Vođa grupe iz Srbije, koja je po nalogu ruske obaveštajne službe izazivala nerede u Francuskoj i Nemačkoj, krije se u Rusiji.

Posle višemesečnog istraživanja, Radio Slobodna Evropa (RSE) locirao je Momčila Gajića u Moskvi, gde je u januaru 2026. bio u crkvi Svetog Petra i Pavla.

Ova crkva je predstavništvo Srpske pravoslavne crkve u Rusiji, a Gajić na fotografijama zauzima centralno mesto u crkvenom obredu.

Momčilo Gajić se, u istrazi srpskog pravosuđa, sumnjiči da je bio jedan od organizatora niza rasističkih akcija usmerenih prema jevrejskim i muslimanskim zajednicama u Parizu i Berlinu u proleće i leto 2025.

Uspeo je da pobegne i od francuske i od srpske policije, te nije bio među 11 članova grupe koji su u Srbiji uhapšeni krajem septembra iste godine u Srbiji.

Prema navodima presude Višeg suda u Smederevu, u koju je RSE imao uvid, Gajić je predvodio grupu iz Srbije koja je nerede izazivala po nalogu ruske obaveštajne službe.

Trojica pripadnika grupe su priznala krivicu i u decembru 2025. su pred sudom u Smederevu osuđeni za špijunažu i izazivanje rasne diskriminacije.

Jedan od osuđenih Gajića opisuje kao organizatora nereda "usko povezanog sa ruskom službom", pokazuju sudski spisi u koje je RSE dobio uvid.

Policija nije odgovorila na upit RSE da li je za njim raspisana poternica.

Momčilo Gajić (30) do sada nije osuđivan, ima prijavljeno prebivalište u Novom Sadu u Vojvodini, a poznat je i pod nadimkom "Kaluđer", pokazalo je istraživanje RSE.

On nije odgovarao na pozive i dopise RSE.

Šta se zna o vođi grupe iz Srbije?

Prve informacije o Gajićevoj ulozi u incidentima u Parizu i Berlinu pojavile su se krajem septembra 2025. kada je Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) Srbije saopštilo da je u velikoj akciji policije i Bezbednosno informativne agencije uhapšeno 11 osoba zbog sumnje da su izvršili krivična dela špijunaže i rasne i druge diskriminacije.

"Postoje osnovi sumnje da je M.G. koji se nalazi u bekstvu, postupajući po instrukcijama strane obaveštajne službe, na teritoriji Republike Srbije organizovao i obučavao grupu od 14 srpskih državljana koja je imala za cilj da na osnovu razlike u rasi, boji kože, verskoj pripadnosti, nacionalnosti i etničkom poreklu, na teritoriji Francuske i Nemačke, krši osnovna ljudska prava", saopštio je MUP 29. septembra.

Grupa je izvršila nekoliko vandalskih akcija, među kojima je i polivanje zelene farbe na Muzej holokausta i tri sinagoge u Parizu, kao i ostavljanje svinjskih glava ispred devet džamija u tom gradu.

U centru Berlina su, u blizini memorijalnog kompleksa posvećenog ubijenim Jevrejima, postavljali plastične skelete.

Da li se za Gajićem traga nije poznato. Francusko tužilaštvo i MUP Srbije nisu odgovorili na upit RSE o raspisivanju poternice.

Više tužilaštvo u Smederevu kratko je navelo da još postupa po ovom predmetu.

"Predmet je i dalje nalazi u fazi istrage, u kojoj se preduzimaju razne procesne radnje, koje između ostalog obuhvataju i mere za obezbeđenje prisustva okrivljenih, kao i dokazne radnje u cilju utvrđivanja svih relevantnih činjenica", saopštilo je za RSE Tužilaštvo u Smederevu.

Dodalo je da "u interesu nesmetanog vođenja postupka" nije u mogućnost da iznosi dodatne informacije.

Šta Gajić radi u Moskvi?

O Momčilu Gajiću u javno dostupnim podacima nema mnogo informacija.

Istražujući digitalne tragove, RSE je na osnovu starog Linkedin profila pronašao njegove kontakte.

Broj telefona koji je povezan na Telegram aplikaciju povezan je i sa profilnom fotografijom na kojoj se vidi Gajić kako telefonira.

Mesto na kojem se fotografisao RSE je geolocirao u Moskvi, gde Gajić sedi u blizini ulaza u jednu od najstarijih tržnica "GUM", okrenut prema Crvenom trgu.

Iza njega se vide bašte sa cvećem koje se postavljaju za vreme održavanja festivala cveća u letnjim mesecima. Tačno vreme kada je fotografija nastala nije moguće precizno utvrditi.

Druga fotografija koju je RSE pronašao prikazuje Momčila Gajića u Crkvi svetog Petra i Pavla u Moskvi, koja je predstavništvo (podvorje) Srpske pravoslavne crkve (SPC) u Rusiji.

