Dostupni linkovi

logo-print

Umro Nobelovac koji je upozorio na istanjivanje ozonskog omotača


Frank Sherwood Rowland u oktobru 1995. nakon što je saznao da je osvojio Nobelovu nagradu za hemiju

Frank Sherwood Rowland u oktobru 1995. nakon što je saznao da je osvojio Nobelovu nagradu za hemiju

Nobelovac, Frank Sherwood Rowland, američki naučnik čiji je rad otkrio ulogu štetnih aktivnosti čovjeka u stanjivanju ozonskog omotača, umro je 84 godini.

Univerizitet, na kojem je radio istraživanja, University of California u Irvineu, u južnoj Kaliforniji, saopštio je da je Rowland preminuo od komplikacija nastalih usljed Parkinsonove bolesti.

Rowland je bio među tri naučnika koji su 1995. godine nagrađeni Nobelovom nagradom za hemiju za objašnjenje kako je ozonski omotač potrošen kroz hemijske procese u atmosferi - uključujući ljudsku upotrebu ugljikohlorida (CFC).

Osiromašenje ozonskog sloja ogleda se u redukciji zaštite Zemlje od ultraljubičastog zračenja. Rowlandov rad i rad njegovih saradnika pokazao je kako je čovjek stvorio slojeve koji u kombinaciji sa solarnim zračenjem mogu uništiti molekul ozona.

Početkom 1970-ih, kada su naučnici objavili svoja otkrića, CFC se koristio u mnogim proizvodima za domaćinstvo, od sprejeva za kosu do konzervi, frižidera i zamrzivača. Naučnici su predvidjeli da, ako čovjek nastavi da koristi CFC nepromijenjenim intenzitetom, ozonski omotač će biti potrošen u roku od nekoliko decenija.

Ovo naučno otkriće tada se našlo pred snažnim protivljenjem lobija hemijskih proizvođača u SAD, koji su na ove nalaze gledali kao na prijetnju milijardama dolara vrijednoj hemijskoj industriji.

Vodeći korisnik CFC, DuPont, zakupio je čitave stranice novina za reklame indirektno dovodeći u pitanje Rowlandov kredibilitet stavljujući problem sa CFC kao hipotezu.

Još dalje je otišao magazin "Aerosol Age" koji je rekao Rowland “mora biti sovjetski KGB agent sa ciljem promovisanja tako sulude ideje“.

Predanost nauci, istini i humanosti

Netoksična svojstva CFC-a u jednom trenutku smatrana su sigurnim za zaštitu okoline.
Ilustracija

Ilustracija


Nalaze Rowlanda i ostalih istraživača, međutim, potvrdili su drugi naučnici. I njihov rad stekao je kasnije široko priznanje sa otkrićem ozonske rupe iznad Zemljinih polarnih regija.

Proizvođači su počeli postupno da smanjuju CFC u kasnim 1980-im, a Montrealski protokol, međunarodni sporazum za postupno ukidanje CFC proizvode, potpisali su i SAD i druge zemlje 1987. godine.

U pisanoj izjavi, Kenneth Janda, dekan UC Irvine fakulteta za odsjek fizika, naveo je da je Rowland svojim djelom "spasio svijet od velike katastrofe" koja je mogla biti uzrokovana nekontrolisanom upotrebom CFC-a.

Kako je nevedeno u saopštenju, Rowland je nastavio istraživanja s "integritetom i dostojanstvom" u nepokolebljivoj "predanosti nauci, istini i humanosti".

Njegov rad se takođe smatra kao dio ključnog zamaha globalnom pokretu za zaštitu životne sredine i kasnijim radovima drugih naučnika u razumjevanju posljedica od emisije gasova koje proizvodi čovjek, a koje pridonose globalnom zatopljenju.

Rowland je u Univerzitetskom videu 2007. godine naveo:

"Mislim da u sadašnjem trenutku, javnost prihvata da se globalno otopljavanje događa, da će se vjerovatno pogoršati, ali i da baš nijesu sigurni što bi trebalo učiniti po tom pitanju".

Rowlandu su istraživanja donijela brojne nagrade, a on se smatra najuticajnijim naučnikom generacije stručnjaka koji se bave klimatskim promjenama.
  • 16x9 Image

    Biljana Jovićević

    U novinarstvu je od 1998. godine. Radila tri godine na Radiju Crne Gore. Od septembra 2001. je izvještač iz Podgorice za RSE, a od jula 2009. je stalni član redakcije u Pragu.

XS
SM
MD
LG