Dostupni linkovi

logo-print

U službi vlasti ili društva


Tesko se sjetiti neke medijske kuce koja je u toliko navrata i tako dugo kao “Njujork Tajms” stavljala na zeravicu administracije u Vasingtonu. Najpoznatiji je primjer iz 1971 kada je pomenuti list objavio gomilu tajnih dokumenata poznatih pod nazivom “Papiri Pentagona” o nastojanjima SAD da povecaju angazovanje u vijetnamskom ratu. Ovih dana, preciznije 16. decembra “Njujork Tajms” je provalio storiju o tajnom prisluskivanju u organizaciji Nacionalne sigurnosne agencije (NSA )po nalogu predsjednika Busa. Umjesto pohvala za istrazivacko novinarstvo urednicima su stigli prekori od sopstvenih kolega jer su na trazenje Bijele kuce za godinu dana odlozili objavljivanje storije. Robert Spicer americki univerzitetski profesor postavlja pitanje da li se rukovodioci i novinari “Njujork Tajmsa” smatraju lojalnim gradjanima SAD.

“Nisam siguran da bi oni sebe okarakterisali bas tako, ali o tome treba razmisljati. Ja tako mislim iako oni ne bi zeljeli da to priznaju. Ukoliko biste urednike i reportere upitali da li bi se povinovali zahtjevima vlade, oni bi odgovorili : Pa znate sve dok je prica istinita mi cemo je objaviti. Oni ipak ne objavljuju sve i uvijek, i ovo je dobar primjer.”

Urednistvo “Njujork Tajmsa” je objasnilo citaocima da je Bijela kuca
procijenila da bi storija o spijuniranju ugrozila istragu i upozorila teroriste da su pod prismotrom. Izvrsni urednik Bil Keler priznaje da je iz clanka izbacio pasuse za koje su vladini sluzbenici kazali da sadrze podatke korisne teroristima. Keler istice da je odlozeno objavljivanja storije pomoglo da se dobije na vremenu za dodatno istrazivanje. Cijeli slucaj potsjeca mnoge Amerikance na rane 60-te kada je ovaj vodeci americki dnevnik na zahtjev administracije tadasnjeg predsjednika Dzona Kenedija odlozio objavljivanje izvjestaja o invaziji u Zalivu svinja na Kubi koja se neslavno zavrsila.
Profesor Spicer istice da su u americkoj istoriji domaci mediji bili uglavnom kanal za protok vladinih informacija , a ne sredstvo da se one provjere. To posebno vazi u ratnim vremenima.

Promjene trenda pocele su tokom vijetnamskog rata kada se administracija morala suociti sa sopstvenim pretjerivanjima o uspjehu na bojistu. Afera “Votergejt” znacila je novo otreznjenje jer je valjalo priznati da je kredibilitet Bijele kuce u vrijeme predsjednika Ricarda Niksona ozbiljno poljuljan.

Elison Safer sa katedre za novinarstvo na Americkom univerzitetu u Vasingtonu slaze se da su 70-tih novinari postali kriticniji prema vladi, ali na zalost najcesce oko trivijalnih tema.

Izvjestaci iz Bijele kuce cesto postavljaju pitanja koja portparola prisiljavaju na provokativne izjave. Kada se pak dodje do sustinskih tema, novinari su poslusni uocava profesorica Safer:

“Smatram da postoji opsta tendencija medju novinarima da vjeruju vlasti, a odnos bi morao biti antagonisticki. Zbog toga se ljudi opredjeljuju za novinarstvo. Mislim da Bijela kuca jos dominira stampom. U sustini smatram da je stampa usluznija nego sto bi zeljela da se o njoj misli.”

Mark Feldstin takodje profesor zurnalizma smatra da je razumljivo da novinari sami sebe cenzurisu kako ne bi naudili svojoj zemlji. Problem je sto je autocenzura cesta smatra ovaj ekspert.
“Tesko je znati u kojoj je mjeri opravdano sto je “Tajms” cijelu godinu blokirao objavljivanje storije. Tesko je takodje znati u kojoj mjeri je opravdana tvrdnja vlade da bi objavljivanje storije ugrozilo bezbjednost. Gledano iz istorijske perspektive vlade pretjeruju kada se radi o bezbjednosnim prijetnjama, i najcesce se radi ne o nacionalnoj sigurnosti vec politickoj , o politickom zaplitanju zapravo.”

“Vasington Post” koji se proslavio izvjestajima o skandalu “Votergejt” je objavio nedavno da je bio u kontaktu sa vladom prije objavljivanja storije o tajnim zatvorima CIA-e u Istocnoj Evropi i Aziji. Urednik lista Leonard Dauni, mladji napominje da zvanicnici Busove administracije nisu trazili da se clanak ne objavi, vec da se odstrane informacije koje bi ugrozile nacionalnu bezbjednost. “Vasington Post” je ispostovao zahtjev da se ne imenuju evropske drzave koje su dozvolile tajne zatvore CIA-e na svojoj teritoriji.
XS
SM
MD
LG