Komentar: Tom Gross; prevela: Biljana Jovićević
Prošlog mjeseca, gledao sam buldožere kada su počeli razgradnju ostataka nečega što je nekada bila jedna od najljepših sinagoga u Evropi, Zlatna ruža u Lvivu sagrađena u 16 stoljeću. Većina sinagoge izgorela je zajedno sa Jevrejima koji su se nalazili u njoj, a koju su zapalili nacisti 1941.
Tokom rata, još 42 sinagoge su uništene u Lvivu, koji je u najvećem dijelu istorije bio poznat po svom Hapsburškom (i Jidiš) imenu, Lemberg, a potom je u 20. vijeku preimenovan u Lwow od strane Poljaka, a kasnije u Lvov nakon Sovjetske aneksije 1945.
Ostaci Zlatne ruže, bili su posljednji tragovi jevrejskog postojanja u Lvivu, gdje su 1940., Jevreji činili većinski dio stanovništva.
Lviv je prije rata bio treći najveći jevrejski grad u Poljskoj, a nakon što su nacisti izvršili invaziju Poljske u septembru 1939.,više od 140 hiljada Jevreja pobjeglo je iz dijelova Poljske pod okupacijom nacista u relativno sigurni Lvov koji su okupirali Sovjeti.
Nije samo s moralne tačke gledišta pogrešno da buldožeri razore posljednje tragove vibrantne prošlosti, bez da se prvo restauriraju jevrejski ostaci na tom mjestu ili pretvore u memorijalni centar.
Pogrešno je i sa legalne tačke gledišta takođe. A, Ukrajina ima zakone osmišljene da zaštite takva istorijska mjesta.
Ukrajinske vlasti ipak nijesu jedine koje su napravile grešku. Ruševine sinagoge su dio UNESCO - ve svjetske kulturne baštine od 1998. godine, a UNESCO još nije protestovao.
A gdje je i evropsko fudbalsko tijelo UEFA? Ukrajina planira da tu izgradi hotel za sljedeće Evropsko fudbalsko prvenstvo.
Toliko o Uefinoj, toliko promovisanoj, kampanji "šutnimo rasizam iz fudbala" (takođe u ovome nijesu zanemarljivi i ostaci antsemitizma u Ukrajini, a i vlasti po svemu sudeći motivisane kako kulturno istorijskom nepismenošću, kao i glađu na tržištu nekretnina).
Tokom Holokausta, 420 hiljada Jevreja, uključujući i preko 100 hiljada djece ubijeni su u Lvivu i okolini.
Ubistva su bila toliko efikasna da su nacisti doveli rumuske i mađarske Jevreje iz drugih država da ih tu pobiju, jednom kada okončaju ubijanja poljskih i ukrajinskih Jevreja.
Preostali antisemitizam i glad za nekretninama
Skoro da nije bilo preživjelih. Ipak, teško da ćete bilo šta o tome naći u turističkim vodičima ili u Muzeju Lviva. Nema spomenika ubijenim Jevrejima u starom gradu Lvivu.
Jedan od posljednjih Jevreja u Lvivu, Meylakh Sheykhet stanuje ispred Citadele In. Sada je tu hotel, inače mjesto, zgrada, gdje su destine hiljada Jevreja i drugih ljudi mučeni do smrti od strane nacista.
Nekolicina starijih ljudi još uvjek se sjećaju. Jedna žena koja mi je prišla dok sam stajao na mjestu koje je nekada bio ulaz u geto, rekla mi je da se sjeća da je kao dijete gledala Jevreje koji su bili prisiljeni da hodaju na koljenima unazad, satima prije nego što su kolabirali nakon čega su pucali u njih.
Robert Marshall u knjizi "U kanalizaciji Lvova" ispričao je priču o grupi od 10 Jevreja, uključujući i dvoje djece i jednu trudnu ženu, koji su uspjeli da prežive 14 mjeseci živeći u fekalijama sa pacovima i mraku gradske kanalizacije.
