Kovčeg sa telom fudbalskog velikana Pelea na ulazu na groblje groblju Ekumenske memorijalne nekropole u Santosu, 3. januar 2022.
Masa je gledala kako se kovčeg sa telom brazilske fudbalske legende Pelea vozi ulicama Santosa u utorak, 3. januara, vatrogasnim kamionom, nakon što mu je 230.000 ožalošćenih, uključujući i novog predsednika zemlje, odalo počast.
Mladi i stari su stajali zagrljeni dok je pogrebna povorka satima vijugala ulicama priobalnog grada. Neki navijači su bili u suzama, drugi su navijali i skandirali nacionalnom heroju koji se bosonog podigao iz siromaštva i postao jedan od najvećih i najpoznatijih sportista u modernoj istoriji.
Pele je umro prošle nedelje u 82. godini nakon što se godinu dana borio protiv raka debelog creva.
Njegova pogrebna povorka krenula je sa gradskog stadiona Vila Belmiro, doma fudbalskog kluba Santos, tima za koji je Pele igrao od 1956. do 1974. godine, postigavši više od 1.000 golova.
Povorka sa kovčegom Pelea na vatrogasnim kolima prolazi ulicama Santosa, 3. januar 2023.
Na stadionu je održano 24-časovno buđenje u kojem su poštovaoci satima čekali u redu da odaju počast, čak i preko noći, navodi klub.
Jedan od najdirljivijih trenutaka dogodio se kada se povorka zaustavila ispred kuće njegove 100-godišnje majke. Gomila je tamo aplaudirala i skandirala „Pele je naš kralj“, pre nego što je održala minut ćutanja, prenosi agencija Asošijejted pres (AP).
Peleova sestra Marija Lusija Nasimento (78) gledala je u suzama sa balkona i zahvalila se publici u kratkom TV intervjuu.
Novoinaugurisani predsednik Lula stigao je helikopterom u utorak ujutro i stao pored Peleovog kovčega, ogrnut brazilskom zastavom, u centru fudbalskog terena.
"Malo Brazilaca je pronelo ime naše zemlje kao on“, rekao je Lula prošle nedelje nakon Peleove smrti.
Počast su odali i druge poznate ličnosti. Predsednik FIFA Đani Infantino, koji je među prvima stigao na komemoraciju u ponedeljak, rekao je da će zamoliti fudbalske saveze širom sveta da nazovu stadione po Peleu.
Odlazak 'Kralja fudbala' - Pelea
1/26Fotografija načinjena 25. juna 2008. godine - bivši brazilski fudbaler Pele prisustvuje inauguraciji izložbe o svom životu King's Marks u Braziliji, u znak sjećanja na 50. godišnjicu pobjede fudbalske reprezentacije Brazila na Mundijalu 1958. godine, Brazil.
2/26Rekonstruisana kuća u kojoj je Pele rođen i živio do svoje treće godine, otvorena je za turiste u Tres Coracoesu 5. decembra 2022., Brazil.
Pele je rođen kao Edson Arantes do Nascimento u mjestu Tres Coracoes u siromašnoj porodici, a ime je dobio po slavnom američkom izumitelju Thomasu Alvi Edisonu. Kako njegova porodica nije imala novca, fudbal je učio uz oca, bivšeg fudbalera.
3/26Unutrašnjost kuće, 5. decembar 2022.
Tokom karijere imao je mnoge nadimke, a najpopularniji je bio Pele. Taj nadimak ni danas nije u cijelosti razjašnjen. Prema nekim izvorima, nadimak je izveden iz kolokvijalnog izraza za bose noge, dok drugi tvrde da je preuzet iz prezimena omiljenog mu igrača iz mladosti - Bilea, tadašnjeg golmana kluba Vasco da Gama. Mladi Edson je jednog dana pogrešno izgovorio Bile i tako sebe prozvao Pele.
4/26Dres Fudbalskog kluba Santos sa autogramom bivšeg Santosovog igrača Pelea i porukom na portugalskom "S ljubavlju, Pele" izložen je u negovoj rodnoj kući, odnosno muzeju u Tres Coracoesu, 5. decembar 2022.
