Dostupni linkovi

Odnos Crnogoraca prema religiji, istoričar Zvezdan Folić tumači kao klasičan primjer socijalne produkcije svetog, jer dok je na vlasti bio vladikat, Crnogorci su listom išli u popove jer je to zvanje bilo itekako socijalno poželjno.

Kada je došlo do toga da Crna Gora postane sekularna država onda je to zvanje počelo da gubi na značaju, a takav je bio i odnos samih ljudi prema religiji i uopšte u Crnoj Gori nikada nije na snazi bila klasična religioznost.

Istorijske činjenice govore da su Crnogorci nakon Drugog svjetskog rata, od svih naroda na prostoru bivše Jugoslavije bili najskloniji procesu ateizacije. Na popisu iz 1953. čak 32 odsto građana izjasnilo se da su ateisti, najviše u bivšoj Jugoslaviji. Da li su se i iz kojih razloga Crnogorci vratili crkvi zanimljivo je pitanje jer prema svim sondažama javnog mnjenja posljednjih godina crkva i to Srpska pravoslavna crkva institucija je od najvećeg povjerenja. Metodolog i analitičar CEDEM-a Miloš Bešić nam to ovako objašnjava:

"Način na koji se građani odnose prema političkim institucijama, i način na koji se odnose prema Srpskoj pravoslavnoj crkvi nije isti jer je ovaj drugi, odnos prema Srpskoj pravoslavnoj crkvi, posredovan ne samo političkim varijablama nego i nekim drugim kao što je lično opredjeljenje, religioznost... Znači, čitav niz drugih faktora koji utiču na tu veliku prosječnu srednju ocjenu koju crkva dobija, to je jedna stvar i druga je da za razliku od ostalih institucija crkva naprosto ima jako mali broj onih najnižih ocjena, onih jedinica. Ima nešto dvojki, ali jedinica ima proporcionalno malo u odnosu na ostale institucije, a ovo iz jednostavnog razloga što kada se ocjenjuje crkva vi možete imati razloga da imate veliko povjerenje u smislu tog ličnog religijskog odnosa prema crkvi kao instituciji, ali imate malo razloga da imate potpuno nepovjerenje jer to nije u nekakvoj listi prioriteta u hijerarhijskom smislu."

I ne samo da je Srpska pravoslavna crkva institucija od najvećeg povjerenja građana već je i njen poglavar mitropolit Amfiloihije redovno u vrhu najpopularnijih ličnosti u Crnoj Gori. Upravo činjenica da se na spisku sa političarima nalazi i jedno crkveno lice podupire tumačenje direktora Nansen dijalog centra Svetlane Racanović o odnosu građana prema crkvi kao instituciji:

"Smatram da u crnogorskom slučaju ne može biti govora o nekim recidivima prošlosti o kontinuitetu tradicionalnog uvažavanja nekih profesija (sveštenik, učitelj, ljekar), jer smatram da se radi o jednom travestiranju i mutiranju profesijia shodno dramatično izmijenjenoj društvenoj klimi gdje se stvarnost sveštenih lica može objasniti vrlo prostom jednačinom (sveštenik jednako političar), a političar je ovdje izgleda najuzoritija profesija, predmet svačijih projekcija, utelovljenje svačijih želja, model uspješnosti i uspostavljanja nekih novih vrijednosti nove Crne Gore."

"Sveštenici, makar i oni najglasniji, nijesu ništa drugo do političari", kaže Racanović i umjesto pitanjima vjere bave se zaštitom interesa firme zvane crkva:

"A ova firma, kao i svaka ima svoje službenike, direktore i kao što vidimo povremene unutarnje turbulencije organizaciono personalne prirode i ovi političari iz crkvene firme se ne razlikuju od svojih kolega iz političkih partija, neodgovaraju za teške političke i moralne prekršaje, za teško narušavanje autentičnog prirodnog ambijenta ili povredu kulturnog nasljeđa svojim graditeljskim i drugim zahvatima i ne podliježu lustraciji što su oni u svemu tome konsekventni uživaju veće divljenje crnogorskog populusa."

XS
SM
MD
LG