Fotografije je na svom sajtu 27. januara 2026. podelilo Podvorje SPC, kao i Episkop Stefan (Dragan) Šarić.

Tada je održana liturgija povodom verskog praznika Sveti Sava, što je i slava crkve u Moskvi.

Momčilo Gajić u toku obreda lomljenja kolača, koji je deo običaja SPC, ima jednu od centralnih pozicija.

U pratećem tekstu, Podvorje SPC u Moskvi najavljuje Gajića kao kuma slave za sledeću, 2027. godinu. Kum je osoba koja, prema opisu sa sajta SPC-a, "preuzima čast da organizuje i pomogne obeležavanje hramovne slave".

U tekstu Podvorja SPC u Rusiji se navodi da je Gajić "iz Moskve".

Iż SPC nisu odgovorili na pitanje RSE da li su proveravali ko će biti organizator jedne od najvećih proslava u hramu u Rusiji i na koji način vrše izbor osobe za ovu poziciju.

Šta otkrivaju sudski spisi?

Po povratku u Srbiju, nakon incidenata u Parizu i Berlinu, uhapšeno je 11 članova grupe kojima je 1. oktobra 2025. određen pritvor.

Trojica članova grupe su priznali krivicu i pred Višim sudom u Smederevu su krajem decembra osuđeni na šest meseci do godinu i po dana kućnog zatvora.

Protiv ostalih pripadnika grupe se i dalje vodi istraga.

Nakon nekoliko iskaza policiji, krivicu su priznali Aleksandar Savić, Filip Petrović i Nemanja Ćevap.

Pred Višim sudom u Smederevu su krajem decembra osuđeni na šest meseci do godinu i po dana kućnog zatvora.

Nisu odgovorili na upite RSE za razgovor.

RSE je imao uvid u spise predmeta, u kojima se vide iskazi okrivljenih.

Trojica članova grupe koji su priznali krivicu uglavnom su u iskazima negirali da su bili "potpuno svesni" šta je cilj incidenata.

Aleksandar Savić izjavio je da za Momčila Gajića zna jer je radio kao konobar u jednom restoranu u Beogradu koji je Gajić u nekom trenutku navodno vodio.

U iskazu navodi da su se upoznali krajem aprila 2025. kada mu je Gajić dao novac za isplatu učesnika grupe.

Aleksandar Savić je svedočio da je plaćao avionske karte, iznajmljivao automobile i davao novac za organizaciju akcija koje mu je Gajić uplaćivao unapred ili naknadno refundirao.

Kako se vidi iz sudskih presuda, članovi grupe su za "akcije" dobijali između 500 i 1.500 evra, a sve se odigravalo po instrukcijama Momčila Gajića

"Znam da je Momčilov nadimak 'Kaluđer' i da je usko povezan sa ruskom službom. Ja ne znam da li je to obaveštajna služba Ruske Federacije, shvatio sam da mu je cilj destabilizacija političkih prilika u Evropi", rekao je u iskazu Filip Petrović, koji je priznao krivicu.

Kao drugi organizator grupe, u spisima predmeta se navodi NN lice sa nadimkom "Hanter".

Ovu osobu, prema sudskim spisima, niko od članova grupe nije video.

Aleksandar Savić je izjavio da je sa njim komunicirao samo putem audio veze.

Rekao je i da se veza prekinula kada su se prvi put čuli, što je Hanter, prema Savićevim rečima, prokomentarisao rečenicom - "često pucaju veze kad smo na prvoj liniji fronta".

"Po mojoj proceni Hanter se nalazi na ratištu u Ukrajini. Ja njemu nikada lik nisam video. Ja pretpostavljam da su on i 'Kaluđer' (Momčilo Gajić) najbolji prijatelji, saradnici", rekao je Savić u iskazu, prilikom priznanja krivice.

Dodao je i da Hanter "sigurno ima veze sa ruskom službom" i da bez njega "ne može ništa da se radi".

Ko je 'Hanter'?

"Moja pretpostavka je da je Hanter glavni u ovoj službi i u organizovanju ovih aktivnosti u Parizu i Berlinu, ali ja to ne znam sa sigurnošću. Po mojoj proceni je Kaluđer ispod Hantera u toj organizaciji", naveo je još Savić.

RSE nije mogao nezavisno da potvrdi da se osoba sa nadimkom "Hanter" nalazi među srpskim dobrovoljcima koji se bore u Ukrajini na strani Rusije.

Niko od osumnjičenih nije izneo njegovo pravo ime, a nadimkom "Hanter" oslovljavaju ga, između ostalog, zato što mu je to bio naziv korisničkog naloga na aplikaciji Zangi.

Ovu aplikaciju za razmenu online poruka, grupa je koristila za komunikaciju tokom akcija.

