Dostupni linkovi

logo-print

Trend marginalizacije partizanskog pokreta


Ideju organizatora ovog skupa i istoimene publikacije Društva za istinu, objasnio je njegov predsednik i bivši general Svetozar Oro:

“Krenulo se u ovaj poduhvat s uvjerenjem da se društvena obolenja koja karakteriše nacionalističko-hegemonistička pohlepa i isključivost, što je dovelo do razbijanja SFRJ i velikih žrtava i patnji, najuspješnije mogu liječiti istinom, osudom zločina i obnovom civilizacijskih odnosa među zavađenim stranama.”

General Oro je naveo i neke istorijske činjenice za koje tvrdi da ih niko u svetu ne osporava sem nekih poraženih ostataka iz tog vremena, koji su, kako je rekao, umislili da se istorija može menjati i brisati kada oni dođu na vlast.

“Jugoslovenski narodi nikada u svojoj istoriji nijesu vodili veći rat do NOR. Zaokružili su proces oslobađanja svih nacija. NOR je slomio proustaški projekt o velikoj Hrvatskoj do Drine i pročetnički san o velikoj Srbiji do Karlobaga i afirmisao Bosnu i Hercegovinu kao njihovo vječno zbližavanje. Jugosalavija je izborila mjesto među pet sila pobednica Drugog svjetskog rata, najvećeg u istoriji svijeta.”

O mišljenju predsednice Helsinškog odbora za ljudska prava u Srbiji Sonje Biserko, ova knjiga dolazi kao opomena da su neke tekovine kao što je antifašizam, trajne vrednosti evropskog društva.

“Nije međutim neočekivano što se partizanski pokret marginalizuje u korist četničkog, koji se pak glorifikuje i predstavlja kao antifašistički pokret s desnim predznakom. Taj trend se uklapa u strategiju koja je na delu već dve decenije a koja je imala za cilj prekrajanje istorijskih činjenica, u krajnjoj liniji i na štetu same Srbije.”

Dušan Janjić, koordinator Foruma za etničke odnose smatra da u ovdašnjem društvu ne postoji artikulisana debata o antifašizmu, već da je ova tema inkorporirana isključivo u dnevno-političke svrhe, u kako kaže, plakatskoj retorici.

“Komunjare, četnici i ostali, govoreći da oni koji bi verovatno, i najverovatnije nemamo razloga da im ne verujemo, želeli demokratiju i govore o jedinstvu i govore o pomirenju, u stvari još uvek nisu izašli iz faze borbe i klasnog rata, unutrašnjeg rata, ali ideološkoga.”

To po Janjiću istovremeno govori i o nedovoljnosti njihove politike da uobliče željeni projekat.

“Kod nas se još uvek demokratija smatra antikomunizmom i ona s toga ne može da ugradi antifašizam u sebe, nego ga izbacuje napolje.”

Demonizacija narodnooslobodilačkog pokreta i svega komunističkog kao i veličanje i pokušaj afirmacije nacionalizma, po publicisti Nebojši Dragosavcu je u funkciji slabljenja kritike kolaboracije i njene rehabilitacije.

“Hodom unatraške i Evropi okrenutih leđa u Evropu se neće stići. Kome smeta antifašizam? Smeta onima koji žele da preuređuju prošlost i ponovo seju mržnju među narodima. To su oni koji su vodili rat na prostorima sada već bivše Jugoslavije. Taj rat je njihov ponovni poraz ali za njega, kao uostalom i za dosadašnje poraze, krivicu prebacuju na druge.”

Akademik Aleksandar Fira smatra da antifašizam ne pripada isključivo prošlosti, već da se neki njegovi bitni elementi moraju negovati kako bi se izbegle istorijske greške. Upravo zato, kaže on, ovaj zbornik služi istoričarima vrednijim činjenicama kao putokaz ka ozbiljnijim argumentima, jer kako kaže, istina nikad nije prosta niti jednostavna.

“Jedna od najvećih gluposti koja se često čuje je da je istina prosta. Izvinite, nije ni ambijent ni vreme da budem pravi Lala ali rećiću: proste su samo one istine kao ono u bećarcu ‘U mom selu nikad blata nema, samo sad i kad kiša pada’. Istina je uvek kompleksna i komplikovana i zahteva ozbiljan napor da je se shvati u koordinatama vremena u kojima se o njoj raspravlja.”

Koliko će napora biti uloženo da se shvati istina a koju prezentuju učesnici ovoga skupa i koliko pomenuta publikacija može da bude uvaženi element u utvrđivanju činjenica o proteklom vremenu. Istoričar Čedomir Antić:

“Istorijska nauka ima svoju metodologiju, strogo određenu. Kad je reč o savremenoj istoriji postoji metodologija rada koja se može primeniti i na Drugi svetski rat i na Oktobarsku odnosno rusku revoluciju i na Vijetnamski rat. Nije potrebno da bilo koje udruženje piše, naročito udruženje u kome nisu istoričari dominantni, piše uputstvo istoričarima kako treba da rade. Nažalost, vlada Saveza komunista Jugoslavije sprovodila je skoro 40 godina politiku koja je bila izuzetno represivna prema istoričarima. Istoričari su bili i zabranjivani, i nažalost, ono što je najvažnije, možda važnije od svega toga je činjenica da arhivi nisu bili otvoreni.”
XS
SM
MD
LG