Dostupni linkovi

Prema istraživanima američkog instituta za ispitivanje javnog mnjenja Galup i Evropskog fonda za za Balkan, davanje i primanje mita u Crnoj Gori predstavlja način života. Kaže se i da se ove radnje tolerišu više nego u drugim zemljama zapadnog Balkana. Predstavnici relevantnog dijela nevladinog sektora kažu da je tačno da se korupcija u Crnoj Gori smatra društveno prihvatljivim ponašanjem.

Ako rezultati istraživanja uglednog američkog instituta Galup odgovaraju stvarnom stanju, većina građana Crne Gore smatra da je korupcija prihvatljiva. Korišćenje veza se naročito smatra normalnim, a većina od 51 procenta misli da je to prihvatljivo da bi se, na primjer, dobila bolja njega u bolnici. 39 posto bi dalo poklon, a 31 novac. Značajan dio ispitanika bi koristio veze i mito da bi upisali dijete u bolju školu, ali i da bi izbjegli kazne za saobraćajne prekršaje. 43 posto uz pomoć veze, 28 kroz poklon, a 26 dajući novac. Više od većine anketiranih je tokom prošle godine dalo mito policajcu, 12,5 posto vladinom zvaničniku, skoro 10 posto inspektoru, isto toliko ljekaru ili medicinskoj sestri. 65 posto anketiranih je uspjelo da završi posao, desetak procenata nije, dok 12 posto još uvijek čeka rezultat. Mogućnost da se koriste veze, mali poklon ili koverte da bi se nešto postiglo, prema ocjeni nešto manje od trećine ispitanika, više koristi nego što šteti, dok većina od preko 55 posto misli suprotno.


Korupcija je više posljedična pojava, a pravi problem je u našoj političkoj kulturi koja nepotizam i korupciju ne doživljava kao kažnjive, već kao društveno prihvatljive kategorije, rekla je za naš program direktorka Centra za građansko obrazovanje Daliborka Uljarević koja smatra da je potrebno imati u vidu da je Crna Gora malo, poluzatvoreno društvo poluizgrađenih i neefikasnih institucija sistema što predstavlja povoljno okruženje za razvoj nepotizma i korupcije:

"Jedini način da se borimo protiv ovoga i pokušamo da utičemo na izgradnju političke kulture, na izgradnji slabih političkih kapaciteta na svijest građana i građanki kako bi rezultati te borbe bili održivi jer to definitivno jeste jedna ozbiljna devijantna pojava koja se ispred nas nalazi kao planina na putu ka Evropskoj uniji."

Nije iznenađujuće da je korupcija postala jedan od prihvatljivih oblika ponašanja jer se sa najviših nivoa konstantno šalje poruka da se korupcija neće sankcionisati i da niko neće trpjeti posljedice ukoliko neko pokuša ili počini takvo krivično djelo, kaže Vanja Ćalović, direktor Mreže za afirmaciju nevladinog sektora i članica Nacionalne komisije za borbu protiv korupcije:

"S jedne strane imate visoke državne službenike koji su u kontinuitetu uključeni u razne afere gdje u kontinuitetu javnost stiče sliku i informaciju o tome da se daju ogromna finansijska sredstva koja oni pokušaju ili uspiju da otuđe od države i niko ne snosi posljedice. U takvoj jednoj situaciji kada imate sistem koji istovremeno ne funkcioniše i ne obezbjeđuje građanima da ostvare svoje osnovna prava da sprovede zakone na način na koji su oni napisani na papiru, a kada nemate nikakvu sankciju imate poruku sa najviših državnih instanci da je korupcija prihvatljivo ponašanje."

Imajući to u vidu potpuno je očekivano da će građani prihvatiti korupciju kao način da se sistem ubrza i načini efikasnijim, kaže Vanja Ćalović, koja dodaje da sam sistem tjera građane da se tako ponašaju:

"Kada niko ne poštuje zakon u potpunosti jer ih država na to stimuliše, pa čak i tjera u slučajevima kada je sistem neefikasan kao što za to imate primjer u urbanizmu u izdavanju građevinskih dozvola onda vi ne možete očekivati od javnosti da osudi korupciju već se administrativna korupcija širi toliko da ona postaje pokriće i izgovor za korupciju na svim nivoima."

Formalne prepreke na putu integracija Crne Gore u Evropsku uniju predstavljaju problem jer se pokazalo da ne postoji teškoća sa usvajanjem zakona u skladu sa evropskim standardima baš kao što nema problema ni u nalaženju rupa u tim standardima, kaže direktorka Centra za građansko vaspitanje Daliborka Uljarević, govoreći o mogućim problemima koje ovakvo shvatanje korupcije može prouzrokovati tokom daljeg procesa integarcije Crne Gore u Evropsku uniju:

"Najvažnije je zapravo raditi na adekvatnoj primjeni određenih zakonskih akata. Javna je tajna u svakom mjestu Crne Gore ko su zaštićeni kriminalci, ko su mafijaški bosovi, ko iz svijeta politike, pravosuđa, sektora bezbjednosti se nalazi ili pije kafu u njihovom društvu, a ono što je razlika Crne Gore u odnosu na neko društvo zemalja Evropske unije jeste što se to ne sankcioniše."

  • 16x9 Image

    Esad Krcić

    Zahvaljujući ranom angažmanu u Radio Beogradu ostaje trajno vezan za radio, kao medij. Član crnogorskog dopisništva RSE je od 2001. Pisao je za CG Ekonomist, a realizovao je i niz radijskih i TV projekata.

XS
SM
MD
LG