Dostupni linkovi

I pored pomaka posljednjih godina, Zakon o nacionalnim manjinama u BiH se ne poštuje u potpunosti, što je očigledno i u kršenju njihovih izbornih parava. Zbog toga je Evropski sud za ljudska prava primio nekoliko žalbi građana BiH zbog nemogućnost da se, kao pripadnici nacionalnih manjina, kandiduju na mjesto člana Predsjedništva ili delegata Doma naroda Parlamenta BiH.

Prava nacionalnih manjina u Bosni i Hercegovini poštuju se više nego u proteklim godinama, ali su problemi njihovog učešća u vlasti, zakonske regulative i diskriminacije još uvijek prisutni - ocjena je predstavnika manjina. Jedan od gorućih problema ove populacije u BiH tiče se najvišeg državnog akta - ustava, jer je izostavio nacionalne manjine kao ustavnu kategoriju, kaže Nedžad Jusić, predsjedavajući Vijeća nacionalnih manjina pri Parlamentarnoj skupštini BiH.

On podsjeća da se za Ustav vežu i drugi zakonski akti koji su izostavili položaj i stanje manjina, te zbog toga ističe potrebu da predstavnici nacionalnih manjina sudjeluju u ustavnim promjenama. Jusić navodi još jedan važan problem ove populacije:

Izborni zakon BiH na jedan određeni način zabranjuje nacionalnim manjinama da se kandiduju na više pozicije, kao članovi Predsjedništva, kao viši funkcioneri u državi, odnosno entitetima...
„Izborni zakon BiH na jedan određeni način zabranjuje nacionalnim manjinama da se kandiduju na više pozicije, kao članovi Predsjedništva, kao viši funkcioneri u državi, odnosno entitetima.“

Nedžad Jusić smatra da se Izborni zakon BiH takođe mora promijeniti. Njime nisu zadovoljni i predstavnici Saveza nacionalnih manjina RS koji se smatraju izigranim nakon prošlih lokalnih izbora u tom entitetu. Predsjednik Saveza Stevo Havreljuk:

„Centralna izborna komisija nije uvažila član 16 Zakona o zaštiti prava nacionalnih manjina koji je usvojen u RS, gdje piše da predlagač za odbornike, odnosno za kandidate na svim nivoima je Savez nacionalnih manjina, što nije ispoštovano i samim tim je i došlo da su uglavnom kandidati iz političkih partija pregazili nacionalne manjine.“

Iako probleme ne dijele po entitetima, predstavnici nacionalnih manjina iz RS tvrde da je situacija u tom dijelu BiH nešto bolja nego u Federaciji BiH. Podsjećaju da je Zakon o zaštiti prava pripadnika nacionalnih manjina u RS donesen prije šest godina, a u Federaciji tek prošle jeseni. Pojašnjavaju da i Savjet za nacionalne manjine pri Narodnoj skupštini RS duže funkcioniše i daje bolje rezultate.

I dalje izražena diskriminacija Roma

Ono što je, ipak, zajednički problem jeste i dalje prisutna diskriminacija, kojoj je pretežno izložena najbrojnija populacija među manjinama - Romi. U udruženjima nacionalnih manjina kažu da se ona ogleda u predrasudama prema Romima, onemogućavanju očuvanja kulturnog identiteta, ali i ugrožavanju njihovih osnovnih ljudskih prava. Voditelj Romskog centra Tuzlanskog kantona Muradif Biberović:

„Nema poboljšanja uslova, nema zaposlenih Roma, nema socijalnog i zdravstvenog osiguranja za Rome. Gdje god dođeš, naiđeš na neku barijeru. Nema, tu su prepreke nesavladive.“

S ocjenom da je diskriminacija nacionalnih manjina, a posebno Roma, još duboko ukorijenjena, slaže se i aktivista Helsinškog odbora za ljudska prava RS Sadik Pazarac:

Po našim podacima, svega jedan do dva posto romske populacije je zaposleno, veliki broj, možda čak i jedna polovina, djece ne ide u osnovne škole i veliki je broj romskih porodica smješteno u neuslovnim stambenim objektima i naseljima...
„Kada su posebno u pitanju stambeni smještaj, školovanje i zaposlenje. To su problemi koji su jako izraženi kod Roma. Po našim podacima, svega jedan do dva posto romske populacije je zaposleno, veliki broj, možda čak i jedna polovina, djece ne ide u osnovne škole i veliki je broj romskih porodica smješteno u neuslovnim stambenim objektima i naseljima.“

Veliki problem nacionalnih manjina predstavlja i finansiranje njihovih organizacija. Zbog toga predstavnici Saveza iz RS lobiraju kod entitetskih vlasti da se zakonska regulativa izmijeni u pravcu budžetskog finansiranje Saveza. Očekuju da će do kraja godine dobiti odobrenje da postanu organizacija od posebnog interesa za RS i tako pređu na budžet.

Pored objektivnih problema s kojima se svakodnevno suočavaju, predstavnici 17 nacionalnih manjina u BiH nemaju problema u zajedničkom funkcionisanju. U tom smislu poručuju da se na njihov odnos trebaju ugledati i bosanskohercegovački konstitutivni narodi.

  • 16x9 Image

    Maja Bjelajac

    U skoro dvije decenije novinarske karijere, izvještavala i istraživala o temama iz kulture, politike i društva za najveće medije u Republici Srpskoj o od 2006. radi kao dopisnik RSE iz Banjaluke.

Vaše mišljenje

Prikaži komentare

XS
SM
MD
LG