Dvadeset godina nakon ubistva Ane Politkovskaje, istraživačke novinarke koja je razotkrivala brutalnost ruskog rata u Čečeniji i dokumentovala kako je predsjednik Rusije Vladimir Putin ograničavao demokratiju u zemlji, njena kćerka Vera Politkovskaje kaže da se u političkoj klimi Rusije malo toga promijenilo.
"Govorili su joj: ‘Pretjeruješ. Sve posmatraš kroz mračnu prizmu’", rekla je Vera Politkovskaja za Ruski servis Radija Slobodna Evropa uoči 20. godišnjice brutalnog ubistva svoje majke 7. oktobra 2006. godine.
"A sada je isto, samo što su podjele postale mnogo dublje. Sve je postalo mnogo izraženije, čak i u odnosu na ono što je ona predviđala prije više od 20 godina."
Politkovskaja, koja je radila za nezavisni list Novaja Gazeta, ubijena je iz vatrenog oružja u ulazu zgrade u kojoj je živjela u Moskvi.
Ubistvo se dogodilo na rođendan Vladimira Putina, što je podstaklo spekulacije da je ono predstavljalo svojevrsan "poklon" predsjedniku.
Bivši ruski policajac Sergej Hadžikurbanov, koji je negirao optužbe, osuđen je na 20 godina zatvora zbog uloge u organizovanju atentata.
Međutim, Putin ga je pomilovao 2023. godine nakon što je učestvovao u ruskoj invaziji na Ukrajinu.
Dvojica stanovnika Čečenije, Rustam Mahmudov i Lom-Ali Gaitukajev, kasnije su osuđeni na doživotni zatvor.
Porota je Mahmudova proglasila krivim za ubistvo Politkovskaje, dok je Gaitukajev osuđen za organizovanje atentata. Gaitukajev je kasnije preminuo u zatvoru.
Još jedan optuženi, bivši moskovski policajac Denis Pavljučenkov, osuđen je na 11 godina zatvora nakon što je priznao da je organizovao praćenje Politkovskaje prije njenog ubistva.
Šest novinara i saradnika Novaje Gazete ubijeno je u napadima za koje list i organizacije za ljudska prava tvrde da su bili odmazda za njihov novinarski rad. To su Igor Domnikov (2000), Jurij Ščekočihin (2003), Ana Politkovskaja (2006), Anastasija Baburova (2009), Stanislav Markelov (2009) i Natalija Estemirova (2009).
Od smrti Ane Politkovskaje, ruske vlasti postepeno su proširivale zakonske mehanizme kojima kažnjavaju neistomišljenike, cenzurišu nezavisne medije, gase organizacije civilnog društva i ušutkavaju opozicione političare.
To uključuje mjere poput zakona o tzv. stranim agentima, koji kažnjava pojedince i organizacije koje primaju sredstva iz inostranstva, te zakona o "nepoželjnim organizacijama", kojim se zabranjuju strane organizacije proglašene prijetnjom nacionalnoj sigurnosti, a kriminalizuje saradnja s njima ili njihovo finansiranje.
Vera Politkovskaja kaže da su upravo takve pojave bile ono na šta je rad njene majke upozoravao.
"Suštinski, glavna tema rada moje majke bile su priče običnih ljudi", rekla je ona. "I način na koji su ti obični ljudi bili pregaženi političkim i vojnim sistemom. To je ono što je moja majka tada vidjela i o čemu je govorila. Vidjela je, da tako kažem, dalje od mnogih drugih ljudi. A ljudi joj nisu vjerovali."
Ana Politkovskaja rođena je 1958. godine u New Yorku, kao kćerka sovjetskog diplomate porijeklom iz Ukrajine.
Dobitnica je brojnih ruskih i međunarodnih priznanja, uključujući globalnu nagradu organizacije Amnesty International za novinarstvo o ljudskim pravima (2001.), nagradu PEN Freedom to Write (2002.) i Nagradu Olof Palme (2004.).
Godine 2007. postala je prva osoba koja je posthumno dobila UNESCO/Guillermo Cano Svjetsku nagradu za slobodu medija.