim temama (13. maja), predsednik Srbije Aleksandar Vučić je u nekoliko navrata pominjao “sprski etnički prostor”, sabirajući, između ostalog, broj umrlih Srba u Srbiji i van njenih granica i jedinstvene bukvare za „srpski etnički prostor“. Zahvalio je patrijarhu Irineju „ koji je pokazao ogromnu odgovornost za razvoj i napredak srpskog društva“.

Predsednik BiH entiteta Republike Srpske Milorad Dodik je izjavio, istom prilikom, da se bez srpskog jedistva ne može rešavati ni jedan važan problem, naravno ni Kosovo.

„Veoma je bitno delovanje Srpske pravoslavne crkve jer ona deluje u četiri države“, dodao je Dodik u prilog „svesrspke sabornosti“.

Koji dan ranije ministar odbrane Srbije Aleksandar Vulin je išao i korak dalje poručivši da “ako Republika Srpska nema vojsku, ima je srpski narod”. Svojevremeno (2017. godine , na obeležavanju 22. godišnjice od akcije Oluja, kojom je Hrvatska povratila kontrolu nad teritorijama koju su držali Srbi iz takozvane Republike Srpske Krajine) Vučić je poručio da “Srbija nigde više na srpskom etničkom prostoru neće dozvoliti zločinačke akcije protiv srpskog naroda”.

Da li se takvim izjavama, kao i sve češćim “konsultacijama” sa predstavicima Srba iz Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, uz, naravno, Srba sa Kosova, legitimizuje kao lider svih Srba?

Šta se time poručuje građanima Srbije (i onima koji nisu Srbi, pa dakle nisu deo “sprskog etničkog prostora”) i građanima regiona? Šta to govori o karakteru države i o odnosu prema propalim projektima iz 90-ih godina? Da li je to samo retorika koja priprema biračko telo u Srbiji za ono što sledi u vezi sa Kosovom, i ako jeste, da li je samim tim bezopasna?

Komšić: Fokus na nacional birački korpus

Politikolog Jovan Komšić kaže da Srbija u periodu tranzicije, u kome su se novonastale države na teritoriji nekadašnje Jugoslavije konstituisale, nije uspela da realizuje svoju početnu ideju-objedinjavanje svesrspkih teritorija. Ali sada se, dodaje on, u korišćenju takve retorike pravi odmak od ambicija objedinjavanja svih nacionalnih teritorija mirnim ili nasilnim putem.

“Taj put ratova je trenutno zaustavljen ali on se ne izostavlja u komunikaciji sa sopstvenim biračkim telom. Fokusiran je na, pre svega, nacional patriotski birački korpus unutar Republike Srbije i unutar Republike Srpske”, kaže Komšić.

Vučić na zasedanju Sabora SPC
molimo pričekajte

No media source currently available

0:00 0:00:20 0:00

I u desnom političkom spektru u Srbiji prisutne su reminscencije na političke ciljeve vođstva Srbije u 90-tim godinama, ali sa drugačijom konotacijom.

Politički analitičar Dragoljub Anđelković kaže da je srpski narod nasilno podeljen u nekoliko država.

”Mi to stanje verovatno ne možemo da izmenimo, to je pitanje geopolitičkih odnosa i sile, ali sa moralnog i duhovnog stanovišta mi smo jedinstven narod, celina. Kosovo je identitetsko pitanje u Republici Srpskoj (RS) kao i u Srbiji. I svakako je važno da se RS, kao ‘zapadna srpska država’ konsultuje, kad se radi o rešavanju kosovskog pitanja”, stav je Anđelkovića.

Narativ o svesrpskom jedinstvu i srpskom etničkom prostoru izraz političke nemoći: Čedomir Čupić
Narativ o svesrpskom jedinstvu i srpskom etničkom prostoru izraz političke nemoći: Čedomir Čupić

Profesor Beogradskog univerziteta Čedomir Čupić, međutim, poručuje da je pitanje Kosova stvar građana Srbije i da se to ne tiče Srba van Srbije, jer je to mešanje stranih državljana u unutrašnje stvari druge države.

On kaže da je narativ o svesrpskom jedinstvu i srpskom etničkom prostoru izraz političke nemoći.

“Kad god neki političar na ovim prostorima postaje nemoćan, nema ideje, ili kada je u procepu da nešto reši, a to ne može da reši, onda potegne upravo pitanje koje je vezano za nacionalni prostor, drugim rečima, posluži se nacionalizmom.”

Po Ustavu,Srbija je i matična država srpskog naroda, kaže Anđelković koji smatra da je ta ustavna odrednica dugo zanemarivana.

“Mislim da je sramota što se Srbija u nekim periodima ustručavala da vrši svoju ulogu matične države. Danas to počinje da radi, ali i dalje mislim da to ne radi dovoljno aktivno. Ja se nadam da je ovo samo stidljivi početak ozbiljnjeg delovanja. Sramno je dosadašnje ćutanje”, mišljenja je Anđelković.

A kako se poruke koje iz Srbije o srpskom etničkom prostoru, uz asistenciju Milorada Dodika koji otvoreno sanja o terotorijalnom ujedinjenju Republike Srpske sa Srbijom, doživljavaju u susedstvu?

Bajtal: Blefiranje međunarodne zajednice

Za Esada Bajtala, sociologa i filozofa iz Sarajeva, poruke iz Beograda znače ono što su značile i 90-ih godina.

“Radi se o jednoj istrajnosti, jednoj autističnoj politici koja ne želi sarađivati ni sa kim, koja i dalje želi da diktira u regionalnom smislu, koja i dalje želi da blefira međunarodnu zajednicu svojim dvostrukim aršinima tipa, jedno ćemo pričati, a sasvim drugo ćemo raditi. To je ona ista Miloševićeva matrica kojoj smo svedočili 90-ih godina”, smatra Bajtal.

Njegov kolega iz Novog Sada Jovan Komšić, međutim, ne smatra da nakon političkih poruka o srpskom etničkom prostoru može da usledi neka značajnija realpolitička inicijativa kojom bi se doveo u pitanje teritorijalno politički poredak na prostorima Zapadnog Balkana.

Ipak, on prognozira nastavak trenda “etnifikacije politike” u državi u kojoj je na sceni “etnička, odnosno surogat demokratija”, što je karakteristika svih novonastalih država na Balkanu, a koja podseća na isključivost plemenskih zajednica u odnosima prema pripadnicima drugih naroda.

XS
SM
MD
LG