Sa 11 godina uočio ga je penzionisani brazilski fudbaler Waldemar Brito koji je o njegovom talentu obavijestio upravu Santosa. Klub iz Sao Paula je angažovao dječaka i čak mu dao platu. Tim činom Santos je dobio ne samo najboljeg igrača u svojoj, a i svjetskoj historiji, već i najvjernijeg člana.
5/26Pele (lijevo), tada 17-ogodišnjak, plače na ramenu golmana Gilmara Dos Santosa Nevesa nakon pobjede Brazila nad Švedskom u finalnoj utakmici Svjetskog prvenstva u Stokholmu, Švedska, 29. juni 1958. godine.
Pele je bio trostruki osvajač svjetskih prvenstava sa Brazilom (1958., 1962. i 1970.), a na 92 odigrana meča za reprezentaciju postigao je 77 golova.
6/26Ova fotografija iz februara 1962. prikazuje Pelea (u sredini), trenera Marija America (lijevo) i češkog igrača Josefa Masopusta. Najbolji brazilski igrač na Svjetskom prvenstvu u Čileu 1962. godine je bio isključen sa utakmice zbog povrede, ali je Brazil ipak osvojio titulu.
7/26Na ovoj fotografiji iz 1. septembra 1968. Pele izvodi akrobatski udarac takozvani bicikl (makazice, škarice) na prijateljskoj utakmice protiv Belgije u Rio de Janeiru, Brazil.
8/26Britanska kraljica Elizabeta II i princ Philip uručuju pehar Peleu na stadionu u Rio de Janeiru, Brazil, tokom njihove državne turneje po Južnoj Americi, 10. novembar 1968.
9/26Pele drži loptu kojom je 19. novembra 1969. postigao svoj 1000. gol, Rio de Janeiro, Brazil.
Kralj fudbala je postigao ukupno 1.281 gol u 1.363 utakmice.
10/26Pele (u sredini) sa članovima brazilskog tima na utakmici Svjetskog prvenstva na stadionu Azteca u Mexico Cityju, Meksiko, 21. juni 1970.
11/26Navijači podižu Pelea na ramena nakon što je Brazil pobijedio Italiju sa 4-1 i osvojio titulu svjetskog prvaka, 21. juni 1970.
Pele se od reprezentacije oprostio 1971. godine utakmicom protiv Jugoslavije u Rio de Janeiru.
12/26Pele, u čuvenom dresu sa brojem 10, maše na utakmici u Santosu, Brazil, 2. oktobar 1974.
13/26Umjetnik Andy Warhol razgovara sa Peleom o portretu nakon što je Warhol dobio narudžbu da napravi seriju portreta sportskih zvijezda u New Yorku, SAD, 26. juli 1977.
Pele je inspirisao ljude do te mjere da je Warhol, nakon izjave da će u budućnosti svako imati 15 minuta slave, nadodao dio vezan za Pelea rekavši: "Samo će Pele imati 15 vjekova slave".
14/26Pele, igrač New York Cosmosa, ljubi trofej svog tima na aerodromu Kennedy u New Yorku nakon pobjede nad ekipom Seattle Soundersa na Prvenstvu Sjevernoameričke fudbalske lige, 29. avgust 1977.
15/26Fudbaleri New York Cosmosa i Santosa nose Pelea nakon utakmice 1. oktobra 1977.
Iako je karijeru planirao završiti 1974. godine, život je imao drugačije planove. Finansijske poteškoće natjerale su Pelea da se reaktivira, pa je zaigrao u New York Cosmosu.
Na njegovoj oproštajnoj turneji 1977. godine, New York Cosmos je postao dio svjetske historije nakon što je kao prvi zapadnjački profesionalni fudbalski klub odigrao utakmicu u Kini.
16/26Poglavar Rimokatoličke crkve papa Ivan Pavao II rukuje se sa Peleom na privatnoj audijenciji u Vatikanu, 18. mart 1987.
Brazilca su čak tri puta primali američki predsjednici, pozvao ga je sam papa u Vatikan, a brojne su mu zemlje dodijelile priznanja. Godine 1994. postao je UNESCO-ov ambasador, a godinu kasnije i brazilski ministar sporta.
