Dostupni linkovi

Poraz i države i crkve na Cetinju


Demonstrant ispred barikade zapaljene na protestu protiv ustoličenja mitropolita Joanikija na Cetinju, Crna Gora, 5. septembar 2021.

Država je na gubitku, a postojeće podjele u crnogorskom društvu još su dublje i bolnije nakon ustoličenja mitropolita crnogorsko-primorskog Srpske pravoslavne crkve (SPC) Joanikija na Cetinju koje su pratili brojni incidenti, smatraju politički analitičari.

"Mislim da nemamo pobjednika jučerašnjeg dana", kaže za Radio Slobodna Evropa (RSE) izvršna direktorica Centra za građansko obrazovanje Daliborka Uljarević, komentarišući dešavanja koja su pratila ustoličenje Joanikija.

U nedjelju (5. septembar) je ustoličen mitropolit Joanikije u Cetinjskom manastiru uz angažovanje jakih policijskih snaga zbog protesta u kojima je povrijeđeno oko 60 osoba.

Poglavar Srpske pravoslavne crkve, patrijarh Porfirije (desno) i mitropolit crnogorsko-primorski Srpske pravoslavne crkve Joanikije (lijevo) ispred Sabornog hrama Hristovog Vaskrsenja u Podgorici, Crna Gora (5. septembar 2021.)
Poglavar Srpske pravoslavne crkve, patrijarh Porfirije (desno) i mitropolit crnogorsko-primorski Srpske pravoslavne crkve Joanikije (lijevo) ispred Sabornog hrama Hristovog Vaskrsenja u Podgorici, Crna Gora (5. septembar 2021.)

Proteste su organizovale crnogorske nacionalne organizacije i pokreti, predvođene najjačom opozicionom Demokratskom partijom socijalista (DPS), a podržao ih je i predsjednik Crne Gore Milo Đukanović.

Nasuprot njima, da se ustoličenje obavi na Cetinju, podržali su premijer Zdravko Krivokapić i dio ministara Vlade Crne Gore, bliski SPC-u.

Aktuelnu Vladu izglasale su dominantno prosrpske partije koje su osvojile vlast na izborima avgusta prošle godine i nakon tri decenije smijenile Đukanovićev DPS.

Đukanoviću mandat na mjestu šefa države traje do maja 2023.

Dan ustoličenja na Cetinju
molimo pričekajte

No media source currently available

0:00 0:03:14 0:00

Uljarević ocjenjuje da su prethodni "mučni dani" pokazali da crnogorski političari prioritet ne daju javnom interesu zbog čega je društvo i država na gubitku.

"Političke gubitke pretrpjeli svi politički akteri, neki možda više neki manje, kao i sama Srpska pravoslavna crkva jer ona nastavlja djelovanje pod ružnim biljegom načina jučerašnjeg ustoličenja Joanikija, kojeg ćemo, možda, u nekom nastupajućem periodu jedino pamtiti sa tog dana. To je nešto što značajno urušava i poziciju SPC-a u Crnoj Gori", smatra Uljarević.

Daliborka Uljarević (na fotografiji, 16. novembar 2016.): Crkva nastavlja djelovanje pod ružnim biljegom načina ustoličenja Joanikija
Daliborka Uljarević (na fotografiji, 16. novembar 2016.): Crkva nastavlja djelovanje pod ružnim biljegom načina ustoličenja Joanikija

Tokom ustoličenja Cetinje je bilo pod policijskom opsadom, a vjerski velikodostojnici u Cetinjski manastir su dovedeni helikopterom Vojske Crne Gore kojim su i vraćeni u Podgoricu nakon višesatnog crkvenog obreda. Obezbjeđivale su ih jake snage specijalne antiterorističke jedinice.

Država i društvo na gubitku

Zoran Vujičić iz Građanske alijanse za RSE kaže da dešavanja na Cetinju pokazuju da je crnogorsko društvo dodatno podijeljeno.