Nacisti su koristili pse i granate da istjeraju van 500 drugih koji su se pokušali sakriti tu. (Dijete trudnice koja se porodila u kanalizaciji, umrlo je).
Ograđivanje od prošlosti vlasti Lviva znaju da je uvredljivo uništavati ostatke Zlatne ruže, zbog čega su prošlog mjeseca i postavili visoku ogradu oko kompleksa da bi sakrili od pogleda to što rade.
Meylakh Sheykhet, jedan od poslednjih Jevreja u Lvivu ispred Citadel Ina, Lviv, 24. avgust 2011.
Meylakh Sheykhet, jedan od posljednjih Jevreja u Lvivu i ja, smo trebali visoke merdevine da bi vidjeli šta rade unutra.
Više od 20 godina, Sheykhet je vodio kampanju da spriječi vlasti da unište još jedno od istorijskih mjesta za Jevreje i podstakne ih da označe mjesta na kojima se nalazi više od 1000 masovnih grobnica.
"Teško je zamisliti da se ova mjesta mogu tretirati ovako bez poštovanja", kaže on.
"Nad nadgrobnim spomenicima nekih od najvećih rabina u istoriji sada se nalaze bioskopi, disko klubovi i parkinzi".
Prije dvije godine još jedno mjesto masovnih ubistava u Lvivu, Citadela, gdje su desetine hiljada Jevreja i drugih (uključujući i građane drugih država) mučeni do smrti pretvorena je u hotel sa pet zvjezdica.
Nevjerovatno, ali vlasnik hotela je Volodymyr Gubitsky zamjenik regionalnog guvernera odgovoran za očuvanje kulturnog nasljeđa.
U 16. stoljeću Lemberg je bio toleranatan grad gdje su mnoge etničke grupe živjele jedne uz druge.
Je li svijet danas zaista toliko netolerantan da ne može obezbijediti konezerviranje ostataka ove nekad veoma žive jevrejske zajednice i omogućiti mrtvima da počivaju u miru?
Tom Gross je bivši istočnoevropski izvještač za Daily Telegraph. Stavovi izneseni u ovom komenatru su autorovi lični.
Prošlog mjeseca, gledao sam buldožere kada su počeli razgradnju ostataka nečega što je nekada bila jedna od najljepših sinagoga u Evropi, Zlatna ruža u Lvivu sagrađena u 16 stoljeću. Većina sinagoge izgorela je zajedno sa Jevrejima koji su se nalazili u njoj, a koju su zapalili nacisti 1941.
Tokom rata, još 42 sinagoge su uništene u Lvivu, koji je u najvećem dijelu istorije bio poznat po svom Hapsburškom (i Jidiš) imenu, Lemberg, a potom je u 20. vijeku preimenovan u Lwow od strane Poljaka, a kasnije u Lvov nakon Sovjetske aneksije 1945.
Ostaci Zlatne ruže, bili su posljednji tragovi jevrejskog postojanja u Lvivu, gdje su 1940., Jevreji činili većinski dio stanovništva.
Lviv je prije rata bio treći najveći jevrejski grad u Poljskoj, a nakon što su nacisti izvršili invaziju Poljske u septembru 1939.,više od 140 hiljada Jevreja pobjeglo je iz dijelova Poljske pod okupacijom nacista u relativno sigurni Lvov koji su okupirali Sovjeti.
Nije samo s moralne tačke gledišta pogrešno da buldožeri razore posljednje tragove vibrantne prošlosti, bez da se prvo restauriraju jevrejski ostaci na tom mjestu ili pretvore u memorijalni centar.
Prije dvije godine još jedno mjesto masovnih ubistava u Lvivu, Citadela, gdje su desetine hiljada Jevreja i drugih (uključujući i građane drugih država) mučeni do smrti pretvorena je u hotel sa pet zvjezdica.
Pogrešno je i sa legalne tačke gledišta takođe. A, Ukrajina ima zakone osmišljene da zaštite takva istorijska mjesta.
