'Shooting in Sarajevo', knjiga o opsadi u Italiji izazvala veliko interesovanje
Pogled na Sarajevo danas iz snajperskog gnijezda, iz knjige “Shooting in Sarajevo”.
Knjiga “Shooting in Sarajevo” objavljena prije nekoliko dana u Italiji, prema podacima izdavača, odlično se prodaje i za nju vlada veliko interesovanje medija, kaže za Radio Slobodna Evropa (RSE) Azra Nuhefendić, novinarka iz Sarajeva, koja je bila dio tima koji stoji iza cijelog projekta.
Knjiga “Shooting in Sarajevo” putem fotografija i tekstova govori o opsadi Sarajeva, tokom rata u Bosni i Hercegovini, devedesetih godina prošlog vijeka.
Prikazana su mjesta sa kojih su snajperisti Vojske Republike Srpske pucali na stanovnike opkoljenog grada tokom opsade Sarajeva, koja je trajala 1.425 dana - od 5. aprila 1992. do 29. februara 1996. godine.
Naslovnica knjige “Shooting in Sarajevo”
Azra Nuhefendić, koja živi u Italiji, bila je dio tima italijanskih fotografa, novinara, istoričara i umjetnika koji su učestvovali u višegodišnjem, kako kaže, originalnom projektu.
„Grupa Italijana, od kojih su neki i ranije dolazili u Sarajevo, i koji su tu bili i tokom ratnih godina, obilazila je mjesta s kojih su snajperisti sijali smrt po Sarajevu. Sa tih snajperskih ratnih gnijezda, mala ekspedicija je u miru, fotografisala i zapisivala ono što vidi ili što su mogle vidjeti ubice, sigurno smještene na krovovima zgrada ili na planinskim uzvišenjima oko Sarajeva“, kaže za Radio Slobodna Evropa (RSE) Nuhefendić.
Kako kaže Nuhefendić, autori najavljuju izložbe fotografija kao i dokumentarni film o nastanku knjige. Dodaje kako se ne radi o kopiranju istorije niti njenom ispravljanju, već o projektu koji pokazuje 'šta je onaj koji je odlučivao o životu i smrti nepoznatog čovjeka, mogao da vidi'.
„A znamo da su ljudi ubijani u svojim sobama, na balkonima, na ulici, pa i djeca u majčinom krilu. Autor cijelog projekta i najvećeg broja fotografija Luiđi Otani (Luigi Ottani) i ostali članovi ekipe su svojim kamerama sa tzv. zumom, slikali mjesta koja su bila najčešća meta sijačima smrti. Polazeći od dvostrukog značenja engleske riječi 'shooting' - kao snimanje, fotografisanje, ali i pucanje iz oružja, nastale su crno-bijele fotografije, što pojačava dramatičnost sjećanja na ratne događaje“, kaže Nuhefendić.
Fotoreporter Luiđi Otani na Trebeviću
Jovan Divjak, direktor nevladine organizacije „Obrazovanje gradi BiH“ i nekadašnji general Armije BiH, bio je domaćin autorima knjige “Shooting in Sarajevo”. On je imao ulogu vodiča po mjestima odakle su ispaljivani meci, a napisao je i predgovor za knjigu.
“Vodio sam italijanske prijatelje na Trebević, na Grdonj, na Jevrejsko groblje, na druga uzvišenja iznad Sarajeva, na krovove tri nebodera na Grbavici na levoj obali Miljacke, u hotel Holiday, na tzv. snajpersku aleju (ulica Zmaja od Bosne, koja je bila izložena gotovo stalnoj snajperskoj vatri). Išli smo i na mnoga druga mesta. Ipak, je najvažnije da smo iz Hotela Holiday napravili snimke, prisećajući se demonstracija protiv rata, u aprilu 1992. kada su na učesnike protesta, upravo iz tog hotela, ispaljeni snajperski hici i kada su pale prve žrtve”, naglašava Divjak za RSE.
