Dostupni linkovi

logo-print

Nezavisnost Južne Osetije podržalo 99 odsto birača


Sabina CABARAVDIC, Dragan ŠTAVLJANIN

Južna Osetija je planinsko područje Gruzije, na granici s Rusijom, s približno 70 hiljada stanovnika. Oseti - kavkaski narod indoiranskog podrijetla i pravoslavne vjere - su se nakon raspada Sovjetskog saveza našli podijeljeni u dvije države. K tomu bi se mnogi željeli ujediniti sa Sjevernom Osetijom koja je ostala u okviru Ruske Federacije.

Nedjeljni je referendum pokazao volju naroda, tvrde zvaničnici u Južnoj Osetiji i Moskvi, koja podržava i osetski i separatistički pokret u Abhaziji, na zapadu Gruzije. Glasanje je održano u mjestima koja su pod kontrolom vlasti, te među izbjeglicama u Sjevernoj Osetiji.

U selima s većinskim gruzijskim stanovništvom održan je alternativni referendum, na kojem je pitanje glasilo – "Jeste li za to da se s Tbilisijem otpočnu razgovori o izgradnji federalne države s Gruzijom". Vlasti su organizatore ovog referenduma optužile za "pokušaj nasilnog zauzimanja vlasti, državnu izdaju i javne pozive na ekstremizam". Za svoj referendum, pak, kažu kako je prvi korak ka ostvarenju konačnog cilja - ujedinjenja s Rusijom. Malo je međutim vjerovatno da će ijedna vlada, pa čak i ruska, priznati rezultate izjašnjavanja, procjenjuju analitičari na terenu.

Južna Osetija je početkom 1990-ih de facto izborila neovisnost nakon krvavog rata s gruzijskom vladom, slično kao i pretežno muslimanska pokrajina Abhazija na zapadu Gruzije. Obje države - iako nepriznate - uživaju vojnu i ekonomsku podršku Rusije. Ruska podrška separatističkim pokretima, kao i prijetnje gruzijske vlade da će separatistički pokret, ako bude potrebno, ugušiti vojnom silom, su nedavno izazvali niz diplomatskih incidenata kao i naglo pogoršanje rusko-gruzijskih odnosa.

SAD i Evropska unija referendum smatraju nelegitimnim, i dalje poštujući suverenitet i teritorijalni integritet Gruzije koja je od "revolucije ruža" 2003. godine postala najvjerniji američki saveznik na Kavkazu. Događanja u zakavkazju za Balkan su interesantna prije svega zbog paralela koje Moskva vuče prema Kosovu. Diplomatskim kanalima Kremlj je poslao signal da će dati blagoslov za nezavisnost Kosova ukoli zapadne države isto to učine ua Južnu Osetiju, Abhaziju i Pridnjestrovlje u Molodovi.

* * * * *

Na referendumu o statusu Južne Osetije u januaru 1992. godine 98 odsto stanovnika ove oblasti je glasalo za nezavisnost. Zato se postavlja pitanje zašto je nužno izjašnjavanje o istom pitanju 14 godina kasnije.

Lider ove oblasti Eduard Kokoiti, koji će se istoga dana ponovo nadmedati i za predsednika, kaže da treba pružiti priliku i mladima da iskažu svoj stav:

"Stigle su nove generacije. Onima koji su imali svega 3-4 godine u vreme prvog referenduma treba pružiti priliku da se izjasne o budućnosti svoga naroda. Jednostavno želimo da demonstriramo našu volju. To je najviša forma demokratije, odgovor naroda Južne Osetije prema agresinvoj politici gruzijske vlade i duplim standardima koje prema nama primenjuje Zapad."

Ron Riv (Reeve), šef misije Organizacije za evropsku bezbednost i saradnju (OEBS) u Gruziji, smatra da je referendum u Južnoj Osetiji u tesnoj vezi sa sličnim težnjama za nezavisnošću:

"To se pre svega odnosu na Kosovo, jer Rusija insistira na 'univerzalnosti' ovog slučaja."

Šef Kremlja Vladimir Putin je nedavno izjavio da će rešenje za Kosovo stvoriti presedan koji bi mogao biti primenjen i na ostale konflikte širom sveta. On je upozorio da će njegova zemlja uložiti veto u Savetu bezbednosti ukoliko ne bude zadovoljna solucijom za Kosovo. Rusija će po svoj prilici tražiti ustupke Zapada oko Nagorno Karabaha, Pridnejstrovlja i druge separatističke republike u Gruziji, Abkhazije. Švedski analitičar Svante Kornel (Cornell) smatra da predstojeći referendum treba posmatrati i u svetlu nedavnih sukoba Rusije i Gruzije povodom hapšenja pa oslobadjanja četvorice ruskih oficira u Tbilisiju pod optužbom za špijunažu.

Zanimljivo je da na referendumu mogu da glasaju samo građani koji poseduju pasoš Južne Osetije. S obzirom da većina njih ima ruske dokumente, oko 40.000 lica je u međuvremenu dobilo i pasoš Južne Osetije, s tim što će moći da zadrži oba. Istovremeno, Gruzijci, koji čine 30-40 odsto od ukupno 70.000 stanovnika ove oblasti, moraju da se odreknu svog državljanstva da bi glasali. I dok gruzijske vlasti saopštavaju da je predstojeći referendum bez ikakvog legitimiteta, ruski ministar inostranih poslova Sergej Lavrov ističe da je pravo na samoopredeljenje deo medjunarodnog pravnog sistema.

Analitičar Svante Kornel, međutim, smatra da Moskva verovatno neće priznati nezavisnost Južne Osetije, imajući u vidu i slične zahteve pojedinih regija na svojoj teritoriji, kao što je Čečenija:

"Rusija će da zapreti da će priznati Južnu Osetiju, ali ustvari to joj služi kao poluga za pritisak na Gruziju. Rusija u stvari ne bi imala koristi od priznavanja ove regije. Njoj najviše odgovara status kvo, tačnije postojanje nepriznate teritorije koja u priličnoj meri zavisi od Moskve da bi opstala."

Vlasti u Južnoj Osetiji za to vreme ističu da je njihov krajnji cilj ujedinjenje sa Severnom Osetijom, koja se nalazi u Rusiji. Lider ove oblasti Eduard Kokoiti:

"Za sada, želimo samo da dobijemo nezavisnost. Naravno, naš cilj je ujedinjenje, što je san svakog Osetijca, i na jugu i severu."

Južnoosetijci su potomci drevnih azijskih plemena i govore jezik nalik na Farsi, imaju tradicionalno prisne odnose sa Rusijom, ali nisu etnički bliski. Nakon prisajedinjena Gruzije Sovjetskom Savezu 1921. godine, Južna Osetija je imala neku vrstu autonomije. Sa proglašenjem nezavisnosti Gruzije 1991. godine, izbio je građanski rat zbog namere vlasti u Tbilisiju da uvedu gruzijski jezik kao jedini zvanični, nasuprot ruskom koji se koristi u Južnoj Osetiji. Posle sukoba u kome je 1.000 ljudi ubijeno a izbeglo između 60.000 i 100.000, uspostavljeno je primirje koje nadgledaju zajedničke osetijske, ruske i gruzijske snage.
XS
SM
MD
LG