Dostupni linkovi

logo-print

Počela nova misija istraživanja Sunčevog sistema


Oduševljenje i aplauzi naučnika Agencije NASA u kontrolnom centru u Pasadeni u Kaliforniji nakon spektakularnog, namjerno izazvanog sudara svemirskog broda i komete Tempel 1.

Sudar se desio na udaljenosti od 134 miliona kilometara od zemlje, izazivajući veliki svjetleći oblak od čestica materije koja je stara koliko i sunčev sistem. Eksplozija je imala snagu od oko pet tona trinitrotoluola (TNT) i mogla se pratiti uz pomoć desetina teleskopa na zemlji.

“ Slika na monitoru govori sve, pogodili smo upravo tamo gdje smo željeli”, kazao je jedan od naučnika iz Američke svemirske agencije.

Vasionski brod “Duboki sudar” (Deep impact) lansiran je 12. januara i putovao je do cilja 173 dana, brzinom od oko 37.000 kilometara na sat. Pri takvoj brzini, za putovanje od Njujorka do Los Anđelesa, odnosno s istočne na zapadnu obalu Sjedinjenih Država, trajalo bi samo 6,5 minuta.

“Navigacija je bila savršena, nije mogla biti bolja. Udar je bio veći nego što sam očekivao i jači nego što je većina među nama očekivala”, saopštio je jutros predstavnik NASA-e.

U posljednja dva sata misije letjelica – projektil, velilčine mašine za pranje veša i teška 372 kilograma, izvela je tri završna manevra, tražeći najbolju putanju i šaljući slike komete Tempel 1 matičnom brodu, udaljenom oko 500 kilometara. Kometa, koja je dobila ime po njemačkom astronomu iz devetnaestog vijeka Ernestu Tempelu, po obliku podsjeća na krompir, a po površini je kao pola Menhetna, poslovnog i finansijskog centra Njujorka. Matičnom brodu, veličine automobila, bilo je na raspolaganju oko 800 sekundi da prikupi najvažnije podatke o udaru.
Slikovito objašnjavajući operaciju obavljenu pri ogromnim brzinama, jedan naučnik je kazao da je to isto kao kada projektilom koji ispaljuje svoj projektil hoćete da pogodite treći projektil. Direktor laboratorije NASA-e Carls Elaki:

“Rekli smo jutros da će to biti teška i rizična misija. I mogu vam sada kazati da je i bila takva. Ali, zahvaljujući timu snova iz laboratorije NASA-e, Univerziteta Merilend i drugih univerziteta, izgledalo je da je lako.”

Potrajaće mjesecima dok eksperti analiziraju sve podatke dobijene tokom misije, nazvane po holivudskom megahitu “Duboki sudar”. Naučnici su uvjereni da su komete ključ za razumijevanje procesa nastanka svemira prije 4,5 milijarde godina. Erupcija prašine i leda prilikom udara u Tempel 1 može pomoći da se otkriju tajne zemlje, njenih okeana i organske hemije, zahvaljujući kojoj je nastao život.

“Ovo će nam omogućiti da saznamo više o formiranju kometa. Nismo imali podatke spektrometra, ali nije nemoguće da će mjerenja nakon sudara biti kompletno drugačija ili barem malo drugačija od mjerenja prije sudara, signalizirajući da smo dosegli materiju ispod površine komete, koja nam je do sada bila nedostupna,” napominje predstavnik Američke agencije NASA.

Sudeći po snimcima udara, naučnici vjeruju da je letjelica na kometi napravila krater razmjera veće zgrade, a možda i nogometnog igrališta, ali je ni za milimetar nije pomjerila sa putanje. U svakom slučaju, sada predstoji analiza podataka. Komete su, po onome što se do sada zna, sastavljene od gasova, prašine i leda iz najudaljenijih područja solarnog sistema. Putuju ka Suncu i nazad u dugim ovalnim orbitama.
Misija “Duboki sudar” koštala je oko 330 miliona dolara i trebala bi da osigura prve direktne dokaze o građi kometa. U januaru prošle godine, u okviru misije ”Zvjezdana prašina”, prikupljene su čestice kometa, ali ti dokazi neće stići na zemlju prije naredne godine. Evropski projekat pod nazivom”Rozeta” podrazumijeva da se 2014. na kometu spusti svemirski modul i putuje uporedo s njom.
XS
SM
MD
LG