Ustavni sud odlučio: Brod i Kostajnica nisu "Bosanski"

Vijeća za zaštitu vitalnog interesa Ustavnog suda Republike Srpske odlučilo je da izbacivanjem odrednice "bosanski" iz naziva opština Brod i Kostajnica nije povrijeđen vitalni nacionalni interes konstitutivnog bošnjačkog naroda, čime su imena tih opština i formalno-pravno ozvaničena.

Vijeća za zaštitu vitalnog nacionalnog interesa Ustavnog suda RS na zasjedanju u srijedu donijelo je odluku prema kojoj će se preostale dvije opštine koje su u tom entitetu u svom nazivu imale prefiks „bosanski“ - Bosanski Brod i Bosanska Kostajnica - ubuduće zvati samo Brod i Kostajnica. Vijeće je ocijenilo da nema narušavanja vitalnog nacionalnog interesa Bošnjaka u primjeni člana 5. Zakona o teritorijalnoj organizaciji RS koji predviđa ukidanje prefiksa „bosanski“ iz naziva te dvije opštine. Predsjednik Ustavnog suda RS Mirko Zovko:

„Sporni prefiksi ’bosanski’ koji su imali gradovi Brod i Kostajnica nisu prefiksi vitalnog značajnog interesa, već su to uobičajeni prefiksi koji imaju državno-pravni karakter i da na taj način ne mogu vrijeđati vitalni interes bošnjačkog naroda. Ima tu u priopćenju, vidjećete, da se kaže da čak time što se izbjegava riječ bosanski, to će pro future djelovati na bolje i brže pomirenje među narodima, međusobnu toleranciju itd.“

No Vijeće nije jednoglasno donijelo odluku. Zovko nije želio da saopšti kako je koji od ukupno sedam sudija članova Vijeća glasao. Naglasio je da je on bio protiv, te da je, uz zvaničnu odluku Vijeća, na službeno objavljivanje poslao i svoje izdvojeno mišljenje o ukidanju prefiksa „bosanski“:

„Postavlja se pitanje da li je to samo državno-pravni izraz, ja govorim ispred sebe, ili pak ima i nekog drugog odraza. Ja, pa i većina građana koji su domoljubi ili patriote, to je moj stav, moja teza, ostvarujem svoja nacionalna prava, ja kao Hrvat, u okviru države BiH. Tu su rođeni moji preci, tu sam rođen ja, moji potomci, tu ja zarađujem za svoj život i ovo je moja domovina. I smatram, to je moje osobno mišljenje, da oduzimanje prefiksa ’bosanski’ ne samo da vrijeđa bošnjački narod nego i druge konstitutivne narode i ostale koji su domoljubi.“

Zakon o teritorijalnoj organizaciji kojim se ukida prefiks „bosanski“ iz naziva opština Kostajnica i Brod Narodna skupština RS usvojila je u aprilu ove godine. Nakon toga Klub Bošnjaka u Vijeću naroda uputio je prigovor za zaštitu vitalnog nacionalnog interesa.

Šef Kluba Bošnjaka Edin Ramić, nezadovoljan odlukom Vijeća pri entitetskom Ustavnom sudu, najavio je pokretanje apelacije pred Ustavnim sudom BiH da se preispita Zakon o teritorijalnoj organizaciji, ali i Poslovnik o radu Ustavnog suda RS:

„U RS je uspostavljen sistem koji omogućava preglasavanje manjinskih konstitutivnih naroda Bošnjaka i Hrvata. U Ustavnom sudu RS to je slučaj primjenom Poslovnika gdje Ustavni sud donosi odluke dvotrećinskom većinom, dakle gdje bošnjačke i djelomično hrvatske sudije nisu u mogućnosti potvrditi odluke svojih nacionalnih klubova. Zbog toga ćemo mi tražiti ocejnu ustavnosti takvog poslovnika i preispitati odluke Ustavnog suda RS za koje smo u nekoliko slučajeva imali glasove najmanje dvojice sudija, kako to propisuje Ustav RS.“

U Vladi RS su mišljenja da je donošenjem novih naziva za opštine Bosanski Brod i Bosanska Kostajnica u potpunosti provedena odluka Ustavnog suda BiH iz 2004. godine kojom su osporeni nazivi opština sa prefiskom „srpski“ koji je dodat u ratu. Tom odlukom bilo je obuhvaćeno 13 opština, a pravna praznina je ostala za Brod i Kostajnicu čiji nazivi nisu bili regulisani zakonom.

Ministar uprave i lokalne samouprave RS Zoran Lipovac kaže da je u obje opštine provedena javna rasprava u kojima se većina stanovnika izjasnila za nove nazive bez prefiksa „bosanski“:

„U Kostajnici su se svi redom, i Srbi i Bošnjaci, izjasnili da žele Kostajnica, to je bio apsolutno jedini prijedlog - i neki drugi, ali ne Bosanska Kostajnica. Dakle, ogromna većina od 90 i ne znam koliko posto ljudi. U Brodu smo imali drugu situaciju. Tamo je ogromna većina zapravo željela da se Brod zove Brod Srpske. Mi smo smatarali, kada je Vlada utvrđivala nacrt i prijedlog zakona, da bi to moglo eventualno povrijediti vitalni nacionalni interes, pa smo predložili Narodnoj skupštini, koja je prihvatila, da ostane samo Brod.“

Prije rata u BiH na području današnjeg entiteta RS, pored Borad i Kostajnice, još četiri opštine su u svom nazivu imale prefiks „bosanski“. Nazivi Bosanska Gradiška, Bosanska Dubica, Bosanski Novi i Bosanski Šamac promijenjeni su u Gradiška, Kozarska Dubica, Novi Grad i Šamac.

Dok politički predstavnici Srba tvrde da se radi o demokratskim procesima i volji većine, politički predstavnici Bošnjaka i dijelom Hrvata ističu kako i ukidanje prefiksa „bosanski“ predstavlja želju da u RS ima što manje Bosne i Hercegovine.