Dostupni linkovi

Tranzit gasa kroz Ukrajinu komplikovan zbog zastarjele opreme


Mapa ukrajinskog sistema gasovoda

Dobra vijest stigla je 13. januara kada je ruski Gazprom najavio da će ponovo pustiti gas kroz gasovode koje vode preko Ukrajine prema Evropi. Loša vijest stigla je samo nekoliko sati kasnije kada je saopšteno da gas nije stigao preko Ukrajine u Evropu.

Rusija je optužila Ukrajinu da blokira isporuke gasa. Ali, savjetnik ukrajinskog predsjednika za energetiku, Bohdan Sokolovsky, izjavio je da je Rusija promišljeno isporučila gas preko tehnički kompleksne rute, što bi primoralo Ukrajinu da zatvori dotok gasa svojim potrošačima kako bi isporučila ovaj energent Turskoj i Balkanu.

Ukrajinski predsjednik Victor Yushchenko dao je malo drugčije objašnjenje, kazavši da domaći gasovodni sistem nije u mogućnosti da u potpunosti isporučuje gas u bilo kom pravcu. Yushchenko je odbacio da je njegova zemlja imala bilo kakvu ulogu u zaustavljanju isporuka gasa.

Charles Esser, analitičar za energetiku pri Međunarodnoj kriznoj grupi u Briselu, kaže da većina dionica ukrajinskog gasovodnog sistema datira iz doba Sovjetskog saveza, te da je zbog toga teško kontrolisati protok gasa:

"Gasovodni sistem u Ukrajini je u određenoj mjeri integrisan. Ne znam u kojoj mjeri je Ukrajina sposobna da omogući dotok gasa u određene pravce. Teoretski, to ne bi trebalo biti problem ukoliko Ukrajina ima odgovarajuće mogućnosti. Ali, na nekim mjestima vjerovatno postoji ograničena mogućnost da se to uradi zbog zastarjele opreme koja datira još iz vremena Sovjetskog saveza.”

“S druge strane, Rusi su optužili Ukrajince da iz gasovoda uzimaju tako zvani ‘tehnički gas’, koji predstavlja količine gas potrebne da se uspostavi normalan protok”,
objašnjava Esser.

Potrebno je da se određena količina gasa doda na dnevne količine kako bi se gas kretao kroz ukrajinske gasovode.

Nejasno je koje je odgovoran za pružanje ili plaćanje tehničkog gasa. Jedan zvaničnik Evropske komisije izjavio je prošle sedmice da trenutni ugovori o tranzitu gasa stavljaju odgovornost na Ukrajinu da pruža dodatni gas.

S druge strane, Ukrajina to odbija i prebacuje odgovornost na Rusiju.

Esser očekuje da će Rusija konačno obezbjediti tehnički gas kako bi obnovila isporuke potrošačima u Evropi, ali će vjerovatno to “naplatiti” Ukrajini u budućim pregovorima. Esser kaže da gasovodi ne mogu funkcionisati bez tehničkog gasa:

“Potrebno je obezbjediti oko 18 miliona kubnih metara tehničkog gasa kako bi se dobio dovoljan pritisak u sistemu da gas normalno protiče. Koliko ja znam, nema te količine gasa.”

Esser kaže da je Gazprom prema ukrajinskom gasovodnom sistemu isporučio samo 25 procenata gasa potrebnog da se popune gasovodi.

“Količina gasa je manja nego u normalnim uslovima. Ja sam vidio podatke o samo 76 miliona kubnih metara gasa dnevno u odnosu na uobičajenih 300 miliona. A to znači da je protok gasa slab.”


Ruski zvaničnici su najavili da će pružati smanjene isporuke sve dok ne dobiju garancije da Ukrajina neće neovlašteno uzimati gas. Ali, Evropski zvaničnici su saopštili da su se stekli svi uslovi da se nastavi sa normalnim isporukama gasa.

Predpostavljajući da ruski, ukrajinski i evropski pregovarači mogu da rješe trenutne probleme, zabrinutost još uvijek postoji:

“Ukrajinski gasovodi su stari preko 30 godina. Oni su u boljem stanju nego neki gasovodi u centralnoj Aziji, ali i dalje ne u perfektnom stanju. Dakle, postoje mjesta na kojima gas curi.”


Esser naglašava da će biti potrebno dosta vremena da se stvari vrate u normalu, odnosno na period prije Nove godine.
XS
SM
MD
LG