Dostupni linkovi

logo-print

Rehabilitacija Mihailovića je kruna na politički proces revizije istorije


Duško Vuković

Duško Vuković

Novinar Duško Vuković, član Koalicije za REKOM, u intervjuu za RSE govori o posljedicama odluke suda u Beogradu da rehabilituje četničkog komandanta Dražu Mihailovića i navodi kako će to uticati na dugotrajan i težak proces izgradnje i obnavljanja povjerenja u regionu. Koliko će takva odluka koju mnogi komentarišu kao besprizorno prekrajanje istorije u korist saradnika okupatora, unazaditi i usporiti uspostavljanje bolje saradnje među državama i narodima bivše Jugoslavije?

RSE: Događaj sedmice u regionu, pored krize u Makedoniji, bila je odluka suda u Srbiji da rehabilituje četničkog komandanta Dražu Mihailovića. To je izazvalo gotovo nepodijeljene osude i ocjene da je to prekrajanje istorije u korist onih koji su izvršili neke od najtežih zločina tokom II svjetskog rata i bili kolaboracionisti i saradnici fašista. Kako ste Vi doživjeli rehabilitaciju Mihailovića?

Vuković: Koliko god se sud svojom odlukom na neki način ogradio i rekao da se rehabilitacija odnosi samo na činjenicu da Draža Mihailović nije imao pošteno suđenje u komunističkom sudu, svaka rehabilitacija, a pogotovu ova, miriše na ozbiljan pokušaj revizije istorije jednog perioda. To je ona problematična poruka koja se šalje ovom sudskom odlukom jer se nešto što je utvrđena istorijska činjenica - da je četnički pokret činio zločine i to prvenstveno prema civilima, pripadnicima manjinskih naroda, prije svega Muslimanima, odnosno Bošnjacima i da je činio zločine prema vlastitom narodu i civilima iz tog naroda, ako nijesu bili njegovi ideološki istomišljenici. To je ono što dugoročno šalje jednu poruku da ovdje se ne može govoriti o ozbiljnom pomirenju i da ovo nije dobar način da se eventualno nekakvi istorijski sukobi pacifikuju u nekoj drugoj ili trećoj generaciji.

RSE: Da li sada očekujete talas rehabilitovanja nekih drugih bivših saradnika fašista u ostalim državama regiona?

Vuković: Ja zaista ne znam šta će se događati, ali već postoje nagovještaji da je tako nešto moguće. Konkretno u Crnoj Gori postoje ideje da se rehabilituju vođe četničkog pokreta kao što je Pavle Đurišić. Iz Hrvatske se takođe čuju glasovi da bi čak mogao biti rehabilitovan i vođa zloglasnog ustaškog režima Ante Pavelić. Ovo, po meni, hoće izazvati slične reakcije kod desničara diljem regiona da se i njihovi lideri i nekadašnje vođe iz II svjetskog rata rehabilituju i učine relevantnim istorijskim činjenicama. Desnica u regionu je u ekspanziji i to se ne dešava od juče već se to dešava još od početka '90-ih godina. Ova rehabilitacija Draže Mihailovića je samo kruna na jedan politički proces revizije istorije i revizije onoga što je bila istorija ovog prostora, prije svega Srbije od završetka II svjetskog rata pa do početka '90-ih.

RSE: U Crnoj Gori reakcije nijesu bile brojne ali su recimo iz SUBNORa poručili da je odluka suda u Beogradu uvreda za sve antifašiste i borce za slobodu. Sa druge strane, prosrpske partije su pozdravile, kako su naveli, ispravljanje istorijske nepravde prema Mihailoviću i ravnogorskom pokretu i najavile slične inicijative u Crnoj Gori za neke druge četničke prvake kao što je Pavle Đurišić. Čini se da je vlastu Podgorici na primjeru zabrane podizanja spomenika Đurišiću u Beranama prije nekoliko godina pokazala da takvo nešto u Crnoj Gori neće proći.

Vuković: Mislim da to zaista neće proći, iako je moguća takva inicijativa. Ova vlast, bez obzira na sve njene mane i loše poteze u posljednjih 20 godina, čak mislim i na one gdje se približavala ideologiji desnice, nema tu vrstu osjećaja prema četništvu ili nekim drugim desnim ideologijama da bi mogla ući u takav jedan proces. Ona može u određenim trenucima zbog ovoga ili onoga koketirati sa tim, ali mislim da definitivno ono što je jedna od rijetkih pozitivnih strana ove vlasti u Crnoj Gori jeste to da nastoji da baštini ono što je politička moderna na Balkanu - a to je ljevica.

RSE: Vi ste član Koalicije za REKOM, čiji cilj je otkrivanje istine o žrtvama ratova na prostoru bivše Jugoslavije, kao preduslova za pomirenje na ovim prostorima. Još te rane od ratova tokom '90-ih godina prošlog vijeka nijesu zacijelile, a evo imamo odluke koje potpiruju stara neprijateljstva i stare podjele. Kako onda izaći iz tog kruga stalnih provociranja podjela i poigravanja istorijom i istorijskim činjenicama?

Vuković: Ono što je ideja koalicije za REKOM, odnosno ono što je ideja vodilja tranzicione pravde, mogućnosti pomirenja i vraćanja u neke normalne civilizacijske tokove jednog društva je to da se sazna istina o prošlosti, istina koja ne bi imala ideološke natrune, istina koja bi utvrdila činjenice i stavila ih u određeni istorijski kontekst. To je nešto što je preduslov pomirenju i nekakvoj normalnosti i pacifikaciji prošlosti, uslovno rečeno. Ako vi vaskrsavate prošlost na ovaj način, ako vi ne preispitujete prošlost pa kažete – da, možda je Draža Mihailović imao nepravično suđenje, ajdemo onda organizujmo novi proces pa da vidimo da li su činjenice o zločinima toga pokreta tačne ili nijesu tačne. One su, međutim utvrđene i u istoriji su se pokazale kao tačne. Prema tome, ova rehabilitacija šalje jednu direktnu ili indirektnu poruku, svejedno, da su ti zločini bili opravdani, i da se na neki način neko za koga je utvrđeno da je po komandnoj odgovornosti bio ratni zločinac, stavlja u ulogu žrtve, a svi oni koji su bili istinske žrtve tog pokreta kao nesrećni slučajevi nekog teškog istorijskog perioda, ovakvih ili onakvih opredjeljenja, ili da su dijelili sudbinu onih koji su se rodili u pogrešnom socijalnom kontekstu.

  • 16x9 Image

    Predrag Tomović

    Nesuđeni pravnik završio je u novinarstvu. Prošao "školu" radija Free Montenegro, Antene M. Imao i kratak izlet na TV IN, ali se nakon toga vratio staroj ljubavi - radiju.

Prikaži komentare

XS
SM
MD
LG