Dostupni linkovi

Više internet sajtova crnogorskih institucija, državnih firmi, ali i medija, bili su tokom mjeseca na meti hakerskih napada. Osim oborenih stranica na nekoliko dana onesposobljenih sajtova veće štete nije bilo. To je povod za temu koliko su internet sajtovi bezbjedni, što su motivi hakera da ruše internet sajtove institucija, koji su načini neovlašćenog upada na sajt i kakva je bezbjednost crnogorske internet mreže.

U bliskoj prošlosti hakeri su bili osobe koje su posjedovale veliko računarsko znanje i bio ih je mali broj. Svoje upade su činili zbog novčane dobiti ili lične promocije, možda čak i zaposlenja. Međutim, posljednjih par godina haker ne mora čak ni da posjeduje veliko kompjutersko znanje jer na internetu postoji veliki broj alata koji su slobodni i lako dostupni za korišćenje, kaže profesor na Elektrotehničkom fakultetu i direktor Centralnog informacionog sistema Univerziteta Crne Gore Božo Krstajić. Motivi za hakovanje sajtova su dvojake prirode:

"Jedan je da su pravi hakeri uglavnom se trudili da pridobiju neku materijalnu korist, ali u tom slučaju su prvenstveno morali da hakuju, odnosno da ugroze sajtove ili baze podataka ili već koji drugi računarski sistem moćnih kompanija, banaka, osiguravajućih društava i tako dalje. S druge strane, imate hakere kojima je motiv lična promocija, profesionalna promocija ili neki patološki motiv koji prosto bez ikakve lične materijalne koristi žele da se dokažu, možda da steknu bolji posao ili da hakiraju neku kompaniju koja ih je možda odbila u zaposlenju ili odbila njihovo rješenje o zaštiti sistema i tako dalje, da im pokažu da jednostavno zna što je potrebno da bi čak omogućili i sebi i drugima iz te oblasti da nađu lakše i bolje zaposlenje i dođu do viša para."

Inženjer Ivan Kuč koji se bavi mrežnim sistemima, takođe, kaže da motivi hakera mogu biti dokazivanje, dosada, ali i poslovni motivi:

"Haker je opčinjen sa tim što čitaju te hakerske sajtove i traže rupu u sistemu. Prvo skeniraju sistem da vide o kojem se sistemu radi i onda taj isti sistem napadnu sa jednim ili više načina. Problem kod crnogorske informatičke industrije je što nema usko specijalizovanih ljudi koji se bave samo sekuriti i tako dalje. Svi ovdje u informatici Crne Gore se bave svim i svačim od instalacija, preko programiranja, sekuritija, sklapanja računara. Svi rade sve. Nema neke specijaliziranosti u svemu tome. U Americi postoje firme koje se bave samo sekuritijem. Prate najnovija dešavanja u tom svijetu i takvog nečega u Crnoj Gori još uvijek nema, a da li će ga biti to ne znamo. Imamo neke hakere, ali oni nijesu još uvijek na tom nivou da sami nešto izmisle. Uvijek probaju nešto što nađu na sajtu."

U Crnoj Gori su napadnuti sajtovi Vlade, Skupštine, aviokomapanije i "Vijesti". Profesor Krstajić kaže da je do sada bila veoma niska zaštita tih sajtova:

"To su uglavnom bili informativni sajtovi na kojima su se nalazile informacije koje nijesu bile značajne s aspekta hakera. Nije imao potrebu da sa sruši sajt Skupštine ili sajt Vlade ili sajt "Vijesti" jer odatle nikakvu korist nije za sebe dobio, međutim, veoma ih je lako bilo srušiti jer su u Crnoj Gori, kao i u većini ovih savremenih tehnologija, malo kaskamo za ostatkom svijeta i nijesmo imali potrebu, a samim tim nijesmo ulagali ni sredstva u zaštitu takvih sajtova."

I Centralni informacioni sistem Univerziteta Crne Gore bi trebalo nadograditi, s obzirom na praksu upada na sajtove, a u cilju poboljšanja zaštite, kaže Krstajić. Na pitanje koliko je teško otkriti napadača na sajt Krstajić kaže:

"Tehnički je dosta lako identifikovati, naravno ne njih personalno nego računare, odnosno IP adrese ili makar adrese sa kojih se izvrše sajtovi. Naravno, ako imamo dobre sisteme koji pamte pristupe svim javnim i privatnim provajderima. Znači, lako je ući u trag računaru, odnosno IP adresi sa koje je to urađeno. Personalno je to teže uraditi. To je već stvar kriminalističke policije."

  • 16x9 Image

    Srđan Janković

    Nakon rada u pisanim i elektronskim medijima u Srbiji, Beograd napušta 1999. nakon gašenja ovih medija zbog pritiska tadašnjeg režima i ubistva novinara Slavka Ćuruvije. Na RSE radi od novembra 1999. godine.

XS
SM
MD
LG