Dostupni linkovi

Vanredna vijest

Nova Vlada RS nasljeđuje ekonomske probleme


Članovi nove vlade Republike Srpske, 29. decembar 2010. Foto: Erduan Katana
Iako je sadašnja (a i bivša) vlast u RS rad prethodne Vlade na čijem čelu je bio Milorad Dodik, aktuelni predsjedik RS, ocijenila veoma uspješnom, ekonomski stručnjaci smatraju da stara Vlada novoj ostavlja mnogo problema.

Među najveće uspjehe Vlade RS koja je radila od 2006. godine, ministar finansija i nepotvrđeni novi premijer RS Aleksandar Džombić izdvaja rast bruto društvenog proizvoda.

„Ako se osvrnemo na kretanje bruto domaćeg proizvoda u Republici Srpskoj, koji je sa 5,7 milijardi KM u 2005. godini povećan na 8,2 milijarde KM u 2009. godini, odnosno za 42,7 posto ili po glavi stanovnika rast sa 3.984 KM na 5.730 KM, jasno je zašto je prosječna realna stopa rasta od 4,6 posto bila znato iznad ostvarenja u zemljama šireg regionalnog okruženja. Međutim, u 2009. godini, efekti svjetske ekonomske krize koji su izazvali pad privredne aktivnosti u evrozoni od 4,1 posto, uslovili su i pad realne stope rasta bruto domaćeg proizvoda u Republici Srpskoj od tri posto“, kazao je Džobić.

Ovo se ne može smatrati nikavih uspjehom jer se ovdje barata sa nominalnim a ne realnim podacima, smatra bivša ministrica finansija i ekonomistica Svjetlana Cenić.
Cenić: I ono što je rastao bruto domaći proizvod, nije značio razvoj. U BDP u strukturi palo je učešće proizvodnje, palo je učešće realnog sektora.

„Rast bruto domaće proizvoda ne znači i razvoj. Na našu žalost, i ono što je rastao bruto domaći proizvod, nije značio razvoj. U BDP u strukturi palo je učešće proizvodnje, palo je učešće realnog sektora. Šta se povećalo? Povećalo se učešće javne uprave, povećalo se učešće veleprodaje. Time se ne hvali nijedna ekonomija. Zbog toga, i neke jače ekonomije su imale problem – upravo zbog toga što su usluge, javna uprava, a to znači ova silna potrošnja, u strukturi činile veći procenat nego ono što zapravo stvara neku vrijednost“, navodi Cenić.

Sličnog mišljenja je i direktor Ekonomskog instituta u Bijeljini, prof. Aleksa Milojević.

„Prošla vlada svoju egzistenciju je zasnovala na prodaji Telekoma i ostalim prodajama i na novim zaduženjima. To je otprilike oko tri milijarde KM. To je prošla Vlada potrošila, a ostvarila gubitak u privredi jer je društveni proizvod manji 2009. nego 2008. godine“, rekao je Milojević.

Ogromno povećanje javne potrošnje


Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, u 2006. godini prosječna plata u RS iznosila je 521 KM, a broj nezaposlenih osoba iznosio je 143.000. Istovremeno, za sindikalnu potrošačku korpu građani u u ovom bh. entitetu morali su izdvojiti 1.227 KM. Prosječna plata ju je pokrivala sa 42,5 posto.

A o podacima na kraju 2010. godine Džombić kaže:

„U periodu januar-oktobar 2010. godine prosječna neto plata iznosila je 781 KM i manja je za 0.8 posto u poređenju sa prosječnom neto platom u istom periodu 2009. godine. Od februara 2010. broj nezaposlenih lica smanjen je za 6.770 tako da je u novembru broj nezaposlenih iznosi 143.266 lica.“

Osnovne prehrambene namirnice u sarajevskoj prodavnici

Sindikalna potrošačka korpa za ovaj mjesec iznosila je 1.690 KM i prosječna plata ju je pokrivala sa 46,7 posto, što pokazuje da građani nisu mogli kupiti nešto mnogo više nego 2006. godine, ističe Cenićeva.

