Patti Smith na koncertu posvetila pjesmu Radiju Slobodna Evropa
Patti Smith na koncertu posvetila pjesmu Radiju Slobodna Evropa
Patti Smith tokom koncerta (arhivska fotografija)
Američka pjevačica, pjesnikinja i aktivistkinja Pati Smit (Patti Smith) izrazila je podršku Radiju Slobodna Evropa (RSE), skrećući pažnju na važnost nezavisnog novinarstva i upozoravajući na probleme sa finansiranjem pod aktuelnom američkom administracijom.
Tokom koncerta 19. jula u Pragu, gdje se nalazi sjedište RSE, kultna 78-godišnjakinja muzičarka je napravila pauzu prije nego što je otpjevala svoju protestnu himnu "People Have the Power ("Ljudi imaju moć"), kako bi posvetila pjesmu "Stivu i svima u Radiju Slobodna Evropa", misleći na predsjednika RSE Stivena Kapusa (Stephen Capus).
Smit, jedan od originalnih glasova tokom rađanja njujorške pank rok scene sredinom 1970-ih godina, pohvalila je rad RSE i "mnogih važnih javnih institucija", ističući njihovu ulogu u dijeljenju "važnih informacija ljudima u ruralnim zajednicama širom svijeta", žaleći se što im "sadašnja administracija u mojoj zemlji uskraćuje finansiranje".
Komentari žene poznate kao "vrhovna sveštenica panka" koja je dugo spajala umjetnost sa aktivizmom, dočekani su glasnim aplauzom praške publike, od kojih su mnogi upoznati sa istorijskim i kontinuiranim prisustvom RSE u regionu.
Sa sjedištem u češkoj prestonici od 1995. godine, RSE emituje nezavisne vijesti na 27 jezika u zemljama u kojima je sloboda medija zabranjena ili nije u potpunosti uspostavljena.
Praška posveta Smit za RSE dolazi u trenutku kada je budućnost međunarodnih emitera koje finansiraju SAD, uključujući RSE, neizvjesna usred predloženih budžetskih rezova i političkih prioriteta Vašingtona koji se mijenjaju.
'Duh slobode': 75 godina Radija Slobodna Evropa
1/19Voditeljka iz Mađarske u studiju Radija Slobodna Evropa (RSE) u Minhenu, Nemačka, 1955. godine.
Američki radio je počeo emitovanje programa pet godina ranije, 4. jula 1950. godine.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
2/19Zaposleni Radnici RSE u sedištu u Minhenu sortiraju poštu primljenu od zemalja u kojima je emitovan program.
RSE je osnovan s proklamovanim ciljem da "čuva duh slobode u srcima i umovima zarobljenih ljudi" koji žive pod komunizmom u istočnoj Evropi.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
3/19Sedište RSE je bilo u ovom kompleksu pored parka Engleska bašta u Minhenu.
Dok je program RSE bio usmeren na evropske komunističke države, sestrinski mediji Radio Sloboda (RL) osnovan je 1953. godine da emituje program u Sovjetskom Savezu.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
4/19Brošura koja poziva na donacije za podršku rada RSE. Deo finansija RSE dolazio je od donacija, ali je najveći deo njegovog rada tajno finansirala američka Centralna obaveštajna agencija (CIA).
To prikriveno finansiranje omogućilo je da Radio Slobodna Evropa bude "nepokolebljiv i oštar", nesputan neugodnim diplomatskim razmatranjima koja idu s otvorenim državnim finansiranjem medija.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
5/19Glavna predajna stanica RSE u Gloriji, blizu Lisabona, Portugal.
RSE i Radio Sloboda koristili su moćne kratkotalasne predajnike u Nemačkoj, Španiji i Portugalu koji su mogli da šalju signale do zemalja u Istočnoj Evropi i SSSR-u. Radio Sloboda je upravljao predajnom stanicom na Tajvanu koja je slala program duboko u Sibir.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
6/19Naoružani stražar patrolira kod kamiona sa srednjotalasnim radio predajnikom u Zapadnoj Nemačkoj, blizu granice sa Čehoslovačkom, 1955. godine.
Kada su komunističke države počele da ometaju emisije RSE i Radio Sloboda, RSE je rasporedio desetine mobilnih predajnih stanica, poput prikazane na ovoj fotografiji, koje su mogle da rade blizu Gvozdene zavese.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
7/19Mađari oko srušene statue Josifa Staljina usred revolucije 1956. godine.
RSE je 1956. bio kritikovan zbog emisija koje su mnogi doživljavali kao podsticanje antikomunističkog ustanka u Mađarskoj. Revoluciju je ugušila sovjetska vojska, ubivši hiljade ljudi. Osvrćući se na emisije RSE u Mađarskoj 1956. godine, koje su uključivale i neke tehničke savete za održavanje revolucionarnog zamaha, jedan bivši direktor RSE-a je zaključio da "funkcija (radija) nikada nije bila da govori ljudima šta da rade – a posebno u uslovima nasilnih previranja".
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
8/19Dopisnik RSE iz Berlina Tom Bodin razgovara s američkim vojnikom tokom zajedničke angloameričke vežbe u šumi Grunevald u Zapadnom Berlinu 1964. godine.
Radio je smatran idealnim medijumom da se dopre do stanovništva koje živi pod represivnim režimima, delom i zato što nije ostavljao nikakav inkriminišući trag. Slušaoci su mogli da prate emisiju, a zatim jednostavno promene frekvenciju.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
9/19Devojčica iz Poljske snima poruku svojim sunarodnicima i sunarodnicama koji žive pod komunizmom.
