Šta je superćelijska oluja?

Jovana Krstić

20. juli/srpanj, 2023.

Superćelijska oluja u Beogradu, 19. jul, 2023.

Za jedno veče jako nevreme odnelo je najmanje pet života i ostavilo više povređenih u četiri zemlje regije. Čupalo je drveće, podizalo krovove, rušilo objekte, kidalo električne vodove i zatvaralo aerodrome. Nevreme je 19. jula prošlo kroz Sloveniju, Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu i na kraju stiglo i u Srbiju.

Jedno od objašnjenja bilo je da se radi o superćelijskoj oluji. No, šta je superćelijska oluja i po čemu se razlikuje od onih sa kojima smo se do sada susretali?

Kako izgledaju supećelijske oluje?

Superćelijske oluje su retke, ali imaju veliku sklonost da proizvodu opasne vremenske neprilike poput snažnih i razornih vetrova, krupnog grada, a ponekad i tornada.

Prema podacima Nacionalne meteorološke službe Sjedinjenih Država, praćene su uglavnom grmljavinom i intenzivnom kišom.

Mogu trajati nekoliko sati, biti veoma intenzivne i obuhvatiti stotine kilometara kažu iz američke Nacionalne okeanske i atmosferske administracije.

Metorolozi upozoravaju da imaju posebne karakteristike koje ih razlikuju od drugih oluja i zahtevaju pažljivo praćenje i upozorenja.

Zbrajanje štete nakon nevremena

Ljudi provjeravaju štetu nakon snažnog nevremena, u Zagrebu, 19. jula 2023.<br />
<br /> — 1/15 Ljudi provjeravaju štetu nakon snažnog nevremena, u Zagrebu, 19. jula 2023.

2/15 U Hrvatskoj je, među nastradalima, i jedan vatrogasac.

Aerodrom u Banjaluci, u Bosni i Hercegovini, zatvoren je zbog nevremena. U Brčko distriktu jedna je osoba preminula.<br />
<br /> — 3/15 Aerodrom u Banjaluci, u Bosni i Hercegovini, zatvoren je zbog nevremena. U Brčko distriktu jedna je osoba preminula.

Milan Novitović, direktor Republičke uprave civilne zaštite Republike Srpske (RS), za Radio Slobodna Evropa (RSE) kaže da su olujnim nevremenom najviše pogođeni Bijeljina i Šamac, kao i okolina Banjaluke, Laktaši, Gradiška, te Kostajnica i Dubica.<br />
<br />
Na slici je zatvoreni aerodrom u Banjaluci. — 4/15 Milan Novitović, direktor Republičke uprave civilne zaštite Republike Srpske (RS), za Radio Slobodna Evropa (RSE) kaže da su olujnim nevremenom najviše pogođeni Bijeljina i Šamac, kao i okolina Banjaluke, Laktaši, Gradiška, te Kostajnica i Dubica.

Na slici je zatvoreni aerodrom u Banjaluci.

Zbog oštećenja na Aerodromu Banjaluka obustavljeni su svi letovi, rekla je za RSE Sanela Kasalović portparol aerodroma.<br />
<br />
Na slici je unutrašnjos aerodroma, 20. juli 2023.
<div>
<div> </div>
</div> — 5/15 Zbog oštećenja na Aerodromu Banjaluka obustavljeni su svi letovi, rekla je za RSE Sanela Kasalović portparol aerodroma.

Na slici je unutrašnjos aerodroma, 20. juli 2023.

<div>
<div>
<div>Iz Hidrometeorološkog zavoda RS najavili su da se i u toku četvrtka i u večernjim časovima očekuje ponavljanje olujnog nevremena, te apeluju na građane da na adekvatan način zaštite sebe i svoju imovinu.</div>
</div>
</div>

<div>
<div>
<div> </div>
</div>
</div>
Na slici je Doboj nakon nevremena. 19. juli 2023. — 6/15

Iz Hidrometeorološkog zavoda RS najavili su da se i u toku četvrtka i u večernjim časovima očekuje ponavljanje olujnog nevremena, te apeluju na građane da na adekvatan način zaštite sebe i svoju imovinu.

Na slici je Doboj nakon nevremena. 19. juli 2023.