17/26Pele drži ruku italijanskog i argentinskog kapitena, Alessandra Altobellija (lijevo) i Diega Maradone, nakon što mu je dodijeljena počasna medalja FIFA-e pred finalnu utakmicu između Argentine i Italije u Cirihu, Švicarska, 10. juni 1987.
18/26Pele pozira ispred svoje slike na izložbi pod nazivom King's Marks u Braziliji, 25. juni 2008. Izložbom o njegovom životu bila je obilježena 50. godišnjica pobjede Brazila na Svjetskom prvenstvu 1958. godine.
19/26Portugalski napadač Real Madrida Cristiano Ronaldo plače pored svog sina Cristiana Ronalda Juniora i Pelea nakon osvajanja Zlatne lopte 2013., Cirih, Švicarska, 13. januar 2013.
20/26Pele pozira sa loptom na inauguraciji novog fudbalskog terena postavljenog u faveli Mineira u Rio de Janeiru, Brazil, 10. septembar 2014.
21/26Ruski predsjednik Vladimir Putin u društvu Pelea prije žrijeba za Svjetsko prvenstvo 2018. u Rusiji, Moskva, 1. decembar 2017.
Pele je u junu 2022. pozvao Putina da prekine rat u Ukrajini.
"Zaustavite invaziju. Nema apsolutno nikakvog opravdanja za ovo kontinuirano nasilje. Sreli smo se u prošlosti i rukovali, tada nisam mogao da zamislim da ćemo jednog dana biti podijeljeni kao sada. Moć da zaustavite ovaj sukob je u vašim rukama. U istim onim koje sam držao na našem posljednjem susretu u Moskvi 2017. godine", objavio je Pele na Instagram nalogu.
22/26Pele i francuski fudbaler Kylian Mbappe poziraju novinarima u Parizu, Francuska, 2. april 2019.
23/26Igrači Brazila drže transparent podrške Peleu na kraju utakmice osmine finala Svjetskog prvenstva između Brazila i Južne Koreje u Dohi, Katar, 5. decembar 2022.
"Sretno" - poručio je Pele brazilskim reprezentativcima iz kreveta na odjelu palijativne njege u bolnici Israelita Albert Einstein u Sao Paulu u koju je primljen 3. decembra. Pele je bolovao od raka debelog crijeva. Tumor mu je uklonjen u septembru 2021. godine, nakon čega je započeo hemoterapiju.
24/26I brazilski navijači drže transparent sa slikom Pelea i porukom "Ozdravi uskoro" na utakmice osmine finala Mundijala između Brazila i Južne Koreje u Dohi, Katar, 5. decembar 2022.
Iako je u bolnicu primljen radi nastavka liječenja raka, kasnije mu je dijagnostikovana respiratorna infekcija.
"Imam dovoljno vjere u Boga i ljude u bolnici koji mi pomažu, a energijom me pune sve vaše riječi podrške širom svijeta", poručio je Pele.
25/26Dječak drži loptu koju je donirao Pele ispred škole fudbala Profesor Mateia u faveli Morro da Mineira, Rio de Janeiro, Brazil, 18. novembar 2022.
"Život je prilika. Što ćemo s njim učiniti zavisi o svakome od nas. U pravu smo i u krivu. U pobjedi slavimo. U porazu učimo. Život je uvijek velikodušan i nudi nove početke", napisao je, između ostalog, Pele u pismu na Instagramu upućenom Brazilcima koji su bili utučeni zbog četvrtfinalnog poraza od Hrvatske na nedavnom Mundijalu u Kataru.
26/26Dječak Enzo Bottesini izvodi tzv. makazice, Peleov poznati akrobatski udarac, na plaži Jose Menino tokom zalaska sunca u Santosu, Brazil, 25. decembar 2022.
Prethodni slajd
Naredni slajd
Pele je rođen 1940. godine u malom gradu Tres Coracoesu, ali se preselio u Santos 1956. i tu proveo veći dio života.
Peleovo tijelo stiglo je 2. januara pod vatrometom u Santos, grad od oko 430.000 stanovnika.
Gradska pres-služba saopštila je da je za izvještavanje sa ovog događaja akreditovano oko 5.000 novinara iz cijelog svijeta.
Pele je jedini fudbaler koji je osvojio tri titule reprezentativnog prvaka svijeta, a za Santos je postigao više od 1.000 golova.
