Dostupni linkovi

Nacionalna diskriminacija pri zapošljavanju


Ključ

Nacionalna diskriminacija u Bosni i Hercegovini ogleda se i u pravu pristupa javnim funkcijama, te pravu na zapošljavanje u državnim organima ili javnim preduzećima.

Ilustracije radi, u opštini Ključ, u kojoj je prije rata živjelo oko 50 posto Srba i 47 posto Bošnjaka, danas u opštinskim organima uprave rade samo Bošnjaci. Načelnik opštine Bajazit Hadžić objašnjava zašto u lokalnoj administraciji nema ni jednog povratnika:
«Uglavnom, svi povratnici su stariji ljudi, umirovljenici, penzioneri. Međutim, na burzi rada, na zavodu za zapošljavanje nema nikoga od manjinskih povratnika koji traži posao vezano za organ uprave, tako da jednostavno nisu angažirani.»
Milica Dalagija, iz nevladine organizacije Kjodo koja je istražila poštivanje konstitutivnosti u 37 opština BiH, kaže da su predstavnici opština kao najčešće razloge za nepoštivanje proporcionalne zastupljenosti konstitutivnih naroda navodili da ih ne interesuje prebrojavanje, te da su oni to prevazišli. Drugi opet, kaže Dalagija, nisu znali za svoju ustavnu obavezu o zastupljenosti naroda, dok je jedan broj predstavnika lokalne vlasti tvrdio da se predstavnici naroda koji nisu većina ne javljaju na konkurse:
«Moramo priznati da je etničko čišćenje, ipak, dalo svoje rezultate i da su pripadnici manjinskih naroda, čak u određenim većim gradovima, svedeni na mali broj. Ali su, ipak, naša istraživanja pokazala da su netačne takve tvrdnje jer je bilo situacija gdje se moglo udovoljiti ustavnom zahtjevu i gdje je i, pored kandidata koji su, znači, ispunjavali uslove i bili vrednovani na rang-listama sa najvećim brojem bodova, ipak nisu primljeni pripadnici tog manjinskog naroda nego onoga koji je u toj sredini većinski.»
Dalagija navodi primjere iz RS-a gdje su predstavnici lokalne administracije smatrali da su ispoštovali Ustav ako su prva tri čovjeka opštine pripadnici tri konstitutivna naroda, iako je ostatak zaposlenih jednonacionalnog sastava. Prema rezultatima istraživanja o zastupljenosti konstitutivnih naroda, u Rogatici je prije rata živjelo oko 60 posto Bošnjaka, a u opštini ih danas radi tek 11 posto. Načelnik te opštine Tomislav Batinić, ipak, tvrdi da su u Rogatici u potpunosti primijenjeni rezultati izbora 2004. godine:
«Gdje je načelnik izabran na opštim izborima Srbin. Predsjednik Skupštine kod nas je Bošnjak, moj zamjenik je Bošnjak, a potpredsjednik Skupštine je Srbin. Znači u tim organima ispoštovana je konstitutivnost u potpunosti.»
Ali Batinić, takođe, ističe:
«Na svakom konkursu gdje smo mi primali službenike stajalo je da prednost imaju povratnici po članu tamo ne znam kom. Niko se od njih nije javio na konkurse.»
Zastupljenost konstitutivnih naroda u organima uprave je gorući problem u Vijeću naroda RS-a, potvrđuje potpredsjedavajući Vijeća naroda iz reda Hrvata, Drago Vidović. On navodi primjer opštine Banja Luka, u čijoj administraciji radi oko 3 posto Hrvata, a prema popisu iz 1991. godine, taj bi procenat trebao da bude do 15 posto. Vidović smatra da uzrok tome, ipak, nije nedostatak političke volje:
«Postoji jedna politička volja da se nešto ostvari, međutim postoje vrlo često pojedinci u određenim organima koji to koče, namjerno ili nenamjerno, vrlo je teško čovjeku to reći. Međutim, mi smo zauzeli jedan stav sad, pa, recimo, na bilo kakvi natječaj koji se objavi u nekakvom listu mi preventivno reagujemo, obavještavamo te ljude da su dužni da poštuju popis 1991. godine kao osnov, a isto tako da su dužni da u svakom natječaju napišu da prednost imaju, pod istim uvjetima, pripadnici drugih nacionalnosti.»
Ratko Pejanović, iz Srpskog građanskog vijeća Mostar, smatra da je nepoštivanje proporcionalne zastupljenosti naroda i održavanje etničke diskriminacije direktan proizvod rata u BiH, a da političari takvo stanje podgrijavaju:
«Jer svi oni nastoje zadržati te nacionalne torove koji su stvoreni ratnim djejstvima i ratom. Svjedoci smo da ustavna kategorija konstitutivnosti naroda, iako je Ustavni sud takvu potvrdio i donio, nije zaživjela.»
Osim što nosioci vlasti u BiH ne poznaju Ustav i zakone, još uvijek ne postoji ni politička volja da se svim konstitutivnim narodima obezbijede njihova osnovna prava.
XS
SM
MD
LG