Šteta od nevremena u bolnici "Sveti Vračevi", Bijeljina, 20. juli 2023.<br />
<br />
U olujnom nevremenu u Bijeljini povrijeđene su 23 osobe, od kojih su dvije zbog težine povreda zadržane na liječenju u bijeljinskoj Bolnici "Sveti vračevi", saopšteno je iz ove medicinske ustanove. Stradao je i krov dvije zgrade u bolničkom krugu.<br />
<br />
<br />
<br /> — 7/15 Šteta od nevremena u bolnici "Sveti Vračevi", Bijeljina, 20. juli 2023.

U olujnom nevremenu u Bijeljini povrijeđene su 23 osobe, od kojih su dvije zbog težine povreda zadržane na liječenju u bijeljinskoj Bolnici "Sveti vračevi", saopšteno je iz ove medicinske ustanove. Stradao je i krov dvije zgrade u bolničkom krugu.

8/15 Šteta nakon oluje u Šamcu, BiH, 20. juli 2023.

Jako<strong> <a href="https://www.slobodnaevropa.org/a/zagreb-nevrijeme-zrtve/32510570.html" target="_blank">nevrijeme zahvatilo je 19. jula</a></strong> veći dio Srbije, zbog čega je evakuisano 20 osoba, a na Vojnomedicinskoj akademiji (VMA) smješteno je petoro teže povrijeđenih.<br />
<br />
Na slici su posljedice oluje u Valjevu, Srbija, 20. juli 2023. — 9/15 Jako nevrijeme zahvatilo je 19. jula veći dio Srbije, zbog čega je evakuisano 20 osoba, a na Vojnomedicinskoj akademiji (VMA) smješteno je petoro teže povrijeđenih.

Na slici su posljedice oluje u Valjevu, Srbija, 20. juli 2023.

Doktor Ivan Marjanović, glavni dežurni hirurg VMA, rekao je za Radio-televiziju Srbije (RTS) 20. jula da se u tu ustanovu sa povredama javilo preko 40 ljudi, a da je petoro zadržano.<br />
Prema njegovim rečima, iz cele Srbije su dovoženi pacijenti na VMA.<br />
<br />
Na slici su posljedice oluje u Valjevu, Srbija, 20. juli 2023. — 10/15 Doktor Ivan Marjanović, glavni dežurni hirurg VMA, rekao je za Radio-televiziju Srbije (RTS) 20. jula da se u tu ustanovu sa povredama javilo preko 40 ljudi, a da je petoro zadržano.
Prema njegovim rečima, iz cele Srbije su dovoženi pacijenti na VMA.

Na slici su posljedice oluje u Valjevu, Srbija, 20. juli 2023.

Aerodromi u Beogradu i Nišu su bili zatvoreni, beogradski je rad nastavio ubrzo, a niški u četvrtak ujutru, zato što je oluja odnijela krov sa jedne od pomoćnih prostorija u kontroli leta.<br />
<br />
Na slici se vidi munja u Beogradu, 19. juli 2023.<br /> — 11/15 Aerodromi u Beogradu i Nišu su bili zatvoreni, beogradski je rad nastavio ubrzo, a niški u četvrtak ujutru, zato što je oluja odnijela krov sa jedne od pomoćnih prostorija u kontroli leta.

Na slici se vidi munja u Beogradu, 19. juli 2023.

Prema riječima ministra građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture Gorana Vesića, nevrijeme nije izazvalo veće posljedice po infrastrukturu.<br />
<br />
Na slici je Novi Sad, Srbija, 19. juli 2023. — 12/15 Prema riječima ministra građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture Gorana Vesića, nevrijeme nije izazvalo veće posljedice po infrastrukturu.

Na slici je Novi Sad, Srbija, 19. juli 2023.

U Novom Sadu oluja je nanijela štetu na više od 300 lokacija u gradu, a dvoje ljudi je povrijeđeno, piše Beta.
<div>
<div> </div>
</div>
Na slici je Novi Sad, Srbija, 19. juli 2023.<br /> — 13/15 U Novom Sadu oluja je nanijela štetu na više od 300 lokacija u gradu, a dvoje ljudi je povrijeđeno, piše Beta.

Na slici je Novi Sad, Srbija, 19. juli 2023.

Navodi se i da će zbog oborenih stabala na kupalištu Štrand, plaža biti zatvorena za posetioce dok posljedice ne budu sanirane i omogućeno sigurno dalje funkcionisanje.
<div>
<div><br />
Novi Sad, 19. juli 2023.<br />
 </div>
</div> — 14/15 Navodi se i da će zbog oborenih stabala na kupalištu Štrand, plaža biti zatvorena za posetioce dok posljedice ne budu sanirane i omogućeno sigurno dalje funkcionisanje.