Pored prenošenja vesti, RSE i Radio Sloboda zabavljali su publiku novim muzičkim i kulturnim programima na jezicima ciljane publike.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
10/19Urednici u redakciji RSE u Minhenu 1967. godine. Finansiranje RSE preko CIA-e obelodanjeno je 1967. i Radio je kasnije počeo da dobija budžet direktno od američkog Kongresa.
Radio je smatran vitalnim sredstvom borbe u ratu ideja između komunističkih režima i zapadnih demokratija.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
11/19Stanica za praćenje u Minhenu, gde su zaposleni na radiju snimali i pregledali programe iz komunističkih zemalja.
RSE i Radio Sloboda su se 1976. godine spojili u Radio Free Europe/Radio Liberty - RFE/RL.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
12/19Mesto gde je eksplodirala bomba u prostorijama RSE u Minhenu u februaru 1981. godine. Uticaj RSE je potvrđen višestrukim napadima na njegovo osoblje i objekte.
Bombaški napad 1981. za koji je navodno platio rumunski komunistički lider Nikolae Čaušesku, a organizovao Ilič Ramirez Sančez, ozloglašeni venecuelanski marksistički militant poznat kao "Karlos Šakal", razneo je ugao sedišta RSE u Minhenu, povredivši nekoliko zaposlenih.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
13/19Posledice eksplozije u sedištu RSE u Minhenu 1981. godine. Patrik Mur je bio analitičar u RSE i stigao je na mesto eksplozije ubrzo pošto se dogodila. "Miris razaranja bio je svuda", priseća se u email poruci.
On kaže da su mnogi zaposleni u RSE sumnjali da je takav napad na tada slabo čuvanu zgradu bio izgledan. "To je bio Hladni rat, a mi smo bili na prvoj liniji fronta", kaže on.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
14/19Obezbeđenje u sedištu RSE u Minhenu u 1982. Pojedini novinari i saradnici su takođe bili mete komunističkih špijuna koji su radili po Zapadnoj Evropi.
Bugarin Georgij Markov, koji je za RSE uradio niz oštrih izveštaja o životu pod komunizmu, ubijen je u Londonu 1978.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
15/19Mladi iz Istočnog Berlina slave dok ulaze u Zapadni kroz otvor u Berlinskom zidu u decembru 1989. godine.
Nakon što je Berlinski zid pao i jedan za drugim se srušio komunistički režim u Evropi, budžet RSE je smanjen za skoro dve trećine usred debate o budućnosti radija.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
16/19Zgrada u centru Praga koja je bila sedište RSE. Radio se 1995. preselio u Prag gde mu je češki predsednik Vaclav Havel ponudio bivšu zgradu čehoslovačkog komunističkog parlamenta u centru grada za minimalnu zakupninu.
RSE se potom 2009. preselio u namenski izgrađeni objekat van centra grada.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
17/19Dopisnica Jermenskog servisa RSE Ruzana Stepanijan izveštava o sukobu policije i demonstranata u Jerevanu.
Od pada komunizma u Evropi, RSE je zatvorio nekoliko jezičkih servisa, uključujući program za Poljsku, bivšu Čehoslovačku i baltičke države, dok je otvorio druge, među kojima servis na Balkanu i u Iranu.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
18/19Novinar RSE Marjan Kušnir snima blizu Kijeva tokom prve nedelje ruske invazije na Ukrajinu 2022.
Tokom ruskog rata protiv Ukrajine, RSE je intenzivno izvještavao s terena o invaziji. Danas je RSE velika međunarodna medijska organizacija, koja izveštava iz zemalja u kojima su "autoritarne vlade ili zabranile slobodu medija ili ona nije u potpunosti razvijena".
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
19/19Zaposleni u sadašnjem sedištu RSE u Pragu u kampanji za oslobađanje njihove koleginice Alsu Kurmaševe iz zatvora u Rusiji 2023. godine.
Sedamdeset pet godina od osnivanja, RSE se sada bori protiv napora Bele kuće da zatvori organizaciju.
Od prvih linija fronta Hladnog rata do rovova Ukrajine, arhivske fotografije donose priču o Radiju Slobodna Evropa, koji je pre 75 godina počeo emitovanje programa na Dan nezavisnosti SAD.
Prethodni slajd
Naredni slajd
Zajedno sa drugim emiterima koje finansira američka vlada, kao što su Glas Amerike, Radio Slobodna Azija, Kancelarija za kubansko emitovanje (Radio Marti) i Mreže za emitovanje na Bliskom istoku (MBN), RSE se našao u teškim okolnostima otkako je predsjednik SAD, Donald Tramp (Trump), sredinom marta potpisao izvršnu naredbu kojom je nanesen težak udarac Američkoj agenciji za globalne medije (USAGM).
USAGM je nezavisna vladina agencija koja nadgleda ove emitere koji zajedno distribuiraju vijesti i informacije na skoro 50 jezika, za oko 361 milion ljudi, svake nedjelje.
Prijetnje finansiranju emitera izazvale su talas globalne podrške od strane organizacija koje prate rad medija, analitičara i boraca za demokratiju, kao i publike u 23 zemlje u kojima radi RSE.
Smit nije prva istaknuta muzička umjetnica koja je progovorila u odbranu RSE.
Ranije ove godine, bend R.E.M. je ponovo izdao svoju debitantsku pesmu "Radio Free Europe", kako bi obilježio Svjetski dan slobode štampe i istakao rad organizacije u podršci nezavisnom novinarstvu i istini na mjestima gde je ono najviše ugroženo.
