Dostupni linkovi

logo-print

Dileme ostaju


Ni vuk sit ni ovce na broju, ali niko nije spreman da oko toga dize galamu. Ovako bi se po svemu sudeci mogao sazeti ucinak evropske turneje sefice americke diplomatije Kondolize Rajs. Govoreci blago, ali ne obecavajuci nista, ona je uspjela da tokom sastanka sa ministrima inostranih poslova NATO-a u Brisleu u cetvrtak , smiri zebnje evropskih saveznika oko tajnih zatvora CIA-e na tlu starog kontinenta i metoda americkih agenata u iznudjavanju priznanja od osumnjicenih za terorizam.

“Sjedinjene Drzave su odlucne da sprovedu politiku predsjednika Busa koju je on jasno obrazlozio i po kojoj SAD ne primjenjuju torturu ne odobravaju je niti od svojih sluzbi ocekuju da je koriste. Hoce li biti zloupotreba te politike? To je sasvim moguce. To sto ste demokratska zemlja ne znaci da ste savrseni.” 838 , kazala je Kondoliza Rajs.

Sumirajuci raspolozenje kolega, njemacki sef diplomatije Frank Valter Stajnmajer je izrazio zadovoljstvo sto je gospodja Rajs tokom sastanka u briselu obecala da medjunarodno pravo nece biti drugacije tumaceno na razlicitim obalama Atlantika:

“Ministri NATO-a i EU bili su u prilici da istaknu stajaliste da se svjetski lideri ne smiju razilaziti u tumacenju medjunarodnog prava . Drzavni sekretar Rajs je obecala da u SAD nema medjunarodnih sporazuma koji bi se drugacije interpretirali nego u Evropi i mislim da je to dobro.”

Prije nego se suocila sa neugodnim pitanjima evropskih sveznika o navodnim americkim tajnim zatvorima i mucenju osumnjicenih za terorizam Kondoliza Rajs je u Kijevu kazala:

“Sto se americke politike tice, obavezuje nas Konvencija UN-a protiv torture koja zabranjuje okrutan, nehuman i degradirajuci tretman. Te obaveze vaze za pripadnike americkih sluzbi bilo da su kod kuce ili u inostranstvu.”

Eksperti organizacija za zastitu ljudskih prava tvrde da
da su CIA i druge americke sluzbe postovale medjunarodne propise kod kuce, ali ne i u slucaju zatvorenika u Avganistanu , Iraku ili u bazi Gvantanamo na primjer. Je li Kodoliza Rajs nagovijestila zaokret Busove administracije koja u prvom mandatu nije mnogo marila kakav je imdidz Amerike u svijetu, stavljajuci ispred svega rezultate u borbi protiv terora. Robert Mek Gihan, strucnjak za americku spoljnu i bezbjednosnu politiku sa sjedistem u Londonu iznosi sljedecu ocjenu:

“Mislim da drzavni sekretar Rajs i administracija, sada u drugom mandatu imaju vise obzira za odnose sa evropskim saveznicima i za njihove kritike. Smatram da je to mudar korak bez obzira koliko je istine u navodima da su SAD u nekoliko navrata prekrsile Konvenziju protiv torture. Ovo je dobar nacin da se na to stavi tacka.”

CIA je po saznanjima Amnesti Internesenela od 2001 do 2005 obavila do 800 tajnih letova transportujuci osumnjicene za terorizam preko teritorije Evrope u trece zemlje koje nemaju propise protiv torture. Ukoliko je to tacno, norme Evropske unije su prekrsene. Dzejms Dajson portparol Amnesti Internesenela objasnjava:

“Predaja zatvorenika zemljama u kojima se mogu suociti sa torturom ili losim ptretmanom je direktno krsenje medjunarodnih normi bez obzira da li se od tih drzava traze diplomatske agarancije. Kondoliza Rajs kaze da Vlada SAD trazi takve garancije , ali one su bezvrijedne u slucaju drzava koje su poznate po torturi iako to odlucno negiraju.”

Enigma oko tajnih zatvora CIA-e u Evropi ostaje barem dok se ne okonca istraga Savjeta Evrope. Poljski mediji dodatno su podigli temperaturu izvjestajima da je u dvijema bivsim sovjetskim bazama u ovoj zemlji bilo zatvoreno oko 100 ljudi osumnjicenih za veze sa al-Kaidom. Uoci posjete Kondolize Rajs oni su prebaceni u sjevernu Afriku tvrde pomenuti izvori. Da nevolja bude veca, Komesar za ljudska prava Savjeta Evrope signalizirao je da u amerckoj bazi Bondstil kod Urosevca, postoji zatvor po uzoru na zloglasni u Gvantanamu. Kontroverze po svemu sudeci nece nestati unatoc vidnom naporu americke diplomatije da umanji njihovu vaznost. Nevolja je kako je primijetio jedan americki strucnjak za medjunarodno pravo sto je Busova politika stvorila univerzalno osjecanje da se Sjedinjenim Drzavama ovih dana ne moze vjerovati.

Prvi krupan poen za Vasington znacilo bi usvajanje takozvanog MekKejnovog amandmana. Ugledni Republikanski senator Dzon MekKejn , koji je kao ratni zarobljenik u Vijetnamu iskusio uzase torture predlozio je zakon kojim se zabrana torture prosiruje i na strance zatocene izvan SAD. Kakav ce biti stav Busove administracije povodom izmjena kojima se jastrebovi zestoko protive znace se uskoro. Kao ohrabrenje moze posluziti cinjenica da je MekKejnov amandman usvojen nadmocnom vecinom u Senatu.
XS
SM
MD
LG