U Beogradu su održana dva skupa - komemorativni kvislingu Milanu Nediću i protest antifašista.
Okupljene je nekoliko sati razdvajala policija, da bi potom nakon legitimisanja tražila da se raziđu, što su obe grupe učinile.
Na skupu antifašista je poručeno da su se okupili protiv komemoracije čoveku koji je "ispisao najmračnije stranice srpske istorije".
"Tu smo jer njegovi ideološki sledbenici iz današnjih neonacističkih organizacija na ovom mestu hoće da slave jednu od najmračnijih istorijskih figura Srbije", rekao je jedan od učesnika.
Okupljeni su uzvikivali "Fašizam neće proći", "Smrt fašizmu, a sloboda narodu".
Danilo Stojanović iz Zbora Stari grad rekao za RSE da građani treba da pokažu da su protiv komemoracije fašističkom i nacističkom kolaboracionisti, pa će možda u budućnosti država početi da sankcioniše takve komemoracije.
Andrija, student Fakulteta političkih nauka izjavio je za RSE da su se okupili jer žele da spreče neonaciste da održe komemorativni skup fašističkom kolaboratoru.
Kontraskup je organizovao Zbor građana opštine Stari grad, a podržala su ga i neformalna udruženja antifašista iz Beograda.
Građani su se okupili na uglu Simine i Ulice knjeginje Ljubice oko 19 časova, sat vremena uoči najavljenog skupa ultradesničara.
Okupljeni građani na skupu protiv komemoracije Nediću
Na komemoraciju premijeru kvislinške Vlade tokom nacističke okupacije Jugoslavije ranije je pozvalo nekoliko ekstremno desničarskih grupa.
U Ulici knjeginje Ljubice, pedesetak metara od skupa antifašista, bila je manja grupa ultradedničara.
Ultranacionalisti koji obeležavaju godišnjicu smrti kvislinga Milana Nedića, 4. februar 2026.
Stajali su u tišini, nosili trobojke sa grbom iz vremena Nedićeve vlade, a većina njih je bila pod kapuljačama i maramama, dok su neki nosili obeležja Srbske Akcije, javio je reporter RSE.
Ko slavi Nedića?
Ultradesničarske grupe "Zentropa", "Srbska akcija" i "Klub 451" pozvali su krajem januara na obeležavanje godišnjice Nedićeve smrti, u blizini mesta na kojem je predsednik marionetske "Vlade narodnog spasa" izvršio samoubistvo 1946. godine.
Ove grupe se istim povodom već godinama okupljaju u centru Beograda.
"Zentropa Srbija" je ogranak transnacionalne mreže ultradesničarskih organizacija koja deluje u Evropi. U Srbiji je nastala nakon neuspešnog pokušaja formiranja "Generacije identiteta", koja deluje u zemljama Zapadne Evrope.
"Zentropa" je tesno povezana sa "Klubom 451". Reč je o beogradskom kafiću u kome se poslednjih nekoliko godina okupljaju ekstremni desničari iz Srbije i inostranstva.
RSE je pisao da su se u ovom klubu 2022. sastali italijanski i srpski ultradesničari, kao i o tribini na kojoj su tamo učestvovali ekstremisti iz Rumunije u septembru 2023.
Zvanični zastupnik "Kluba 451" je Marko Gajinović, nekadašnji član "Nacionalnog srpskog fronta", organizacije koja je dovođena u vezu sa Goranom Davidovićem, vođom zabranjene neonacističke organizacije "Nacionalni stroj".
Čitajte: Marš ultradesničara Beogradom: Za 'Veliku Srbiju', protiv migranata"Srbska akcija" nije zvanično registrovana u Agenciji za privredne registre, a na svom sajtu navodi da se zalaže za "borbeno srbsko pravoslavlje", kao i za čuvanje "nacionalnog bića i rasnog identiteta".
Nema istaknutog vođu, a pažnju šire javnosti je privukla krajem 2014. godine, kada su njihovi članovi ubacivali u poštanske sandučiće više beogradskih naselja letke protiv romske populacije.
Njihovi članovi su učestvovali na brojnim ekstremno desničarskim skupovima i organizovali ulične skupove sećanja za saradnike okupatora iz vremena Drugog svetskog rata.
Osim toga, održavaju redovne kontakte sa ultradesničarima iz drugih evropskih zemalja, poput Rusije, Poljske i Rumunije.
"Srbska akcija" je bila jedna od dve grupe krajnje desnice iz Srbije koja je učestvovala na konferenciji ideološki bliskih organizacija i stranaka u Sankt Petersburgu septembra 2025. godine.
Predstavnici ove organizacije su u maju 2022. posetili poligon za obuku ruske paramilitarne grupe "Imperijalni legion" koji ratuje u Ukrajini. "Legion" je deo "Ruskog imperijalnog pokreta" kojeg su Sjedinjene Države stavile na listu terorističkih organizacija.
Ko je Milan Nedić?
Milan Nedić bio je predsednik takozvane "Vlade narodnog spasa" u vreme nemačke okupacije Srbije od 1941. do 1944. godine.
Juna 1945. proglašen je za ratnog zločinca zbog izdaje naroda, službe okupatoru, mučenja i terorisanja stanovništva.
Kao čelnik kolaboracionističke vlade, Nedić snosi odgovornost za saradnju sa nacističkom Nemačkom i učešće u holokaustu, ubistva i progon antifašista, hapšenje Jevreja, pljačku njihove imovine i učešće u egzekucijama u logorima Topovske šupe i Banjica u Beogradu.
Nedićeva policija i žandarmerija je, uz nemačke okupacione vlasti, bila ključna u istrebljenju jevrejskog i romskog stanovništva, kao i antifašista.
Beograd je bio jedan od prvih gradova u okupiranoj Evropi koji je proglašen za "judenfrei" ("očišćen od Jevreja").
Javno dostupne arhive čuvaju uredbe, naredbe i dekrete Nedićeve vlade o zabrani prava na rad i pohađanje fakulteta Jevrejima i Romima, i konfiskaciji njihove imovine.
Kolaboracionistička vlada Milana Nedića raspuštena je 4. oktobra 1944, a on je dva dana kasnije, sa većinom ministara, napustio zemlju.
Britanci su ga izručili jugoslovenskim snagama 1. januara 1946. godine.
Čitajte: Neonacisti obeležili smrt Milana Nedića u BeograduPočetkom februara iste godine izvršio je samoubistvo u istražnom zatvoru u centru Beograda, pre nego što je suđenje počelo.
Pred sudom u Beogradu je od 2015. do 2019. vođen postupak pravne rehabilitacije Milana Nedića, koju su pokrenuli njegovi potomci.
Apelacioni sud u Beogradu je u aprilu 2019. pravosnažno odbio da rehabilituje Nedića.
Sud je podsetio da je Nedić tokom svog mandata donosio brojne uredbe, naredbe i proglase čiji je cilj bio podrška okupatorskom režimu, da je držao govore u kojima je veličao Nemačku i njenog nacističkog vođu Adolfa Hitlera, kao i da je pozivao stanovništvo na poslušnost okupatoru i odustajanje od svake borbe protiv njega.