Azra Nuhefendić i Jovan Divjak razgledaju grad iz gondole Sarajevske žičare
Knjiga posvećena Sarajevu
Autor projekta i najvećeg broja fotografija Luiđi Otani (Luigi Ottani), koji je okupio ekipu, jedan je od najpoznatiji italijanskih fotoreportera, autor više knjiga i foto-izložbi. O pogledu kroz prozor hotela Holiday, kada je nastala Divjakova fotografija, je zapisao:
„Jednu od slika, djevojke na raskršću, napravljenu iz sobe hotela Holiday, snimio je Jovan Divjak mojim fotoaparatom, sa prozora sa kojeg su pucali snajperisti na demonstrante 5. aprila 1992., kada su se okupili ispred zgrade Parlamenta, kako bi poručili da su za mir, a ne za rat. Divjak je napravio fotografiju djevojke u crvenom. Na slici se vidi da je ona izvan nišana fotoaparata, i to je simboličan izbor Divjaka koji nije želio ni u ovoj prilici da stavi nekoga, čak, ni u centar nišana fotografskog aparata.“
Jovan Divjak kaže da je knjiga posvećena Sarajevu i građanima grada u opsadi.
„Knjiga govori i o svojevrsnoj gluhoći na snajperska ubijanja, odnosno na izostanak reakcije svijeta. Nakon 25 godina Italija pokazuje da i dalje postoji interesovanje za bh. ratne godine. Mnogi su pomogli, ali nakon toliko godina ne smatraju da se treba vraćati ratu u Bosni i Hercegovini. Italijani, moji prijatelji koji dolaze često u Sarajevo, ne misle tako“, kaže Divjak.
Osim fotografa Luiđija Otanija, u autore knjige upisali su se i italijanski umjetnici- glumica Roberta Bjadžareli (Biagiarelli), autorica monodrame “A kao Srebrenica”, fotoreporter Mario Boča (Bocca), koji je boravio u Sarajevu tokom opsade, novinar i pisac Điđi Riva (Gigi).
Opsada Sarajeva najduža u modernoj istoriji ratovanja
Opsada Sarajeva je trajala 44 mjeseca, od 5. aprila 1992. do 29. februara 1996. godine i najduža je opsada u modernoj istoriji ratovanja.
Prema podacima Istraživačko-dokumentacionog centra iz Sarajeva, tokom opsade je ubijeno 13.952 Sarajlija, među njima 1.601 dijete.
Nema preciznih podataka o djeci koju su ubili snajperisti, ali prema procjeni Udruženja roditelja ubijene djece Sarajeva, svaki deseti mališan je pogođen snajperom.
Za zločine i teroriziranje stanovnika Sarajeva, Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) na doživotnu zatvorsku kaznu osudio je Stanislava Galića, komandanta Sarajevsko-romanijskog korpusa Vojske Republike Srpske, te jednog od komandanata ovog korpusa, Dragomira Miloševića, na 29 godina.
