IAEA poziva Teheran da sarađuje po pitanju iranskog nuklearnog materijala

Iranska državna televizija izvijestila je da nacrt okvirnog sporazuma sa Sjedinjenim Državama uključuje obveze ukidanja američke pomorske blokade Irana, obnavljanja komercijalnog prometa kroz Hormuški moreuz i smanjenja američke vojne prisutnosti u regiji Perzijskog zaljeva.

Prema izvještaju, koji se poziva na nacrt memoranduma o razumijevanju koji "još nije finaliziran", Washington se navodno obvezao ukinuti pomorsku blokadu Irana i "prestati uznemiravati brodove koji prolaze u ili iz Islamske Republike Iran".

Zauzvrat, Iran bi dopustio nastavak komercijalnog brodarstva kroz Hormuški moreuz u roku od mjesec dana, uz nastavak upravljanja brodskim putovima, inspekcije plovila i nametanje naknada za usluge uvedenih tijekom rata koji je izbio 28. februara.

U nacrtu se također navodi da je Washington dao "obavezu Islamskoj Republici Iran" u vezi s povlačenjem američkih trupa iz regije, iako nije jasno odnosi li se to samo na snage raspoređene okom sukoba ili i na dugogodišnje američke baze u Perzijskom zaljevu.

U izvještaju se navodi da će dvije strane ući u 60-dnevno razdoblje pregovora nakon što se dogovore o okviru. Još nije bilo komentara američkih vlasti.

Mornarica iranskog Korpusa islamske revolucionarne garde (IRGC) saopštila je u sredu da je brodovima iz "neprijateljskih zemalja" i dalje zabranjen prolazak kroz Ormuzki moreuz.

IRGC je u saopštenju objavljenom na državnoj televiziji navela da je "dosad" za 23 broda dozvoljeno da prođu kroz moreuz, kao i da će se prolaz drugih brodova nastaviti "u narednim satima".

U saopštenju nisu navedene informacije o brodovima koji se kreću ključnim plovnim putem, ali je dodato da će "saradnja biti pružena zemljama koje poštuju 'iranski poredak'".

Iranska novinska agencija Tasnim, povezana s Korpusom islamske revolucionarne garde, izvestila je da će predloženi memorandum o razumevanju s 14 tačaka između Irana i SAD uključiti oslobađanje približno 24 milijarde dolara zamrznute iranske imovine.

Prema izveštaju Tasnima, koji se poziva na "obavešteni izvor blizak pregovaračkom timu", Iran insistira da polovina ovog iznosa od 24 milijarde dolara mora biti stavljena na raspolaganje na početku pregovora, a ostatak prebačen u roku od 60 dana.

U izveštaju se takođe tvrdi da je nedavna poseta Kataru ministra spoljnih poslova Abasa Arakčija i predsednika parlamenta Mohameda Bakera Kalibafa imala za cilj da se postigne dogovor o sprovođenju ovog zahteva i kako tačno pristupiti prvih 12 milijardi dolara.

Nekoliko dana ranije, Ahmad Bakšiš Ardestani, član Komisije za nacionalnu bezbednost i spoljnu politiku iranskog parlamenta, tvrdio je da je Iran planirao da unese 12 milijardi dolara zamrznute imovine preko Rusije, ali da su SAD blokirale transfer.

Globalna organizacija za praćenje interneta NetBlocks saopštila je 26.maja da podaci o mreži u realnom vremenu pokazuju da je u Iranu delimično obnovljen pristup internetu nakon 88 dana gotovo potpunog prekida.

NetBlocks je na platformi X naveo da je prekid, koji je trajao više od 2.093 sata, "najduži nacionalni prekid interneta u savremenoj istoriji".

Organizacija je takođe istakla da ostaje nejasno da li će se uspostavljanje mreže održati.

Ranije tokom dana, zvaničnici vlade Masuda Pezeškijana najavili su početak procesa ka potpunom ponovnom povezivanju na internet u naredna 24 sata. Međutim, nekoliko sati kasnije, Administrativni sud pravde objavio je da je izdao nalog da se suspenduje odluka vladinog tela koje pokrenulo proces ponovnog uspostavljanja pristupa internetu.

Ubrzo nakon objave NetBlocksa, prvi potpredsednik Irana Mohamad Reza Aref napisao je na mreži X: "U skladu sa direktivom predsednika i obećanjem vlade, preduzet je prvi korak ka slobodnom i regulisanom pristupu sajber prostoru."

Prema navodima iranskog reformskog lista Ham-Mihan, pojedini korisnici u Iranu tvrde da su se kućne i fiksne linije državnog telekom operatera ponovo aktivirale.