"Država kaže da je pobijedila, uspjela je da pomogne ustoličenju mitropolita, a crkva [SPC] da je ispunila svoj cilj da ustoličenje bude na Cetinju. Sve osim toga je jedan veliki poraz, poraz za crnogorsko društvo. Sve one razlike koje su postojale prije ovih dana su još više produbljene", ocjenjuje Vujičić.

Zoran Vujičić (na fotografiji, 17., april 2014.): Sve one razlike koje su postojale prije ovih dana su još više produbljene
Zoran Vujičić (na fotografiji, 17., april 2014.): Sve one razlike koje su postojale prije ovih dana su još više produbljene

Najava ustoličenja izazvala je visoke etničke tenzije između građana srpskog i crnogorskog nacionalnog korpusa u Crnoj Gori, prije svega zbog mjesta održavanja.

Cetinje je kulturno-istorijski centar Crne Gore i simbol duhovne, državne i nacionalne samobitnosti Crnogoraca. Istovremeno je i sjedište Mitropolije SPC u Crnoj Gori i mjesto u kome je ustoličena većina mitropolita.

Cetinjani o ustoličenju koje dijeli Crnu Goru
molimo pričekajte

No media source currently available

0:00 0:05:08 0:00

Uljarević smatra da se zbog dešavanja na Cetinju dodatno "suzio okvir za dijalog" političkih aktera, koji je Crnoj Gori neophodan.

"Mi smo već u dužem vremenskom periodu u Crnoj Gori svjedoci zabrinjavajućih ozbiljnih podjela, koje su se prethodni dani samo još više i bolnije produbile. Za to najveću odgovornost snose naši političari, koji nijesu dovoljno odgovorni, zreli i hrabri da donose odluke koje su izvan njihovog partijskog i partikularnog interesa", kaže Uljarević.

Sve dalje od evropskih vrijednosti

Vujičić smatra da slike koje su poslate sa Cetinje nijesu dobara signal iz države koja teži da postane članica Evropske unije (EU).

"Čini se da smo nikad dalji od evropskih vrijednosti i bojim se da ćemo sa ovakvim političkim liderima teško moći da krenemo naprijed. Ono što jeste apel jeste da se međunarodni partneri i organizacije aktivno uključe u rješavanje ovih problema. Jer, prosto, naše političko društvo nije dovoljno zrelo i nemamo dovoljno demokratskih kapaciteta da sami riješimo probleme, nažalost", smatra Vujičić.

Protekla dešavanja na Cetinju za posljedicu imaju i to da je, smatra Uljarević, Crna Gora danas udaljenija od građanskih vrijednosti EU, nego prije devet godina kada je počela pregovore o pristupanju.

Ona ističe da je Crna Gora u prethodnom periodu imali vrlo retrogradne procese.

"Nadam se da je ovo trenutak kada će se početi mnogo ozbiljnije na nivou političkog odlučivanja razmišljati o efektima uticaja crkve u društvu i da li je taj klero-nacionalistički narativ, koji se već opasno uspostavlja, nešto što treba da se dalje održava", ističe izvršna direktorica Centra za građansko obrazovanje.

Uljarevićku brine očuvanje građanskog koncepta države.

"Odnosno, da li ćemo uopšte uspjeti da sačuvo ono što je najvrjednije bilo u Crnoj Gori, kada poredimo sa državama regiona, a to je taj žilivi građanski koncept koji je opstajao u vrlo teškim vremenima, a on je sada više nego ugrožen", zaključila je Uljarević.

Uticaj Srpske pravoslavne crkve na društvena i politička zbivanja u Crnoj Gori naglo je porastao nakon izbora avgusta prošle godine, na kojima su pobijedile političke snage koje je otvoreno podržala ova crkva, uključujući i aktuelnog premijera Zdravka Krivokapića, koji je upravo na prijedlog SPC-a bio na čelu opozicione liste u kojoj dominira prosrpski Demokratski front.

Zvanični Brisel ocjenjuje "zabrinjavajućim" posljednje događaje u Crnoj Gori.

Facebook Forum

XS
SM
MD
LG