Aplikaciju je razvila kompanija "Secret Phone Inc." sa sedištem u Kaliforniji a, kako se navodi u opisu, služi pre svega za privatnu, bezbednu komunikaciju i razmenu šifrovanih tekstualnih poruka, glasovnih i video poziva. Instalira se bez vezivanja za broj telefona i ne čuva korisničke podatake.

Korisnički nalog Momčila Gajića na aplikaciji je, prema svedočenjima osuđenih članova grupe, bio "Kaluđer" i "Đuzepe".

Veze sa Srpskom pravoslavnom crkvom

Prema javno dostupnim podacima, može se videti da je Gajić i dve godine pre incidenata u Francuskoj i Nemačkoj bio jedan od važnih gostiju SPC-a, ovog puta u Srbiji.

Obeležavanje crkvene slave, na kojoj je Gajić bio kum, održano je 22. maja 2023. u Vaznesenjskom hramu u Novom Sadu, a liturgiju je predvodio jedan od najuticajnijih predstavnika SPC, episkop bački Irinej (Mirko) Bulović.

Momčilo Gajić je 2017. godine govorio o sebi u Youtube emisiji pod nazivom "Život gejmera" u kojoj je predstavljen kao zaposleni u jednoj kompaniji za i-gejming.

U toj emsiji, Gajić navodi da se u osmom razredu upoznao sa "drugarima iz kriminalnog miljea".

"Počeo sam da se bavim raznim stvarima, pod raznim stvarima podrazumevam sve osim narkotika (…). Nikad nisam osuđen, nikad nisam pao policiji zbog toga što sam odradio (…). Na mene je u novembru (2012.) na uglu Njegoševe ulice u Novom Sadu pucano, metak mi je prošao pored čela i tada sam shvatio da ću ili biti mrtav ili ću živeti", rekao je tada Gajić.

Emisija u kojoj je Gajić snimana je u dvorištu manastira Kovilj, u blizini Novog Sada. Gajić je tada naveo da je u manastitu boravio tokom 2012. i 2013. kako bi se "lečio od zavisnosti za gejmingom".

U tom manastiru SPC nalazi se crkvena zajednica "Zemlja živih" koja se, prema opisu sa njihovog sajta, bavi lečenjem bolesti zavisnosti kroz molitvu.

Zajednica je osnovana "uz blagoslov" episkopa bačkog Irineja, a najveću promociju doživela je u vreme kada je iguman manastira bio sadašnji patrijarh SPC Porfirije (Jovan) Pavlović koji ga je vodio do 2014. godine.

Ko sve posećuje predstavništvo SPC u Moskvi?

Podvorije (predstavništvo) Srpske pravoslavne crkve u Moskvi vodi episkop Stefan (Dragan) Šarić. On je takozvani vikarni episkop poglavara SPC.

Ima titulu "episkop remezijanski", što znači da ne rukovodi posebnom eparhijom.

Pre nego što je 2018. postao starešina Podvorja SPC u Moskvi, bio je starešina hrama Svetog Save u Beogradu, najvećeg hrama u Srbiji.

Novinari istraživačke redakcije "Detektor" iz Sarajeva locirali su episkopa Stefana u društvu srpskih dobrovoljaca u Rusiji.

On je, prema navodima sarajevskog portala, u aprilu 2025. bio gost na dobrotvornoj večeri u restoranu "Subotica" u Moskvi.

Večeru je organizovala moskovska Fondacija Svetog Save Srpskog. Tu organizaciju registrovali su srpski dobrovoljci u ruskoj vojsci – Davor Savičić i Branko Basara.

Bosanski Srbin Davor Savičić, koji je pre početka invazije Rusije na Ukrajinu osnovao bataljon plaćenika "Vukovi" bio je označen i kao pukovnik Glavne uprave Generalštaba Oružanih snaga Rusije, poznatije kao GRU, pokazalo je ranije istraživanje RSE.

Na večeri je bio i Dejan Berić jedan od najpoznatijih regrutera srpskih plaćenika u Ukrajini.

Događaju su, prema navodima "Detektora", prisustvovala i dva visokorangirana ruska oficira, među kojima i Eduard Shonov, nosilac dva ordena za hrabrost ruske vojske i član programa "Vrijeme heroja", koji je inicirao ruski predsednik Vladimir Putin.

Mesec dana kasnije, u maju 2025, episkop Stefan Šarić primio je bivšeg predsednika bosanskohercegovačkog entiteta Republike Srpske Milorada Dodika, koji je sliku sa ovog događaja podelio na društvenoj mreži X.

Na ovom prijemu, osim epsikopa Stefana i Milorada Dodika, bio je prisutan i Davor Savičić.

SPC nije odgovorio ni na pitanje RSE u vezi kontakata predstavnika Crkve sa regruterima dobrovoljaca za rat u Ukrajini.

Saradnja na tekstu Iva Martinović, Dušan Komarčević i Natalija Jovanović