„Pohvale o platama i povećanju plata? To je do načina obračuna. Evo, recimo za prosvetu - potpuno se svodi na isto, kao iz perioda pre nego što će oni preuzeti vlast. Sad je uračunat i taj čuveni topli obrok, prevoz i sve živo, što se ranije odvojeno knjižilo i odvojeno posmatralo. Šta mi imamo od toga? Šta običan smrtnik ima od toga? Odnosno – ako 90 posto građana, znači svi sem onih koji su u vlasti ili blizu vladajućih, žive lošije nego što su živeli. To govori sve“, ocjenjuje ona.

Prema mišljenju ekonomista, jedan od najvećih problema koji je ostavila prethodna Vlada je ogromno povećanje javne potrošnje. Najveći dio budžeta i u ovoj godini - koji je milijardu i 600 miliona KM, kao i u 2010. godine potrošiće se na plate.

„Sredstva planirana za rashode za lična primanja u 2011. godini iznose 627,6 miliona KM, što predstavlja uvećenje od 3,1 milion KM odnosno 0,5 posto u odnosu na sredstva planirana za te namjene u 2010. godini. Sredstva za isplatu ino duga, u 2011. godini iznose 115 miliona KM, što je za šest miliona više u odnosu na nivo sredstava ostvarenih 2010. za iste namjene“, navodi Džombić.

Oskudica novca


Prema mišljenju Milojevića nova Vlada RS nosiće veliki teret dugovanja napravljenih u prethodnom periodu.

„Prosto ne vjerujem da će izdržati četiri godine, zbog toga što će doći do socijalnog kolapsa. Već iduće godine stižu otplate kredita MMF-u koje dižu postojeći nivo otplate za skoro tri puta. Mi sad imamo 100 - 120 miliona godišnju otplatnu ratu, a 2012. će se to povećati na 300 - 400 miliona. Na drugoj strani, unutrašnji dug preduzeća je oko dvije milijarde. Pretpostavimo da je kredit pet godina, znači mi imamo godišnju otplatnu ratu, akumulaciju po osnovu duga kojeg preduzeća duguju bankama i inostranstvu, blizu 600 - 700 miliona, a vrijednost našeg društvenog proizvoda u industriji je 600-700 miliona. To faktički znači da mi nemamo industriju, imamo kompletnu industriju u dugu“, rekao je Milojević.
Milojević: Mi nemamo proizvodnju koja generiše novac. Mi imamo novac koji potiče od inostranih kredita i prodaja inostranstvu.

Zbog ovoga, smatra Milojević, nova Vlada RS koja je najavljena kao vlada kontinuiteta, suočiće se sa nedostatkom novca.

„Ova Vlada će se boriti sa strašnom oskudicom novca. Proces deflacije je počeo već 2009. godine i on će se povećati u ovoj i narednim godinama zbog toga što naš novac ne potiče od proizvodnje. Mi nemamo proizvodnju koja generiše novac. Mi imamo novac koji potiče od inostranih kredita i prodaja inostranstvu“, kazao je on.

„Kada se ovome dodaju brojni promašeni poslovi sa izgradnjom autoputeva, pravljem štetnih ugovora, lošim stanjem u fondovima, ne znam sa čime se to može pohvaliti prethodna Vlada,“ - dodaje Cenićeva:

„Sa povećanim brojem nezaposlenih, sa smanjenom proizvodnjom, sa privredom koja grca, sa činjenicom da su obećavali kule i gradove, trošili, da su davali ljudima neka prava a sad im oduzimaju ta prava, da menjaju fiskalnu politiku maltene na dnevnoj bazi i time dodatno sluđuju privredu – ja mislim - da sam iole čovek, sa trunkom obraza i poštenja - ne bih se time bavila.“


Ako nova Vlada ne napravi zaokret u privrednom sistemu, što je malo vjerovatno, suočiće se sa velikim socijalnim problemima, smatraju ekonomisti.

Pogledajte komentare (4)

Ovaj forum je zaključen
XS
SM
MD
LG