Tatari obeležili 79. godišnjicu deportacije u Karasubazaru na Krimu.
U Ukrajini je u četvrtak, 18. maja, obeležena 79. godišnjica deportacije krimskih Tatara u Centralnu Aziju koju je naložio Staljin.
Datum u Ukrajini poznat kao Dan sećanja na žrtve genocida nad krimskim Tatarima poklopio se ove godine sa Danom Višivanke – ukrajinske tunike ukrašene tradicionalnim vezom koji je postao simbol patriotizma i otpora ruskoj agresiji.
Dan Višivanke obeležava se svake godine trećeg četvrtka u maju.
Predsednik Vladimir Zelenski je rekao da dan sećanja na krimske Tatare pokazuje da su oni "preživeli deportaciju i da će živeti slobodni" nakon što se Krim koji je okupirao Rusijom vrati pod kontrolu Ukrajine.
"Danas nosim višivanku izvezenu ornamentima koji simbolizuju jedinstvo ukrajinskog i krimsko tatarskog naroda. To su simboli naše moći i volje da živimo u našoj domovini", rekao je Zelenski.
Refat Čubarov, predsednik samoupravnog tela krimskih Tatara Medžlisa, rekao je za Radio Slobodna Evropa (RSE) da je nakon što je sovjetska vlada deportovala krimske Tatare u Centralnu Aziju 1944. godine, Krim izgubio pravni status autonomne republike i pretvoren u oblast, slično kao i bilo koji drugi unutar Sovjetskog Saveza, jer su starosedeoci poluostrva bili proterani.
Protesti koji su Sovjetski Savez bacili na koljena
1/15Hiljade radnika okupilo se na Lenjinovom trgu u Minsku u aprilu 1991. Demonstranti su bili nezadovoljni povećanim cijenama robe široke potrošnje i kontrolom Komunističke partije nad Republikom.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
2/15Procjenjuje se da je 23. avgusta 1989. oko dva miliona ljudi udružilo oružje širom Litvanije, Latvije i Estonije u protestu protiv sovjetske vlasti koji je postao poznat kao "Baltički put" ili "Baltički lanac". U Vilnius (na fotografiji), učešću u ljudskom lancu prethodili su skupovi za nezavisnost.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
3/15Krimski Tatari u Krasnodaru, na jugu Rusije, tražili su da im se dozvoli povratak u domovinu. Skup je bio prvi nacionalni protest o kojem je sovjetska štampa izvijestila, 6. marta 1988. Tatari su masovno deportovani sa Krima tokom Drugog svjetskog rata, nakon što ih je Staljin optužio za saradnju sa nacističkom Njemačkom.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
4/15Miting koji je organizovao Narodni front Moldavije u junu 1989., tražeći da se moldavski prizna kao državni jezik.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
5/15Demonstracije u Kijevu u oktobru 1989. u organizaciji Narodnog pokreta Ukrajine (Rukh).
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
6/15Dana 21. januara 1990. stotine hiljada Ukrajinaca formirale su ljudski lanac od zapadnog grada Lavova do Kijeva kako bi obilježili godišnjicu potpisivanja Akta o ujedinjenju 1919., koji je imao za cilj ujedinjenje Ukrajinske Narodne Republike i Zapadnoukrajinske Narodne Republike u jedinstvenu ukrajinsku državu.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
7/15Vojnik gruzijske vojske pleše na trgu u Tbilisiju 10. aprila 1991. nakon što je republika proglasila nezavisnost od Sovjetskog Saveza.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
8/15Demonstranti se okupljaju 15. februara 1990. na Lenjinovom trgu u Dušanbeu, nakon krvavih nereda kada su se islamistički militanti pojavili na političkoj sceni. Dvije godine kasnije, nova zemlja Tadžikistan bila je upletena u krvavi građanski rat koji je odnio desetine hiljada života prije nego što je završio 1997. godine.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
9/15Simbolična sahrana za SSSR u organizaciji Saveza nezavisne ukrajinske omladine održana je u Kijevu 30. septembra 1990. godine.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
10/15Miting Narodnog pokreta Ukrajine (Rukh) 30. septembra 1990., na kojem se zahtijevala nezavisnost od Sovjetskog Saveza.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
11/15Tenkovi na Kalinjinskom prospektu u Moskvi tokom puča u avgustu 1991. Između 19. i 22. avgusta, grupa komunističkih tvrdolinijaša pokušala je da svrgne sovjetskog predsjednika Mihaila Gorbačova i poništi demokratske reforme. Hiljade Moskovljana okupilo se da se suprotstavi zavjerama i puč je propao.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
12/15Skup podrške proglašenju nezavisnosti Moldavije 27. avgusta 1991. godine.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
13/15Stanovnik Bakua uklanja Lenjinov portret 21. septembra 1991. godine, skoro mjesec dana nakon što je Azerbejdžan proglasio nezavisnost krajem avgusta.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
14/15Tadžikistanski demonstranti u oktobru 1991. zahtijevaju od predsjednika parlamenta Rahmona Nabijeva da se povuče kako bi pružio jednake mogućnosti svim kandidatima na predsjedničkim izborima zakazanim za 24. novembar 1991. godine.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
15/15Žena protestuje 13. januara 1991. protiv zauzimanja TV tornja u Vilnius od strane sovjetskih trupa. Litvanija je proglasila nezavisnost od Sovjetskog Saveza deset meseci ranije. Taj dan je postao poznat kao Krvava nedjelja, kada je 14 Litvanaca ubijeno i više od 1.000 povrijeđenih koji su branili grad od sovjetskih snaga.
Krajem 1980-ih, širom Sovjetskog Saveza izbijaju protestni pokreti, a ljudi u konstitutivnim republikama pozivaju na nezavisnost. Siti korumpiranog sovjetskog režima, demonstranti su tražili kraj sovjetske vlasti i pravednije društvo.
Prethodni slajd
Naredni slajd
Nakon smrti sovjetskog diktatora Josifa Staljina 1953. godine, tokom takozvanog otopljenja u vreme kada je na čelu Sovjetskog Saveza bio Nikita Hruščova, za razliku od drugih etničkih grupa koje je sovjetska vlada deportovala u Centralnu Aziju i Sibir, krimskim Tatarima, Turcima Mešetinima, Nemcima i Korejcima nije bilo dozvoljeno da se vrate u svoje rodne krajeve.
Staljin je naložio deportaciju oko 200 hiljada Tatara koji su optuženi za kolektivnu saradnju sa nemačkim nacistima koji su do 1944. kontrolisali Krim.
Tek nakon reformi Mihaila Gorbačova kasnih 1980-ih, krimski Tatari su počeli da se vraćaju na Krim.
Čubarov je izrazio nadu da će Kijev nakon poraza tekuće ničim izazvane invazije Rusije pronaći rešenje u vezi sa pravnim statusom Krima, koji bi trebalo da bude autonomna oblast u sastavu Ukrajine.
"Siguran sam da će ukrajinski narod koji je oko sebe konsolidovao sve autohtone narode i etničke manjine koje žive u Ukrajini, pretvarajući ih u jedinstvenu političku naciju, uvek biti sposoban da sada pronađe rešenja koja u potpunosti odgovaraju međunarodnim zakonima i doprinose demokratskom razvoju nezavisne Ukrajine", rekao je Čubarov.
Protivpravnoj aneksiji Krima Moskvi 2014. godine glasno se protivila većina krimskih Tatara, koji su sada značajna manjina u tom regionu.