U optužnici protiv Stanislava Galića je pored ostalog navedeno:
„Tokom četrdeset četiri mjeseca, Sarajevsko-romanijski korpus sprovodio je vojnu strategiju granatiranja i snajperskog djelovanja radi ubijanja, sakaćenja, ranjavanja i terorisanja civilnog stanovništva Sarajeva. Granatiranjem i snajperskim djelovanjem ubijeno je i ranjeno na hiljade civila oba pola i svih starosnih dobi, uključujući djecu i starce.“
Opsada Sarajeva
1/15Na fotografiji s početka opsade civili i pripadnici prvih jedinica odbrane Sarajeva pod vatrom snajpera sa srpskih položaja, 6. april. 1992.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
2/15Poslovni tornjevi firme UNIS gore nakon što su pogođeni granatama sa srpskih položaja, 8. juni 1992.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
3/15Čovjek drži glavu žene ranjene u granatiranju, 27. juni 1992.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
4/15Ranjena djevojčica u sarajevskoj bolnici, 3. avgust 1992. Prema podacima Ujedinjenih nacija, na grad je tokom opsade svakog dana padalo više od 3.000 granata.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
5/15Porodica siječe drvo na brdima oko grada (fotografija napravljena oko godinu dana nakon početka opsade). Prije opsade na području grada i okolnih naselja živjelo je oko 525.000 ljudi.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
6/15Patrola srpskih vojnika na planini iznad Sarajeva, 17. april 1994.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
7/15Čovjek traži pomoć za jednu od žrtava smrtonosne eksplozije, kakvih je dnevno bilo na hiljade.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
8/15Čovjek sahranjuje suprugu na jednom od gradskih groblja, 1993.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
9/15Pripadnici Armije BiH posmatraju UN vozilo u blizini sarajevskog aerodroma 14. maja 1993. UN su od jula 1992. do januara 1996. držale vazdušni humanitarni most za Sarajevo, što je bila najduža takva operacija u istoriji.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
10/15Kuća zapaljena direktnim pogotcima iz minobacača 1994. UN komisija evidentirala je 1994. dok je opsada još trajala štetu na desecima hiljada stanova, te "posebno zaštićenim objektima poput bolnica i medicinskih kompleksa, te medicinskog osoblja, kao i kulturnih dobara".
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
11/15Mladi par trči preko takozvane Aleje snajpera, 1995. Neprestana snajperska pucnjava sa okolnih brda činila je da svakodnevni odlazak po vodu bude opasan put za građane tokom 44 mjeseca opsade.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
12/15Francuski kardinal Roger Etchegaray (lijevo) i vrbosanski nadbiskup, kardinal Vinko Puljić u Sarajevu, 15. avgusta 1995. Kardinal je prenio poruku podrške Sarajlijama od Pape Ivana Pavla II.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
13/15Civili ranjeni u granatiranju glavne gradske tržnice, fotografija iz bolničkog hodnika, 5. februar 1994. Žena lijevo na slici preminula je prije nego su ljekari stigli.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
14/15Prizor nakon smrtonosnog granatiranja tržnice Markale u centru grada, 28. avgust 1995. U ovom drugom od dva namjerna napada na civile na ovoj tržnici, prozvanom masakr na Markalama, poginulo je 43 ljudi. Ovaj napad bio je jedan od razloga da počne NATO bombardovanje srpskih snaga nešto kasnije istog mjeseca.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
15/15Ratni market na Ilidži, pod kontrolom bosanskih Srba, 9. mart 1996, tri dana prije nego što su snage Armije BiH preuzele ovo sarajevsko prigradsko naselje.
Petog aprila obilježeno je 25 godina od početka opsade glavnog grada BiH, kojeg su srpske snage držale pod opsadom 1.425 dana. U najdužoj opsadi nekog grada u novijoj istoriji poginulo je 11.000 ljudi, među kojima 1.600 djece.
Prethodni slajd
Naredni slajd
Teror nad stanovnicima glavnog grada Bosne i Hercegovine kao i snajpersko djelovanje, stavljeno je na teret Radovanu Karadžiću, bivšem predsjedniku Republike Srpske, osuđenom na doživotnu kaznu zatvora pred Haškim tribunalom, te Ratku Mladiću, nekadašnjem komandantu Vojske Republike Srpske, koji je prvostepenom presudom, takođe dobio doživotnu kaznu zatvora.
Sarajevo: Vrijeme rata i poslije
1/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
2/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
3/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
4/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
5/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
6/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
7/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
8/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
9/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
10/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
11/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
12/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
13/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
14/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
15/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
16/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
17/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
18/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
19/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
20/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
21/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
22/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
23/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
24/24
Opsada Sarajeva bila je to najduža opsada nekog glavnog grada u modernoj istoriji. Trajala je 1.425 dana poginulo je oko 11.541 osoba. Pogledajte kako je Sarajevo izgledalo u vrijeme rata prije skoro tri decenije, a kako godinama kasnije u mirondopskim uslovima, kroz objektiv fotoreportera RSE Midhada Poturovića i Dade Ruvića (Reuters).
