Dostupni linkovi

logo-print

Političko arbitriranje Srpske pravoslavne crkve


Crkva je izuzetno važan segment društva i po prirodi stvari trebalo bi isto tako da bude i stabilan odnos u davanju odgovora na teška pitanja koja opterećuju društvo. Jedno od takvih pitanja je suočavanje sa zlom počinjenim u proteklom vremenu, koje je teško opteretilo sveukupne odnose ne samo na prostoru ovog regiona već i unutar same države. Po mišljenju nekih analitičara, Srpska pravoslavna crkva nije se na najbolji način suočila sa tim izazovima. Tako Vera Marković iz Socijaldemokratskog kluba kaže:

“U ovom periodu, kada se čitava javnost Srbije suočava sa gotovo dve godine posrtanja Srbije i teškoća sa javnim otvorenim reagovanjem na period zla koje za nama, Crkva ne preuzima ono vođstvo koje bi mogla da preuzme, već se direktno meša u politička pitanja umesto da govori u ime društva. Ona pokušava da bude politički arbitar i ono što je problem trenutno: uz desničarsku Vladu kakvu imamo, prepušta se Crkvi mnogo veći prostor nego što savremena sekularna Evropa to smatra za neki standard odnosa između društva i države.”

Analitičari smatraju da bi bilo veoma važno da se i Crkva, u trenucima kada se društvo suočava sa ovim teškim pitanjima, takođe suoči sa tim. Iako je Srpska pravoslavna crkva 10. juna osudila zločin u Srebrenici, i što stižu glasovi kao što je onaj vladike Grigorija i oca Save Janjića koji je izrazio žaljenje zbog zločina potčinjenim nad kosovskim Albanicima, značajan publicitet, međutim, dobijaju potpuno drugačiji tonovi koji stižu od pojedinih crkvenih velikodostojnika. Pre svih vladika Amfilohija Radovića i Atanasija Jeftića.

“Svaki Vavilon je propao, svaki Rim je propao, bio je veoma moćan, svaki Stambol je propao. Propašće i ovaj ovakav kakav se nameće danas sistem Brisela ili Vašingtona, ali to ne umanjuje našu odgovornost. Dakle, to skidanje odgovornosti i prebacivanje na nekoga drugoga, to je bilo i ovo, zavera protv Srba. Nema sumnje da je bila tendencija, vidite može da se prikaže streljanje tih pet-šest ljudi u Trnovu od tih Škorpiona, a nisu pristali da u Hagu prikažu strašno streljanje Srba, nego rekli - to je šokantno. Od Srebrenice su napravili... ta manijak, povela je krstaški rat, Nataša Kandić u Srebrenici. Znate li da je danas objavljeno da su oko tri hiljade od tih osam hiljada u Srebrenicu iduće 1996. godine glasali? Ako su bili ubijeni, što su ih onada stavili na spisakove, valjda da imaju većinu glasova, znači manipulisali su.”

Primećujući da tribine na kojima govore vladike Atanasije i Amfilohije okupljuju predstavnike nove agresivne desnice u Srbiji, publicista Mirko Đorđević smatra je Srpska pravoslavna crkva od svih sestrninskih crkava njima najšire otvorila vrata:

“Onaj ko prati crkvena zbivanja u Italiji, Francuskoj, Rusiji i Bugarskoj sa zaprepšćenjem primećuje da takvog prostora Crkva ne daje u Rusiji, gde tih agresivnih desničarskih krugova i te kako ima.”

Pored toga, Đorđević napominje da je prirodi hrišćanske crkve i njenom učenju stran svaki nacionalizam:

“Jer je nacionalizam po definiciji jeres i greh. Pa ipak, nacionalisti se pozivaju na crkvu čak i najekstremniji i deluju i u crkvi i izvan crkve.”

Uprkos našim pokušajima da na ovu temu čujemo i mišljenje nekog od predstavnika Srpske pravoslavne crkve, u tome nismo uspeli i pored unapred datih obećanja da će to biti moguće. Slična iskustva, kako tvrde, imaju i neki drugi mediji. Novinarka B 92 Svetlana Lukić smatra da je Crkva tabuizirana u lajičkim medijima i da kod novinara postoji strahopoštovanje prema crkvenim velikodostojnicima:

“Neko strahopoštovanje, koje za posledicu naravno ima da, kad god su gosti recimo u elektronskim medijima crkveni velikodostojnosti, oni zapravo uređuju te emisije. Oni su u medijima isključivo kada oni hoće, isključivo u medijima koje oni hoće i govore isključivo o stvarima koje on hoće. Da li možete da zamislite bilo koju instituciju i bilo kog čoveka u ovoj zemlji koji bi se tako lagodno osećao u medijima, nego što su sveštenici recimo Srpske pravoslavne crkve?”

Ovu tezu socijolog Zagorka Golubović ilustruje sopstvenim primerom kada je bila pozvana da, zajedno sa grupom eksperata, učestvuje u jednoj emisiji državne televizije, posvećenoj odnosu Crkve i države:

“Termin je zakazan i ko se pojavio? Amfilohije Radović i njegova pravoslavna koleginica. Debata je bila u tom smislu što su jedno drugog podsticali da pokažu da je pravoslavlje jedini izvor duhovne inspiracije i da svi ostali govore u ime sotone.”

Ovaj i slični primeri Zagorku Golubović navode na sledeći zaključak:

“Da stvarno Crkva, ne samo da je partner države, nego je iza države.”
XS
SM
MD
LG