Ukrajinske vlasti ipak nijesu jedine koje su napravile grešku. Ruševine sinagoge su dio UNESCO - ve svjetske kulturne baštine od 1998. godine, a UNESCO još nije protestovao.
A gdje je i evropsko fudbalsko tijelo UEFA? Ukrajina planira da tu izgradi hotel za sljedeće Evropsko fudbalsko prvenstvo.
Toliko o Uefinoj, toliko promovisanoj, kampanji "šutnimo rasizam iz fudbala" (takođe u ovome nijesu zanemarljivi i ostaci antsemitizma u Ukrajini, a i vlasti po svemu sudeći motivisane kako kulturno istorijskom nepismenošću, kao i glađu na tržištu nekretnina).
Tokom Holokausta, 420 hiljada Jevreja, uključujući i preko 100 hiljada djece ubijeni su u Lvivu i okolini.
Ubistva su bila toliko efikasna da su nacisti doveli rumuske i mađarske Jevreje iz drugih država da ih tu pobiju, jednom kada okončaju ubijanja poljskih i ukrajinskih Jevreja.
Preostali antisemitizam i glad za nekretninama
Skoro da nije bilo preživjelih. Ipak, teško da ćete bilo šta o tome naći u turističkim vodičima ili u Muzeju Lviva. Nema spomenika ubijenim Jevrejima u starom gradu Lvivu.
Jedan od posljednjih Jevreja u Lvivu, Meylakh Sheykhet stanuje ispred Citadele In. Sada je tu hotel, inače mjesto, zgrada, gdje su destine hiljada Jevreja i drugih ljudi mučeni do smrti od strane nacista.
Nekolicina starijih ljudi još uvjek se sjećaju. Jedna žena koja mi je prišla dok sam stajao na mjestu koje je nekada bio ulaz u geto, rekla mi je da se sjeća da je kao dijete gledala Jevreje koji su bili prisiljeni da hodaju na koljenima unazad, satima prije nego što su kolabirali nakon čega su pucali u njih.
Robert Marshall u knjizi "U kanalizaciji Lvova" ispričao je priču o grupi od 10 Jevreja, uključujući i dvoje djece i jednu trudnu ženu, koji su uspjeli da prežive 14 mjeseci živeći u fekalijama sa pacovima i mraku gradske kanalizacije.
Nacisti su koristili pse i granate da istjeraju van 500 drugih koji su se pokušali sakriti tu. (Dijete trudnice koja se porodila u kanalizaciji, umrlo je).
Ograđivanje od prošlosti vlasti Lviva znaju da je uvredljivo uništavati ostatke Zlatne ruže, zbog čega su prošlog mjeseca i postavili visoku ogradu oko kompleksa da bi sakrili od pogleda to što rade.
Više od 20 godina, Sheykhet je vodio kampanju da spriječi vlasti da unište još jedno od istorijskih mjesta za Jevreje i podstakne ih da označe mjesta na kojima se nalazi više od 1000 masovnih grobnica.
"Teško je zamisliti da se ova mjesta mogu tretirati ovako bez poštovanja", kaže on.
"Nad nadgrobnim spomenicima nekih od najvećih rabina u istoriji sada se nalaze bioskopi, disko klubovi i parkinzi".
Prije dvije godine još jedno mjesto masovnih ubistava u Lvivu, Citadela, gdje su desetine hiljada Jevreja i drugih (uključujući i građane drugih država) mučeni do smrti pretvorena je u hotel sa pet zvjezdica.
Nevjerovatno, ali vlasnik hotela je Volodymyr Gubitsky zamjenik regionalnog guvernera odgovoran za očuvanje kulturnog nasljeđa.
U 16. stoljeću Lemberg je bio toleranatan grad gdje su mnoge etničke grupe živjele jedne uz druge.
Je li svijet danas zaista toliko netolerantan da ne može obezbijediti konezerviranje ostataka ove nekad veoma žive jevrejske zajednice i omogućiti mrtvima da počivaju u miru?
Tom Gross je bivši istočnoevropski izvještač za Daily Telegraph. Stavovi izneseni u ovom komenatru su autorovi lični.