Novi Sad, 19. juli 2023.

Pripadnici Sektora za vanredne situacije Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Srbije objavili su da su imali 201 intervenciju u kojima je bilo angažovano 505 vatrogasaca-spasilaca sa 203 vozila i tom prilikom evakuisali i spasili 40 osoba.<br />
 
<div>
<div>Na slici Beograd, 19. juli 2023.<br />
 </div>
</div> — 15/15 Pripadnici Sektora za vanredne situacije Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Srbije objavili su da su imali 201 intervenciju u kojima je bilo angažovano 505 vatrogasaca-spasilaca sa 203 vozila i tom prilikom evakuisali i spasili 40 osoba.

Na slici Beograd, 19. juli 2023.

Zbog čega je superćelijska oluja drugačija?

Superćelijske oluje nastaju kada hladna vazdušna masa stigne na pregrejano tlo, što uzrokuje ekstremnu termičku nestabilnost atmosfere.

Jedan od uslova za formiranje takvih oluja je i takozvano smicanje vetra, koje podrazumeva da se brzina vetra i njegov pravac razlikuju po visini.

Ono što ih, prema Nacionalnoj meteorološkoj službi Sjedinjenih Država, čini jedinstvenim u odnosu na sve druge tipove oluja, jeste to što imaju snažne i postojane uzlazne struje koje se rotiraju unutar oblaka.

Naučnici tu rotaciju nazivaju mezociklonom.

Prema podacima američke Nacionalne okeanske i atmosferske administracije (NOAA), uzlazne struje mogu da dostignu brzinu od preko 160 kilometara na sat i mogu biti odgovorne za stvaranje džinovskog grada i razornih tornada.

Kolika je opasnost od tornada?

Američka Nacionalna laboratorija za velike oluje (NSSL) kaže da manje od 20 odsto svih oluja sa superćelijama proizvedu tornado.

Međutim, dodaju, superćelije su odgovorne za stvaranje velike većine svih tornada, posebno onih razarajućih.

Šteta počinjena nakon tornada na jugu Češke

Čitajte:

Koliko je tornado čest u Evropi?

Ističu i da su u toku istraživanja kako bi se otkrilo zašto su neke od ovih rotirajućih oluja praćene tornadima, dok druge nisu.

Gde su superćelijske oluje najrazornije?

Superćelijske oluje se mogu javiti u bilom kom kraju sveta.

Ipak, najčešće su i daleko najrazornije u centralnom delu Sjedinjenih Država gde, kako objašnjavaju meteorolozi, postoje velike i prostrane ravnice potrebne da bi se takve oluje razvile.

Superćelije su izazvale tornado u Oklahomi 2013. koji je ubio 51 osobu. Odgovorne su i za tornado koji je u Alabami, Misisipiju i Tenesiju ubio od 320 ljudi. Iste te godine u državi Misuri u tornadu je poginula 161 osoba.

Studija Američkog društva meteorologa iz januara 2023. predviđa povećanje frekvencije superćelija za 6,6 odsto širom zemlje do kraja veka i to kao rezultat globalnog zagrevanja.

Kakva je situacija u Evropi?

Pojava superćelijskih oluja i njima izazvanih tornada u Evropi nije tako retka.

Najčešće su pogođeni delovi Francuske, Nemačke i severne Italije i to uglavnom tokom letnjih meseci. Među poslednjim većim je onaj koji je u junu 2021. godine pogodio Češku Republiku pri čemu je poginulo pet osoba, a više od 200 je povređeno.

Tornado godišnje uzrokuje 80 smrtnih slučajeva i preko 1.500 povređenih u Južnoj Dakoti, Nebraski, Kansasu, Oklahomi, sjevernom Teksasu i istočnom Koloradu. U prosjeku, američki Nacionalni vremenski servis procenjuje da se na ovom prostoru godišnje dogodi oko 1.150 tornada.

Na evropskom prostoru, prema podacima Evropske baze za teške vremenske uslove (ESWD) godišnje bude zabeleženo od 300 do 500 izvještaja o tornadu. Sezona tornada na ovom prostoru traje najčešće od maja do avgusta.

Embed

Tornado u srcu Evrope

Izvor Radio Slobodna Evropa

Embed

širina px Visina px

No media source currently available

0:00 0:01:34 0:00